پایان شوک در بازار تخممرغ؟ قیمت هر شانه از ۴۵۰ هزار تومان عقب نشست
بازار تخممرغ در چند روز گذشته با افزایش آرام اما محسوس قیمت مواجه شد. طبق گزارش میدانی خبرگزاری فارس از منطقه ۱۹ تهران، قیمت هر شانه تخممرغ که پیشتر حدود ۳۲۰ هزار تومان بود، در روزهای اخیر تا ۴۵۰ هزار تومان نیز بالا رفت. فروشندگان علت اصلی این رشد را کاهش انتقال محصول از مرغداریها به مغازههای سطح شهر در تعطیلی هفته گذشته عنوان کردهاند؛ اتفاقی که عرضه روزانه را کم کرد و قیمت را بالا برد.
با این حال، نشانههای اولیه کاهش قیمت نیز دیده میشود. یک فروشنده در منطقه ۱۹ تهران گفته قیمت از روز گذشته کاهشی شده و به شانهای حدود ۴۰۰ هزار تومان رسیده است. به گفته او، اگر عرضه ادامه پیدا کند، احتمال بازگشت قیمتها به محدوده قبلی در روزهای آینده وجود دارد.
تولید کم نشده، توزیع کند شده است
نکته مهم در تحلیل بازار تخممرغ این است که افزایش اخیر، دستکم طبق روایت تولیدکنندگان، از سمت کمبود تولید نبوده است. اتحادیه مرغداران میگوید تولید به اندازه کافی انجام میشود و با شدت گرفتن عرضه، بازار دوباره به سمت کاهش قیمت حرکت خواهد کرد. این موضع با دادههای رسمیتر از وضعیت تولید نیز همخوانی دارد.
خبرگزاری صداوسیما در گزارشی از قول دبیر فدراسیون طیور اعلام کرده بود تولید روزانه تخممرغ کشور حدود ۳ هزار و ۵۰۰ تا ۳ هزار و ۶۰۰ تن است؛ رقمی که حدود ۱۰ درصد بیشتر از نیاز بازار عنوان شده است. در همان گزارش، مازاد روزانه تولید حدود ۳۰۰ تن اعلام شده و بر لزوم صادرات یا خرید حمایتی برای جلوگیری از فشار بر تولیدکنندگان تأکید شده است.
ایران در تولید تخممرغ خودکفاست؟
بر اساس آمارهای رسمی و صنفی، ایران در تولید تخممرغ از ظرفیت بالایی برخوردار است. پایگاه اطلاعرسانی دولت پیشتر به نقل از رئیس اتحادیه مرغداران میهن اعلام کرده بود ایران با تولید بیش از یک میلیون و ۳۰۰ هزار تن تخممرغ، رتبه نهم تولید این محصول در جهان را دارد. در همان گزارش، ظرفیت تولید کشور تا یک میلیون و ۵۰۰ تا یک میلیون و ۶۰۰ هزار تن نیز برآورد شده بود.
اتحادیه مرکزی مرغداران میهن نیز در گزارشهای خود از تولید بالای یک میلیون تن و برنامه تولید حدود ۱.۲ تا ۱.۴ میلیون تن تخممرغ در سالهای اخیر خبر داده است. بنابراین، افزایش چندروزه قیمت در خردهفروشی بیشتر به اختلال توزیعی، هزینههای حمل، واسطهگری و رفتار هیجانی بازار مربوط میشود تا کمبود واقعی محصول.
قیمت منطقی تخممرغ چقدر است؟
در بازار تخممرغ، قیمت نهایی به چند عامل بستگی دارد: وزن شانه، نوع بستهبندی، فاصله تا مراکز تولید، هزینه حملونقل و حاشیه سود خردهفروشی. دادههای بازار نهاده و محصولات طیور نشان میدهد در ۱۸ تیر ۱۴۰۵، میانگین قیمت تخممرغ در چند استان تولیدکننده حدود یک میلیون و ۸۷۴ هزار ریال برای واحدهای عمده ثبت شده است؛ این ارقام معمولاً مبنای قیمت درب مرغداری یا عمدهفروشی هستند و با نرخ مصرفکننده تفاوت دارند.
