ماجرای دلارهای اوزجان بیزاتی در فرودگاه؛ اشتباه پرهزینه استقلال چگونه مربی ترک را گرفتار کرد؟

اوزجان بیزاتی، مربی ترکیه‌ای کادر فنی استقلال، روز یکشنبه ۲۸ تیر ۱۴۰۵ با اجازه کادر فنی قصد داشت برای یک مرخصی کوتاه راهی کشورش شود. نخستین گزارش منتشرشده مدعی بود مسئولان استقلال بابت بخشی از مطالبات این مربی، ۸۰ هزار دلار به‌صورت نقدی به او تحویل داده‌اند و بیزاتی بدون در اختیار داشتن مجوز لازم، این پول را به فرودگاه برده است.

بر اساس همین روایت اولیه، مأموران هنگام کنترل مسافران متوجه ارز همراه مربی ترک شدند و به دلیل نبود نامه یا مجوز خروج، از ادامه سفر او جلوگیری کردند. در گزارش تسنیم از واژه «بازداشت» استفاده شد و اعلام شد مدیران استقلال برای حل مشکل وارد مذاکره شده‌اند.

انتشار این خبر خیلی زود بازتاب گسترده‌ای پیدا کرد؛ زیرا موضوع تنها به همراه داشتن ارز مربوط نمی‌شد. اینکه یک باشگاه پرطرفدار و وابسته به یک مجموعه اقتصادی بزرگ، مطالبات مربی خارجی خود را با ده‌ها هزار دلار اسکناس تسویه کرده باشد، مهم‌ترین بخش ماجرا بود.

آیا اوزجان بیزاتی واقعاً بازداشت شد؟

چند ساعت پس از انتشار خبر اولیه، روایت متفاوتی از ماجرا در رسانه‌های ورزشی منتشر شد. سایت «فوتبالی» گزارش داد بیزاتی بازداشت نشده و آنچه رخ داده، توقیف پول نقد و جلوگیری از خروج او بوده است. طبق این گزارش، مربی استقلال پس از از دست دادن پرواز به محل اقامت خود بازگشت و قرار شد در تمرین تیم حاضر شود.

خبرگزاری آنا نیز بعدتر از حضور بیزاتی در تمرین استقلال خبر داد. در این روایت آمده بود که توقف در فرودگاه باعث از دست رفتن پرواز او شده و باشگاه برای دریافت مجوز و تعیین تکلیف ارز، با وزارت ورزش نامه‌نگاری کرده است.

بنابراین استفاده قطعی از عنوان «بازداشت» دست‌کم تا انتشار توضیح رسمی پلیس فرودگاه، گمرک یا مرجع قضایی با ابهام همراه است. آنچه در روایت‌های مختلف اشتراک دارد، کشف مبلغ قابل‌توجه ارز نقدی، نبود مدارک لازم، جلوگیری از سفر، از دست رفتن پرواز و تلاش مدیران استقلال برای حل مشکل است.

تناقض مهم؛ ۸۰ هزار دلار یا ۴۰ هزار دلار؟

ابهام بزرگ‌تر به میزان پول همراه بیزاتی مربوط می‌شود. گزارش اولیه، مبلغ را ۸۰ هزار دلار اعلام کرد و مدعی شد این پول از سوی مسئولان استقلال بابت مطالبات مربی پرداخت شده است.

با این حال، دو گزارش بعدی مبلغ ارز را حدود ۴۰ هزار دلار عنوان کردند. فوتبالی نوشت بیزاتی بخشی از طلب خود را به شکل نقدی دریافت کرده بود و قصد داشت حدود ۴۰ هزار دلار را به آنکارا ببرد. گزارش آنا نیز از رقمی «بیش از ۴۰ هزار دلار» سخن گفت، اما مدعی شد مربی ترک باشگاه را از تصمیم خود برای حمل این پول مطلع نکرده بود.

این اختلاف ۴۰ هزار دلاری را نمی‌توان جزئی دانست. تا زمانی که باشگاه استقلال، گمرک یا نماینده قانونی مربی توضیح مستندی منتشر نکنند، رقم قطعی پول مشخص نیست. همچنین روشن نشده تمام مبلغ از سوی باشگاه پرداخت شده، پول متعلق به خود بیزاتی بوده یا ترکیبی از مطالبات و دارایی شخصی او محسوب می‌شده است.

قانون خروج ارز از کشور چه می‌گوید؟

بر اساس مقررات اعلام‌شده در وب‌سایت فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، خروج ارز، اسناد بانکی و اوراق بهادار بی‌نام برای هر مسافر تا سقف پنج هزار یورو یا معادل آن به دیگر ارزها مجاز است. مبالغ بالاتر باید به گمرک اظهار شوند و خروج آنها به طی فرایند قانونی و ارائه مدارک مربوط نیاز دارد.

چه رقم همراه بیزاتی ۴۰ هزار دلار بوده باشد و چه ۸۰ هزار دلار، در هر دو حالت مبلغ مورد بحث چندین برابر سقف معمول خروج ارز نقدی است. بنابراین صرف اینکه پول بابت مطالبات قراردادی پرداخت شده، مجوزی برای حمل آن از مرز ایجاد نمی‌کند. منشأ قانونی پول، قرارداد مربی، رسید پرداخت باشگاه و اظهار گمرکی، هرکدام بخش جداگانه‌ای از فرایند هستند.

این موضوع لزوماً به معنای اثبات ارتکاب جرم عمدی از سوی مربی نیست. ممکن است بیزاتی از جزئیات مقررات خروج ارز اطلاع نداشته یا تصور کرده باشد مدارک باشگاه برای حمل پول کافی است؛ اما ناآگاهی مسافر، الزام‌های گمرکی را از بین نمی‌برد.

