هشدار تند پیاتزا پس از شکست ایران؛ «خیلی زود تسلیم می‌شویم»

تیم ملی ایران روز یکشنبه ۲۸ تیر در بلگراد مقابل ترکیه قرار گرفت و با نتیجه سه بر یک شکست خورد. شاگردان پیاتزا ست نخست را ۲۵ بر ۱۷ بردند، اما ترکیه در ست‌های بعدی با نتایج ۲۵ بر ۲۲، ۲۵ بر ۱۶ و ۲۵ بر ۱۹ به پیروزی رسید. نتیجه رسمی ثبت‌شده در مرکز مسابقات والیبال ورلد نیز همین امتیازها را نشان می‌دهد.

ترکیه با این پیروزی هشتمین برد خود را به دست آورد و صعودش به مرحله نهایی لیگ ملت‌ها را قطعی کرد. در آخرین جدول رسمی در دسترس، ترکیه با ۲۲ امتیاز در رتبه ششم و ایران با ۱۱ امتیاز در جایگاه چهاردهم قرار دارد.

ایران چگونه پس از بردن ست اول شکست خورد؟

ایران مسابقه را با ترکیب مرتضی شریفی، محمد ولی‌زاده، عرشیا به‌نژاد، علی حق‌پرست، نیما باطنی، علی حاجی‌پور و محمدرضا حضرت‌پور آغاز کرد. نمایش تیم در ست اول منظم بود و ایران توانست با ایجاد فاصله امتیازی، ترکیه را ۲۵ بر ۱۷ شکست دهد. این شروع باعث شد پیاتزا نیز تأکید کند تیمش از نظر فنی و روحی در وضعیت مناسبی وارد مسابقه شده بود.

نقطه تغییر مسابقه در نگاه سرمربی ایران، یک رالی طولانی و اشتباه پس از آن بود. پیاتزا توضیح داد که پس از خارج‌زدن توپ از منطقه عقب زمین و سپس ازدست‌رفتن چند توپ ساده، بازیکنان به‌تدریج جنگندگی خود را از دست دادند. او این اتفاق را به یک بازیکن خاص محدود نکرد و گفت فارغ از اینکه چه نفراتی داخل یا بیرون زمین هستند، تیم خیلی زود از ادامه مبارزه دست می‌کشد.

این شکست فقط نتیجه یک توپ یا یک رالی نبود. ست دوم با اختلاف سه امتیاز به پایان رسید، اما در ست سوم فاصله به ۹ امتیاز افزایش یافت. ایران در ست چهارم نیز نتوانست واکنش مؤثری نشان دهد و با اختلاف شش امتیاز شکست خورد. این روند نشان می‌دهد پس از ازدست‌رفتن کنترل ست دوم، توان بازگشت ذهنی و تاکتیکی تیم به‌شدت کاهش یافت.

آمار چه پاسخی به انتقاد پیاتزا می‌دهد؟

نکته عجیب مسابقه این است که ایران در حمله ۵۵ امتیاز گرفت و ترکیه فقط ۴۴ امتیاز؛ یعنی مهاجمان ایران ۱۱ پوئن بیشتر از حریف کسب کردند. ایران در سرویس نیز چهار بر سه برتری داشت. با وجود این، ترکیه مسابقه را با اختلاف مجموع ۱۰ امتیاز برد.

علت اصلی این تناقض را باید در دو بخش جست‌وجو کرد. ترکیه ۱۸ امتیاز مستقیم از دفاع روی تور گرفت، در حالی که ایران فقط هفت دفاع موفق داشت. این اختلاف ۱۱ امتیازی، تمام برتری ایران در حمله را خنثی کرد. علاوه بر آن، بازیکنان ترکیه ۲۷ امتیاز از اشتباهات ایران به دست آوردند، اما سهم ایران از خطاهای حریف تنها ۱۶ امتیاز بود.

