کشوری که برای مسی آبی‌وسفید شد؛ راز عشق دیوانه‌وار بنگلادش به آرژانتین

فینال جام جهانی ۲۰۲۶ روز یکشنبه ۱۹ ژوئیه در ورزشگاه نیویورک نیوجرسی برگزار می‌شود؛ مسابقه‌ای که مدافع عنوان قهرمانی را مقابل اسپانیای قهرمان اروپا قرار می‌دهد. در حالی که بوئنوس‌آیرس برای احتمال تکرار جشن سال ۲۰۲۲ آماده می‌شود، هزاران کیلومتر دورتر، میدان‌ها، دانشگاه‌ها، فروشگاه‌ها و محله‌های داکا نیز حال‌وهوایی کاملاً آرژانتینی پیدا کرده‌اند.

گزارش خبرگزاری فرانسه از بنگلادش، پشت‌بام‌های پوشیده‌شده با رنگ‌های آبی و سفید، نقاشی‌های دیواری مسی و افزایش فروش پیراهن آرژانتین را توصیف می‌کند. در محله تیکاتولی داکا نیز ساکنان کوچه‌ای را با تصاویر مسی، مارادونا، پله، نیمار و دیگر ستاره‌ها به یک نمایشگاه خیابانی فوتبال تبدیل کرده‌اند؛ محلی که رسانه‌های بنگلادشی آن را «کوچه فیفا» نامیده‌اند.

این هیجان فقط به فینال محدود نیست. تصاویر منتشرشده در طول جام جهانی نشان می‌دهد هواداران بنگلادشی مسابقات آرژانتین را روی نمایشگرهای بزرگ دنبال کرده، کاروان‌های موتوری به راه انداخته و پس از پیروزی نیمه‌نهایی مقابل انگلیس، در خیابان‌ها جشن گرفته‌اند.

چرا بنگلادشی‌ها عاشق آرژانتین شدند؟

برای یافتن ریشه این رابطه باید به جام جهانی ۱۹۸۶ مکزیک بازگشت؛ دوره‌ای که دیگو مارادونا با نمایش‌های خیره‌کننده خود آرژانتین را به قهرمانی رساند. گسترش پخش تلویزیونی مسابقات در جنوب آسیا باعث شد نسل بزرگی از بنگلادشی‌ها برای نخستین بار ستاره‌ای را ببینند که تقریباً به‌تنهایی سرنوشت بازی‌ها را تغییر می‌داد.

مارادونا برای بسیاری از این هواداران فقط یک فوتبالیست تکنیکی نبود. شخصیت شورشی، جثه نسبتاً کوچک و توانایی‌اش برای مقابله با تیم‌های قدرتمند، تصویری از یک قهرمان مردمی می‌ساخت. گل‌های تاریخی او مقابل انگلیس در همان جام جهانی نیز بر محبوبیتش افزود و پیوند عاطفی هواداران جنوب آسیا با آرژانتین را عمیق‌تر کرد.

این علاقه در دهه‌های بعد با ستاره‌هایی مانند گابریل باتیستوتا ادامه پیدا کرد، اما لیونل مسی آن را وارد مرحله تازه‌ای کرد. مسی از نگاه بسیاری از هواداران بنگلادشی، وارث طبیعی مارادونا بود؛ نابغه‌ای کوچک‌اندام که سال‌ها برای رسیدن به جام جهانی انتظار کشید و سرانجام در قطر ۲۰۲۲ آرژانتین را قهرمان کرد.

عشقی که از پدران به فرزندان رسید

یکی از ویژگی‌های مهم هواداری آرژانتین در بنگلادش، انتقال آن میان نسل‌هاست. گزارش خبرگزاری فرانسه از پدرانی سخن می‌گوید که علاقه‌شان به مارادونا را به فرزندان منتقل کرده‌اند و اکنون نسل سوم خانواده‌ها با پیراهن مسی مسابقات را تماشا می‌کند.

نورالاسلام، مکانیک خودرویی که با خبرگزاری فرانسه صحبت کرده، گفته است هواداری از آرژانتین را از پدرش به ارث برده و اکنون دو فرزندش نیز با جدیت نتایج آلبی‌سلسته را دنبال می‌کنند. این روایت نشان می‌دهد آرژانتین در بنگلادش دیگر یک انتخاب موقت برای یک تورنمنت نیست؛ بلکه به بخشی از هویت فوتبالی بسیاری از خانواده‌ها تبدیل شده است.