مسئولیت باشگاه استقلال در ماجرای پول نقد

اگر روایت پرداخت پول از سوی استقلال تأیید شود، مسئولیت مدیریتی باشگاه مهم‌تر از اشتباه احتمالی مربی خواهد بود. پرداخت مطالبات یک نیروی خارجی تنها به انتقال اسکناس ختم نمی‌شود. باشگاه باید پیش از تحویل پول، روش قانونی انتقال، اسناد مالی، مالیات، منشأ ارز و مجوز خروج آن را مشخص کند.

تحویل ده‌ها هزار دلار پول نقد به مربی خارجی بدون ارائه راهنمایی روشن درباره مقررات فرودگاهی، نشانه ضعف جدی در هماهنگی واحدهای مالی، حقوقی و بین‌الملل باشگاه است. چنین پرونده‌ای با یک تماس ساده میان مدیر مالی، مسئول امور بین‌الملل و مشاور حقوقی قابل پیشگیری بود.

تلاش برای دریافت نامه از وزارت ورزش پس از توقیف ارز نیز نشان می‌دهد فرایندی که باید قبل از حرکت بیزاتی به فرودگاه انجام می‌شد، پس از ایجاد بحران آغاز شده است. بر اساس گزارش آنا، باشگاه خواسته است در نامه‌ای به گمرک توضیح داده شود که بیزاتی تحت قرارداد استقلال قرار دارد و قصد خروج مطالبات خود را داشته است.

چرا پرداخت نقدی به مربیان خارجی پرریسک است؟

محدودیت‌های بانکی و دشواری انتقال بین‌المللی پول، باشگاه‌های ایرانی را در پرداخت دستمزد خارجی‌ها با مشکل روبه‌رو کرده است؛ با این حال، استفاده از اسکناس ریسک‌های تازه‌ای ایجاد می‌کند. حمل فیزیکی ارز می‌تواند به توقیف پول، از دست رفتن پرواز، تشکیل پرونده اداری و حتی ایجاد سوءظن درباره منشأ وجه منجر شود.

برای باشگاهی مانند استقلال، ماجرا فقط یک مسئله شخصی میان مربی و مأموران فرودگاه نیست. هر پرداخت ارزی باید در اسناد حسابداری باشگاه ثبت شود و قابلیت ارائه به نهادهای نظارتی، مالیاتی و قضایی را داشته باشد. نبود سند یا تناقض میان رقم‌های اعلام‌شده، می‌تواند پرسش‌ها درباره نحوه تهیه و پرداخت ارز را افزایش دهد.

از سوی دیگر، انتشار چنین خبری به اعتبار باشگاه در مذاکره با مربیان و بازیکنان خارجی آسیب می‌زند. فرد خارجی انتظار دارد کارفرما علاوه بر پرداخت دستمزد، مسیر قانونی دریافت و انتقال آن را نیز فراهم کند. گرفتار شدن یک مربی در فرودگاه بر سر پولی که گفته می‌شود از باشگاه گرفته، تصویر حرفه‌ای استقلال را مخدوش می‌کند.

اوزجان بیزاتی کیست؟

بیزاتی مربی ۵۷ ساله ترکیه‌ای و دارنده مدرک حرفه‌ای یوفا است که در اسفند ۱۴۰۴ برای پیوستن به کادر فنی استقلال وارد تهران شد. او سابقه فعالیت در باشگاه‌هایی مانند آنکاراگوچو، گنچلربیرلیغی، ترابزون‌اسپور، بورسااسپور، سیواس‌اسپور و قیصریه‌اسپور را دارد و مدتی نیز در کادر فنی تیم ملی ترکیه فعالیت کرده است.

حضور دوباره او در تمرین استقلال نشان می‌دهد محدودیت شخصی طولانی‌مدتی برای این مربی ایجاد نشده است؛ با این حال، وضعیت ارز توقیف‌شده و زمان سفر بعدی او همچنان به طی مراحل اداری وابسته خواهد بود. فوتبالی گزارش داده بود باشگاه برای تحویل گرفتن پول و انجام هماهنگی‌های لازم تلاش می‌کند.

پرونده‌ای که استقلال باید درباره آن شفاف‌سازی کند

ماجرای فرودگاه امام با چند سؤال بی‌پاسخ همراه است: مبلغ واقعی ۴۰ هزار دلار بوده یا ۸۰ هزار دلار؟ پول دقیقاً از چه طریقی تهیه شده است؟ چرا واحد حقوقی باشگاه پیش از تحویل ارز مجوز لازم را نگرفت؟ آیا بیزاتی از سقف قانونی خروج ارز اطلاع داشت و سرنوشت پول توقیف‌شده چه خواهد شد؟

استقلال برای پایان دادن به ابهام‌ها به یک توضیح رسمی و مستند نیاز دارد، نه صرفاً حل‌وفصل غیررسانه‌ای ماجرا. حتی اگر ارز آزاد و مربی بدون مشکل راهی ترکیه شود، ضعف فرایندی باشگاه پابرجا خواهد ماند.

آنچه برای بیزاتی یک سفر ازدست‌رفته و چند ساعت دردسر بود، برای استقلال می‌تواند به نمونه‌ای دیگر از مدیریت واکنشی تبدیل شود؛ مدیریتی که به‌جای پیشگیری، پس از وقوع بحران به دنبال نامه، مجوز و راه‌حل می‌گردد. ماجرای دلارهای مربی ترک بیش از آنکه یک حاشیه فرودگاهی باشد، آزمونی برای شفافیت مالی و حرفه‌ای‌گری مدیریتی باشگاه استقلال است.