به بیان ساده، ایران برای گرفتن امتیاز حمله بیشتری نسبت به ترکیه تلاش کرد، اما بخش قابل‌توجهی از این برتری را با ضعف در دفاع و اشتباهات فردی پس داد. ۲۷ امتیاز هدیه‌شده به حریف، بیش از یک ست کامل والیبال است. چنین عددی نشان می‌دهد صحبت پیاتزا درباره تسلیم‌شدن فقط یک انتقاد احساسی پس از شکست نیست و پشت آن نشانه‌های فنی مشخصی وجود دارد.

علی حق‌پرست بهترین بازیکن ایران بود

علی حق‌پرست با کسب ۲۰ امتیاز، امتیازآورترین بازیکن ایران شد. در سوی مقابل، آدیس لاگومژیا، قطرپاسور ترکیه، ۲۳ امتیاز به دست آورد و عنوان امتیازآورترین بازیکن مسابقه را کسب کرد.

عملکرد حق‌پرست یکی از نقاط مثبت ایران بود، اما والیبال در سطح لیگ ملت‌ها با اتکا به امتیازآوری یک یا دو مهاجم قابل کنترل نیست. زمانی که خط دفاعی حریف ۱۸ امتیاز مستقیم ثبت می‌کند، پاسور و مهاجمان باید تنوع بیشتری در سرعت، جهت حمله و استفاده از بازیکنان میانی ایجاد کنند. از سوی دیگر، دریافت و توپ‌رسانی ضعیف می‌تواند پاسور را مجبور به ارسال توپ‌های قابل پیش‌بینی به کناره‌های تور کند؛ شرایطی که کار مدافعان ترکیه را آسان‌تر می‌کند. آمار بالای دفاع ترکیه دست‌کم نشان می‌دهد حملات ایران در بخش‌هایی از مسابقه برای حریف قابل خواندن شده بود.

«میل و اشتیاق برای پیشرفت کجاست؟»

تندترین بخش صحبت‌های پیاتزا زمانی بود که پرسید میل و اشتیاق بازیکنان برای پیشرفت کجاست. او یادآوری کرد که از فصل گذشته، تیم ملی وارد مسیر تغییر نسل شده و قرار بوده بازیکنان جوان در کنار کسب تجربه، از نظر ذهنی نیز رشد کنند.

تیم ایران در هفته سوم لیگ ملت‌ها با میانگین سنی ۲۳.۲ سال، دومین تیم جوان حاضر در مسابقات بود. جوان‌بودن می‌تواند بخشی از نوسان عملکرد را توضیح دهد، اما نمی‌تواند بهانه دائمی برای افت ناگهانی پس از یک اشتباه باشد. تیم جوان ممکن است در تصمیم‌گیری یا مدیریت لحظات حساس مشکل داشته باشد، اما یکی از اهداف اصلی حضور در لیگ ملت‌ها دقیقاً یادگیری همین مهارت‌هاست.

پیاتزا همچنین عملکرد ایران در قهرمانی جهان را «خوب، نه عالی» توصیف کرد. او با اشاره به برد دشوار مقابل فیلیپین، نمایش خوب برابر صربستان و شکست مقابل جمهوری چک گفت مشکل ازدست‌رفتن تمرکز پس از یک صحنه یا یک اشتباه، پیش‌تر نیز تکرار شده است. این مقایسه نشان می‌دهد سرمربی ایران، شکست مقابل ترکیه را یک اتفاق منفرد نمی‌داند و آن را بخشی از الگویی بزرگ‌تر ارزیابی می‌کند.

آیا مشکل ایران فقط روحی است؟

استفاده از عبارت «تسلیم‌شدن» ممکن است تمام مسئولیت شکست را متوجه روحیه بازیکنان کند، اما آمار نشان می‌دهد تیم علاوه بر مسئله ذهنی، با مشکلات فنی نیز مواجه بوده است. فاصله ۱۱ امتیازی در دفاع روی تور، تعداد بالای اشتباهات و ناتوانی در تغییر روند پس از ست دوم، مسائلی هستند که باید در تمرین و طراحی تاکتیکی اصلاح شوند.