در گزارشهای قبلی بازار کالاهای اساسی نیز نرخ شانه ۳۰ عددی تخممرغ در مقاطع مختلف سال بین محدودههای بسیار متفاوتی ثبت شده است. برای نمونه، خبرگزاری مهر در ابتدای اردیبهشت ۱۴۰۵ از نوسان قیمت شانه ۳۰ عددی تخممرغ بین ۵۵۰ تا ۵۹۰ هزار تومان در برخی بازارها خبر داده بود؛ رقمی که نشان میدهد بازار این کالا در ماههای گذشته نیز دورههای نوسانی را تجربه کرده است.
چرا تعطیلی روی قیمت تخممرغ اثر میگذارد؟
تخممرغ کالایی است که تولید آن روزانه و پیوسته انجام میشود، اما مصرفکننده آن را از شبکه توزیع شهری دریافت میکند. اگر در یک بازه کوتاه، انتقال محصول از مرغداری به میدانهای میوه و ترهبار، عمدهفروشیها و فروشگاههای محلی کند شود، کمبود در سطح خردهفروشی ایجاد میشود؛ حتی اگر در سطح تولید، کالا به اندازه کافی وجود داشته باشد.
همین اتفاق میتواند قیمت را در محلهها و مناطق مختلف شهر بالا ببرد. وقتی مغازهدار محصول را گرانتر یا محدودتر دریافت کند، قیمت مصرفکننده افزایش مییابد. اما اگر مشکل فقط توزیعی باشد، با بازگشت جریان حمل و عرضه، قیمتها معمولاً سریعتر از بازارهایی که با کمبود واقعی تولید روبهرو هستند، عقبنشینی میکند.
تأثیر افزایش قیمت تخممرغ بر سفره خانوار
تخممرغ یکی از ارزانترین منابع پروتئین حیوانی در سبد غذایی خانوارها محسوب میشود، اما جهش آن از شانهای ۳۲۰ هزار تومان به ۴۵۰ هزار تومان، فشار قابل توجهی بر مصرفکنندگان ایجاد میکند. این افزایش بهویژه برای خانوارهایی که به دلیل گرانی گوشت و مرغ، بخشی از نیاز پروتئینی خود را با تخممرغ تأمین میکنند، محسوستر است.
از سوی دیگر، تخممرغ فقط مصرف خانگی ندارد. قنادیها، رستورانها، نانواییهای فانتزی و تولیدکنندگان مواد غذایی نیز از مصرفکنندگان عمده آن هستند. بنابراین نوسان قیمت تخممرغ میتواند با فاصله کوتاهی روی قیمت برخی محصولات غذایی دیگر نیز اثر بگذارد.
بازار در روزهای آینده چه میشود؟
اگر روایت اتحادیه مرغداران درباره کافی بودن تولید و افزایش عرضه درست باشد، بازار تخممرغ میتواند در روزهای آینده دوباره آرامتر شود. کاهش قیمت از ۴۵۰ هزار تومان به حدود ۴۰۰ هزار تومان در برخی نقاط تهران، نشانهای از تخلیه شوک اولیه است.
با این حال، ادامه روند کاهشی به چند شرط وابسته است: تداوم ارسال محصول از مرغداریها، کنترل هزینه حملونقل، جلوگیری از احتکار یا عرضه قطرهچکانی، و نظارت بر قیمت در سطح خردهفروشی. اگر این عوامل مدیریت شود، احتمال بازگشت قیمت به محدوده قبل بیشتر خواهد شد.
جمعبندی
افزایش قیمت تخممرغ در تهران از شانهای ۳۲۰ هزار تومان به ۴۵۰ هزار تومان، بیشتر از آنکه نشانه کمبود تولید باشد، نتیجه اختلال موقت در توزیع پس از تعطیلی هفته گذشته ارزیابی میشود. گزارشهای میدانی از منطقه ۱۹ تهران نشان میدهد قیمت از روز گذشته به حدود ۴۰۰ هزار تومان کاهش یافته و فعالان بازار انتظار دارند با افزایش عرضه، نرخها در روزهای آینده پایینتر بیاید.
با توجه به تولید بالای تخممرغ در کشور و اعلام مازاد تولید نسبت به نیاز بازار، ثبات دوباره قیمتها دور از انتظار نیست؛ اما بازار برای بازگشت کامل به آرامش، به توزیع منظم و نظارت جدی بر خردهفروشی نیاز دارد.