جام جهانی ۶۴ تیمی در راه است؟ نقشه تازه اینفانتینو برای سال ۲۰۳۰

جیانی اینفانتینو در گفت‌وگو با رسانه سوئیسی «بلو وین» اعلام کرد افزایش تعداد تیم‌های جام جهانی از ۴۸ به ۶۴ کشور موضوعی است که پس از پایان مسابقات ۲۰۲۶ در کمیته‌های مربوط به فیفا بررسی و درباره آن گفت‌وگو خواهد شد.

رئیس فیفا نگفت که تغییر فرمت قطعی شده است. عبارت دقیق‌تر این است که فیفا وارد مرحله بررسی یک پیشنهاد جدی شده و تصمیم نهایی هنوز اتخاذ نشده است. اینفانتینو گسترش مسابقات را راهی برای فراهم کردن فرصت حضور کشورهای کوچک‌تر و افزایش انگیزه آنها برای سرمایه‌گذاری و پیشرفت در فوتبال دانست.

جام جهانی ۲۰۲۶ نخستین دوره با حضور ۴۸ تیم است. این مسابقات با ۱۲ گروه چهار تیمی و مجموع ۱۰۴ مسابقه برگزار شد؛ در حالی که جام‌های جهانی ۱۹۹۸ تا ۲۰۲۲ با حضور ۳۲ کشور برگزار می‌شدند.

اینفانتینو عملکرد تیم‌های تازه‌وارد را یکی از دلایل موفقیت فرمت جدید معرفی کرده است. طبق آمار مورد اشاره او، ۹ تیم از ۱۰ نماینده آفریقا توانستند از مرحله گروهی جام جهانی ۲۰۲۶ صعود کنند؛ در حالی که قاره آفریقا در دوره قبلی فقط پنج نماینده در کل مسابقات داشت.

آیا حضور ۶۴ تیم در جام جهانی ۲۰۳۰ قطعی شده است؟

خیر. فیفا تا این لحظه هیچ مصوبه رسمی درباره افزایش تعداد تیم‌ها به ۶۴ کشور منتشر نکرده است. این پیشنهاد نخستین بار در مارس ۲۰۲۵ از سوی فدراسیون فوتبال اروگوئه مطرح شد و سپس مورد حمایت کنفدراسیون فوتبال آمریکای جنوبی قرار گرفت.

مدیران فیفا در سپتامبر ۲۰۲۵ با رؤسای جمهور اروگوئه و پاراگوئه، مسئولان کنفدراسیون آمریکای جنوبی و رئیس فدراسیون آرژانتین درباره این طرح گفت‌وگو کردند، اما همان زمان نیز تأکید شد تصمیم نهایی گرفته نشده است.

صحبت‌های جدید اینفانتینو نشان می‌دهد طرح ۶۴ تیمی از دستور کار خارج نشده و پس از عملکرد جام جهانی ۲۰۲۶ با جدیت بیشتری بررسی خواهد شد. با این حال، اجرای آن به موافقت نهادهای تصمیم‌گیر فیفا، تعیین سهمیه قاره‌ها، بازنگری مسابقات انتخابی و هماهنگی با میزبانان نیاز دارد.

فرمت احتمالی جام جهانی ۶۴ تیمی چگونه خواهد بود؟

یکی از فرمت‌های مطرح‌شده، تشکیل ۱۶ گروه چهار تیمی است. در این مدل، دو تیم اول هر گروه مستقیماً وارد مرحله یک‌شانزدهم نهایی می‌شوند و دیگر نیازی به مقایسه تیم‌های سوم گروه‌ها نخواهد بود.

رافائل لوزان، رئیس فدراسیون فوتبال اسپانیا، این ساختار را شفاف‌تر از فرمت ۴۸ تیمی دانسته است. نام او در برخی بازنشرهای فارسی به‌اشتباه «رافائل لوزانو» نوشته شده، اما نام صحیح رئیس فدراسیون اسپانیا Rafael Louzán است.