بخشی از مسئولیت مدیریت افت روحی نیز بر عهده کادر فنی است. استفاده به‌موقع از وقت استراحت، تعویض پاسور یا مهاجم، تغییر مسیر سرویس و شکستن ریتم حریف از ابزارهایی هستند که می‌توانند مانع گسترش بحران شوند. پیاتزا در این مسابقه بازیکنان متعددی از جمله ایلشن داوودی‌پور، محسن دلاوری، پوریا حسین‌خانزاده، سیدعیسی ناصری، مبین نصری، یوسف کاظمی و حسین حاجی‌کلاته را به زمین فرستاد، اما تغییرات نتوانستند روند بازی را برگردانند.

بنابراین راه‌حل را نباید فقط در توصیه‌های انگیزشی جست‌وجو کرد. ایران به تمرین سناریوهای فشار، مدیریت امتیازهای پایانی، کاهش خطا پس از رالی‌های طولانی و طراحی حمله مقابل دفاع‌های منظم نیاز دارد.

کارنامه ایران در لیگ ملت‌های ۲۰۲۶

ایران مرحله مقدماتی را با سه پیروزی و ۹ شکست، ۱۸ ست برده و ۳۰ ست باخته به پایان رساند. نسبت ست‌های تیم ۰.۶۰۰ و نسبت امتیازهای گرفته‌شده به ازدست‌رفته ۰.۹۴۴ بود. این آمار ایران را در رتبه چهاردهم جدول ۱۸ تیمی قرار داد؛ بالاتر از آرژانتین، کوبا، کانادا و چین در جدول فعلی.

سه برد از ۱۲ مسابقه برای تیمی با سابقه حضور در جمع قدرت‌های والیبال جهان نتیجه مطلوبی محسوب نمی‌شود. البته جوان‌سازی گسترده و تغییر ترکیب، انتظار نوسان را افزایش می‌داد؛ اما هدف پروژه پیاتزا باید کاهش تدریجی همین نوسانات باشد. شکست مقابل ترکیه نشان داد ایران می‌تواند یک ست را در سطح بالا بازی کند، ولی هنوز توان حفظ همان کیفیت در طول مسابقه را ندارد.

آزمون بعدی پیاتزا و نسل جدید

کاروان تیم ملی پس از ۵۸ روز سفر و برگزاری اردوها و مسابقات در چند کشور، روز سه‌شنبه ۳۰ تیر به تهران بازمی‌گردد. طبق برنامه فدراسیون، ملی‌پوشان پس از استراحت کوتاه، آماده مسابقات قهرمانی آسیا و انتخابی المپیک خواهند شد.

لیگ ملت‌ها برای ایران تمام شده، اما هشدار پیاتزا عملاً درباره رقابت‌های بعدی است. در مسابقات انتخابی المپیک، ازدست‌رفتن یک ست یا حتی چند امتیاز متوالی ممکن است به حذف تیم منجر شود. ایران برای موفقیت در آن رقابت‌ها باید علاوه بر ارتقای دفاع و کاهش اشتباهات، توان ذهنی بازگشت پس از امتیازهای ازدست‌رفته را افزایش دهد.

جمله «اگر دلیل این اتفاق را نفهمیم، آینده‌ای نخواهیم داشت» تند است، اما مسئله را روشن می‌کند. ایران کمبود مهاجم امتیازآور ندارد؛ در همین مسابقه نیز در حمله از ترکیه بهتر بود. مشکل اصلی این است که تیم هنوز نمی‌تواند برتری فنی خود را در لحظات بحرانی حفظ کند. آینده پروژه جوان‌سازی پیاتزا به این بستگی دارد که آیا این نسل یاد می‌گیرد پس از یک اشتباه دوباره بجنگد یا هر بار با نخستین ضربه، کنترل مسابقه را از دست خواهد داد.