همین انتقال نسلی، تفاوت میان یک موج زودگذر و یک فرهنگ هواداری پایدار را توضیح می‌دهد. کودکانی که امروز تصاویر مسی را روی دیوارهای داکا می‌بینند، در خانه‌هایی بزرگ شده‌اند که والدینشان هنوز از مارادونا، جام جهانی ۱۹۸۶ و شکست‌های تلخ آرژانتین در دوره‌های بعد حرف می‌زنند.

رقابت آرژانتین و برزیل در قلب بنگلادش

فوتبال ملی بنگلادش هرگز به مرحله نهایی جام جهانی نرسیده است؛ در نتیجه، بخش بزرگی از مردم این کشور در زمان برگزاری مسابقات یکی از قدرت‌های خارجی را به‌عنوان تیم محبوب خود انتخاب می‌کنند. این هواداری به‌طور سنتی میان آرژانتین و برزیل تقسیم شده و رقابت دو غول آمریکای جنوبی، در محله‌ها و خانواده‌های بنگلادشی نیز بازتولید می‌شود.

شوخی میان طرفداران مسی و نیمار، نصب پرچم‌های عظیم و کری‌خوانی خیابانی، به یکی از نمادهای همیشگی جام جهانی در بنگلادش تبدیل شده است. رسانه دِیلی استار در گزارشی از «کوچه فیفا» نوشته بود که حتی نوجوانان محله نیز درباره قهرمانی آرژانتین و ناکامی برزیل با یکدیگر کری می‌خوانند.

در جام جهانی ۲۰۲۶، حذف برزیل با شکست ۲ بر یک مقابل نروژ در مرحله یک‌هشتم نهایی، رقابت سنتی را تغییر داد. گزارش‌ها حاکی از آن است که بخشی از طرفداران برزیل پس از حذف تیم محبوبشان، برای ادامه مسابقات به حمایت از آرژانتین روی آورده‌اند؛ هرچند این تغییر موضع را نمی‌توان به همه هواداران برزیلی تعمیم داد.

تب پیراهن آرژانتین در بازار داکا

رسیدن آرژانتین به فینال، بازار پوشاک ورزشی بنگلادش را نیز تحت تأثیر قرار داده است. فعالان بازار می‌گویند تقاضا برای پیراهن‌های آبی و سفید، به‌ویژه نسخه‌های موسوم به مدل بازیکنان، به‌شدت افزایش یافته و برخی فروشگاه‌ها تقریباً تمام موجودی خود را فروخته‌اند.

در فروشگاه گلکسی اسپورتس، پیراهن آرژانتین حدود ۳۰ درصد از فروش گزارش‌شده را تشکیل داده است. فروشندگان از والدینی گفته‌اند که حتی برای نوزادان خود لباس آرژانتین خریده‌اند. دست‌فروشان محله‌های کم‌درآمد نیز کالاهای روزمره را کنار گذاشته و نمونه‌های ارزان‌تر پیراهن‌های فوتبالی را عرضه می‌کنند.

اهمیت این بازار زمانی بیشتر مشخص می‌شود که بدانیم بنگلادش یکی از قطب‌های بزرگ صنعت پوشاک جهان است. این کشور نه‌فقط پیراهن موردنیاز هواداران داخلی، بلکه بخش بزرگی از پوشاک ورزشی بازارهای خارجی را نیز تولید می‌کند. بااین‌حال، محصولات عرضه‌شده در بازار محلی از نسخه‌های ارزان و غیررسمی تا مدل‌های گران‌تر متفاوت‌اند.

گزارش فرانسه‌پرس از یک راننده ریکشا حکایت دارد که حدود ۱۰ دلار برای خرید مدل بازیکنان پیراهن آرژانتین هزینه کرده بود؛ مبلغی که ممکن است بخش قابل‌توجهی از درآمد روزانه یک کارگر کم‌درآمد باشد. این خرید نشان می‌دهد در اوج جام جهانی، ارزش عاطفی پیراهن برای برخی هواداران از محاسبات اقتصادی روزمره پیشی می‌گیرد.

وقتی فوتبال روابط دو کشور را تغییر داد

شور هواداران بنگلادشی در جام جهانی ۲۰۲۲ بازتاب گسترده‌ای در آرژانتین داشت. تصاویر جشن‌های داکا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی آرژانتینی منتشر شد و مردم دو کشور برای نخستین بار در ابعادی وسیع با یکدیگر ارتباط برقرار کردند.