در صورت استفاده از ۱۶ گروه چهار تیمی، مرحله گروهی ۹۶ مسابقه خواهد داشت. مراحل حذفی نیز با احتساب دیدار رده‌بندی ۳۲ مسابقه دیگر ایجاد می‌کند و تعداد کل بازی‌ها به ۱۲۸ مسابقه می‌رسد؛ یعنی ۲۴ دیدار بیشتر از جام جهانی ۲۰۲۶. البته این فرمت هنوز پیشنهاد رسمی و نهایی فیفا نیست.

افزایش تعداد مسابقات می‌تواند درآمد فیفا از فروش حق پخش، تبلیغات، بلیت و اسپانسرینگ را بیشتر کند؛ اما هم‌زمان هزینه میزبانی، نیاز به ورزشگاه‌ها، محل تمرین، هتل و حمل‌ونقل تیم‌ها را نیز افزایش خواهد داد.

اسپانیا از طرح اینفانتینو حمایت کرد

رافائل لوزان در گفت‌وگو با برنامه «ال لارگرو» اعلام کرد در ابتدا درباره افزایش تعداد تیم‌های جام جهانی تردید داشته، اما عملکرد تیم‌هایی مانند کیپ‌ورد و کوراسائو نگاه او را تغییر داده است.

او گفت فرمت ۶۴ تیمی می‌تواند با ۱۶ گروه چهار تیمی و صعود فقط دو تیم نخست هر گروه، ساختار ساده‌تری ایجاد کند. لوزان همچنین تأکید کرد اسپانیا آمادگی برگزاری جام جهانی با ۴۸ یا ۶۴ تیم را دارد و تصمیم نهایی فیفا را خواهد پذیرفت.

حمایت اسپانیا اهمیت زیادی دارد، زیرا این کشور در کنار مراکش و پرتغال یکی از سه میزبان اصلی جام جهانی ۲۰۳۰ است. سه مسابقه ویژه صدمین سال برگزاری جام جهانی نیز در آرژانتین، پاراگوئه و اروگوئه برگزار خواهد شد؛ بنابراین نسخه ۲۰۳۰ از قبل قرار است در شش کشور و سه قاره جریان داشته باشد.

در طرح فعلی، سه کشور آمریکای جنوبی هرکدام میزبان یک مسابقه هستند. افزایش تعداد تیم‌ها ممکن است این امکان را ایجاد کند که هر کشور یک گروه کامل چهار تیمی را میزبانی کند، اما چنین تغییری هنوز تأیید نشده است.

رقابت اسپانیا و مراکش بر سر فینال جام جهانی

حمایت رئیس فدراسیون اسپانیا از گسترش مسابقات در شرایطی مطرح شده که مادرید و رباط برای میزبانی دیدار فینال جام جهانی ۲۰۳۰ رقابت دارند.

لوزان معتقد است با توجه به سهم عمده اسپانیا در میزبانی مسابقات، فینال باید در این کشور برگزار شود. ورزشگاه سانتیاگو برنابئو، نیوکمپ و ورزشگاه متروپولیتانو از گزینه‌های اسپانیایی هستند و مراکش نیز ورزشگاه بزرگ حسن دوم در کازابلانکا را برای فینال پیشنهاد کرده است. تصمیم نهایی برعهده فیفا خواهد بود.

نمی‌توان با قطعیت گفت حمایت اسپانیا از جام جهانی ۶۴ تیمی با هدف تضمین میزبانی فینال صورت گرفته است. این ارتباط فعلاً یک تحلیل و گمانه‌زنی رسانه‌ای است و مدرک رسمی درباره معامله یا توافق میان فدراسیون اسپانیا و فیفا منتشر نشده است.

مخالفان جام جهانی ۶۴ تیمی چه می‌گویند؟

مهم‌ترین نگرانی مخالفان، کاهش ارزش مسابقات انتخابی و افت میانگین کیفیت جام جهانی است. با حضور ۶۴ تیم، تقریباً یک‌سوم ۲۱۱ عضو فیفا راهی مرحله نهایی خواهند شد و در برخی قاره‌ها احتمالاً بخش بزرگی از تیم‌ها سهمیه می‌گیرند.

