معمای دردسرساز سهمیه‌های آسیایی فوتبال ایران

 با کمتر از ۳۵ روز تا ضرب‌الاجل رسمی کنفدراسیون فوتبال آسیا برای معرفی نمایندگان در رقابت‌های لیگ قهرمانان آسیا الیت ۲۰۲۶–۲۷، فوتبال ایران در یکی از پیچیده‌ترین و کم‌سابقه‌ترین شرایط سال‌های اخیر قرار گرفته است. لیگ برتر هنوز به پایان نرسیده، تکلیف جدول مشخص نیست و اختلاف نظرها میان باشگاه‌ها و مدیران به اوج رسیده است.

طبق قوانین رسمی AFC، فدراسیون‌ها باید حداکثر تا ۳۱ مه ۲۰۲۶ (۱۰ خرداد ۱۴۰۵) نمایندگان خود را معرفی کنند. در غیر این صورت، این نهاد می‌تواند سهمیه کشور را لغو کرده یا تیم جایگزین معرفی کند. همین موضوع باعث شده فشار زیادی روی فدراسیون فوتبال ایران وارد شود تا هرچه سریع‌تر به یک جمع‌بندی برسد.

اختلاف نظرها؛ فدراسیون هنوز به جمع‌بندی نرسیده

در شرایطی که زمان به سرعت در حال از دست رفتن است، هنوز تصمیم نهایی اتخاذ نشده. حجت کریمی، عضو هیأت رئیسه فدراسیون فوتبال، به‌تازگی اعلام کرده که هیچ تصمیمی درباره نمایندگان آسیایی گرفته نشده و باشگاه‌ها اعتراضات شدیدی دارند. به گفته او، این موضوع همچنان در حال بررسی است و نیاز به جلسه رسمی دارد.

تنها روزنه قانونی برای ایران، استفاده از بند فورس ماژور است؛ بندی که در شرایط خاص و خارج از کنترل فدراسیون، امکان انعطاف از سوی AFC را فراهم می‌کند. تجربه دوران کرونا نشان داده که AFC در چنین شرایطی می‌تواند مهلت کوتاهی بدهد یا روش‌های جایگزین را بپذیرد.

با این حال، چنین امتیازی هم بدون ارائه مستندات قوی و قانع‌کننده به دست نمی‌آید و فدراسیون باید خیلی سریع وارد عمل شود.

سه سناریوی روی میز

در حال حاضر سه راهکار اصلی پیش روی فوتبال ایران قرار دارد:

۱. اعلام نتایج بر اساس جدول فعلی:
سریع‌ترین گزینه، اما از نظر ورزشی و حقوقی محل بحث است، چون برخی تیم‌ها بازی‌های معوقه دارند.

۲. استفاده از سیستم میانگین امتیاز (PPG):
روشی که در بحران‌های مشابه مورد تأیید AFC بوده و می‌تواند عادلانه‌تر باشد، چون عملکرد تیم‌ها را بر اساس امتیاز به ازای هر بازی می‌سنجد.

۳. صبر تا پایان لیگ:
عادلانه‌ترین گزینه از نظر ورزشی، اما با توجه به زمان محدود، تقریباً غیرعملی به نظر می‌رسد.

چرا طرح دوگانه قابل اجرا نیست؟

برخی پیشنهاد داده‌اند که نمایندگان بر اساس جدول فعلی مشخص شوند و لیگ بعداً فقط برای تعیین قهرمان ادامه پیدا کند. اما این ایده از نظر حقوقی با مشکل جدی روبه‌روست.

طبق قوانین AFC، نماینده باید بر اساس نتیجه نهایی و رسمی مسابقات مشخص شود. جدول ناقص، نتیجه قطعی محسوب نمی‌شود. علاوه بر این، یک لیگ نمی‌تواند دو خروجی متفاوت داشته باشد؛ یکی برای سهمیه آسیایی و دیگری برای قهرمان. چنین تصمیمی خلاف اصول رقابت منصفانه است.

در هیچ‌یک از لیگ‌های آسیایی، حتی در دوران کرونا، چنین مدلی اجرا نشده و احتمالاً در صورت اتخاذ این تصمیم، باشگاه‌ها به نهادهایی مثل دیوان داوری ورزش شکایت خواهند کرد.

تصمیمی که آینده را تعیین می‌کند

در نهایت، فدراسیون فوتبال ایران با سه گزینه واقعی روبه‌روست:
یا لیگ را ناتمام اعلام کند و از جدول فعلی استفاده کند، یا سیستم PPG را به کار بگیرد، یا با درخواست رسمی از AFC، زمان بیشتری برای تکمیل مسابقات بگیرد.

آنچه مشخص است، AFC اجازه بلاتکلیفی طولانی‌مدت نخواهد داد و ایران ناچار است در کوتاه‌ترین زمان ممکن تصمیمی قاطع بگیرد. هرگونه تعلل می‌تواند به از دست رفتن سهمیه یا ضربه به اعتبار بین‌المللی فوتبال ایران منجر شود. زمان به سرعت در حال پایان است و این‌بار، تصمیم‌گیری نه‌فقط یک انتخاب مدیریتی، بلکه یک آزمون بزرگ برای اعتبار فوتبال ایران خواهد بود.