این رابطه حتی از فوتبال فراتر رفت. آرژانتین در فوریه ۲۰۲۳ سفارت خود را در داکا، ۴۵ سال پس از تعطیلی آن، دوباره باز کرد. مقام‌های دو کشور تأکید کردند که حمایت گسترده مردم بنگلادش از تیم ملی آرژانتین، به افزایش توجه عمومی و تقویت روابط دوجانبه کمک کرده است؛ هرچند توسعه تجارت و همکاری‌های اقتصادی نیز از دلایل اصلی این تصمیم بود.

مسی پیش از آن نیز به بنگلادش سفر کرده بود. تیم‌های ملی آرژانتین و نیجریه در سپتامبر ۲۰۱۱ در داکا یک مسابقه دوستانه برگزار کردند و استقبال مردم از حضور مسی، مسئولان فدراسیون فوتبال بنگلادش را غافلگیر کرد.

آیا بنگلادش بزرگ‌ترین پایگاه هواداران آرژانتین است؟

در بسیاری از گزارش‌ها از بنگلادش به‌عنوان یکی از بزرگ‌ترین یا حتی بزرگ‌ترین پایگاه هواداری آرژانتین در خارج از این کشور یاد می‌شود، اما آمار رسمی و قابل‌سنجشی برای اثبات چنین رتبه‌بندی‌ای وجود ندارد. نه فیفا و نه فدراسیون فوتبال آرژانتین تعداد طرفداران تیم‌های ملی در کشورهای مختلف را سرشماری نمی‌کنند.

بنابراین دقیق‌تر است که بنگلادش را «یکی از مهم‌ترین مراکز هواداری آرژانتین در جهان» بنامیم. تصاویر تجمع‌های گسترده، میزان فروش پیراهن‌ها و تأثیر این حمایت بر روابط دیپلماتیک، بزرگی این جامعه هواداری را نشان می‌دهد؛ اما تعیین مقام نخست به داده‌ای نیاز دارد که فعلاً در دسترس نیست.

همچنین جمعیت بنگلادش در برخی گزارش‌ها ۱۷۰ میلیون نفر عنوان شده، اما داده‌های مبتنی بر برآورد سازمان ملل، جمعیت سال ۲۰۲۶ این کشور را حدود ۱۷۵.۷ میلیون نفر نشان می‌دهد. رتبه تیم ملی بنگلادش نیز در آخرین رده‌بندی رسمی فیفا ۱۸۱ است، نه ۱۸۳؛ هرچند این رتبه پس از به‌روزرسانی بعدی ممکن است تغییر کند.

روی تاریک تب جام جهانی در بنگلادش

شدت احساسات فوتبالی همیشه به جشن و شادی محدود نمانده است. رسانه‌های محلی و بین‌المللی از مرگ دست‌کم ۱۲ نفر در حوادثی مرتبط با جام جهانی ۲۰۲۶ خبر داده‌اند؛ حوادثی شامل درگیری میان هواداران، تصادف و نزاع پس از مسابقات. بااین‌حال، خبرگزاری فرانسه اعلام کرده که نتوانسته مجموع این آمار را به‌طور مستقل تأیید کند.

این اتفاقات نشان می‌دهد مرز میان شور فوتبالی و رفتار پرخطر می‌تواند باریک باشد. جشن‌های خیابانی، نصب پرچم روی ساختمان‌ها و رقابت هواداران زمانی ارزشمند است که امنیت عمومی و احترام متقابل حفظ شود.

بنگلادش؛ خانه دوم آلبی‌سلسته

فینال برابر اسپانیا ممکن است آخرین مسابقه لیونل مسی در جام جهانی باشد و همین موضوع بار عاطفی مسابقه را برای هواداران بنگلادشی افزایش داده است. آنها قهرمانی سال ۲۰۲۲ را مانند موفقیت تیم ملی خود جشن گرفتند و اکنون امیدوارند چهار سال بعد، همان تصاویر دوباره تکرار شود.

دلیل عشق بنگلادش به آرژانتین را نمی‌توان فقط در جام‌ها و پیروزی‌ها خلاصه کرد. این رابطه از خاطره مشترک مارادونا، انتقال هواداری میان نسل‌ها، جذابیت مسی و نیاز مردمی که تیم کشورشان در جام جهانی حضور ندارد به یک هویت فوتبالی جهانی ساخته شده است.

یکشنبه شب، آرژانتین در نیوجرسی بازی می‌کند؛ اما صدای تشویق آن فقط از سکوهای آمریکا و خیابان‌های بوئنوس‌آیرس شنیده نخواهد شد. داکا نیز برای چند ساعت آبی و سفید می‌شود؛ شهری در جنوب آسیا که ثابت کرده فاصله جغرافیایی همیشه نمی‌تواند مرزهای هواداری فوتبال را تعیین کند.