الکساندر چفرین، رئیس یوفا، پیش‌تر این پیشنهاد را «ایده‌ای بد» توصیف کرده و هشدار داده بود افزایش بیش از اندازه تیم‌ها می‌تواند کیفیت مسابقات را کاهش دهد. ویکتور مونتاگلیانی، رئیس کونکاکاف، نیز گفته بود این پیشنهاد احساس درستی به او نمی‌دهد.

افزایش مسابقات فشار بیشتری بر تقویم فوتبال باشگاهی و بازیکنان وارد می‌کند. تیمی که تا فینال پیش برود همچنان هشت مسابقه انجام خواهد داد، اما تعداد کلی مسابقات، سفرها و بازیکنان حاضر در تورنمنت افزایش محسوسی پیدا می‌کند.

در مقابل، موافقان می‌گویند جام جهانی ۲۰۲۶ نشان داده حضور کشورهای بیشتر الزاماً به کاهش کیفیت منجر نمی‌شود و تیم‌های کمتر شناخته‌شده می‌توانند رقابت‌های جذابی ایجاد کنند.

آیا افزایش تیم‌ها با انتخابات فیفا ارتباط دارد؟

جیانی اینفانتینو در ۳۰ آوریل ۲۰۲۶ رسماً اعلام کرد برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ ریاست فیفا نامزد خواهد شد. انتخابات بعدی روز ۱۸ مارس ۲۰۲۷ در مراکش برگزار می‌شود. او از سال ۲۰۱۶ ریاست فیفا را برعهده دارد و در سال‌های ۲۰۱۹ و ۲۰۲۳ بدون رقیب دوباره انتخاب شد.

هم‌زمانی طرح گسترش جام جهانی با نامزدی مجدد اینفانتینو باعث شده برخی منتقدان آن را اقدامی برای جلب حمایت فدراسیون‌های کوچک‌تر بدانند. هر یک از ۲۱۱ فدراسیون عضو فیفا در انتخابات ریاست این سازمان یک رأی دارد؛ بنابراین کشورهای کوچک از نظر انتخاباتی وزنی برابر با قدرت‌های بزرگ فوتبال دارند.

با این حال، مدرکی منتشر نشده که ثابت کند پیشنهاد ۶۴ تیمی صرفاً برای کسب رأی مطرح شده است. این طرح پیش از اعلام رسمی نامزدی اینفانتینو و از سوی اروگوئه و کنفدراسیون آمریکای جنوبی ارائه شده بود. آنچه قابل نقد است، احتمال بهره‌برداری سیاسی از یک پیشنهاد ورزشی است، نه اثبات انگیزه شخصی رئیس فیفا.

جام جهانی ۲۰۳۰ به بزرگ‌ترین تورنمنت تاریخ تبدیل می‌شود؟

در صورت تصویب فرمت ۶۴ تیمی، جام جهانی ۲۰۳۰ از نظر تعداد کشورها، مسابقات و گستره جغرافیایی به بزرگ‌ترین دوره تاریخ تبدیل خواهد شد. برگزاری مسابقات در شش کشور و سه قاره، در کنار حضور ۶۴ تیم، نیازمند یکی از پیچیده‌ترین برنامه‌های لجستیکی تاریخ ورزش خواهد بود.

فیفا باید پیش از تصویب طرح به چند پرسش اساسی پاسخ دهد: سهمیه هر قاره چقدر خواهد بود، مسابقات انتخابی چه تغییری می‌کند، کدام کشورها میزبان گروه‌های اضافه می‌شوند، هزینه‌ها چگونه تقسیم خواهد شد و آیا بازیکنان و باشگاه‌ها توان تحمل تورنمنتی بزرگ‌تر را دارند؟

در حال حاضر فقط یک موضوع قطعی است: اینفانتینو در را برای جام جهانی ۶۴ تیمی باز کرده، اسپانیا از بررسی آن استقبال کرده، اما تصمیم نهایی هنوز گرفته نشده است. موفقیت تجاری و ورزشی جام جهانی ۲۰۲۶ احتمال تصویب را افزایش داده، ولی مخالفت یوفا و نگرانی‌های مربوط به کیفیت و تقویم فوتبال همچنان موانع مهم این طرح هستند.

257 251