مسی دنبال اخراج کوکوریا بود؟ جنجال قانون «پوشاندن دهان» در فینال جام جهانی ۲۰۲۶
فینال اسپانیا و آرژانتین پس از ۹۰ دقیقه بدون گل بود که انسو فرناندس در وقتهای تلفشده با خطا روی پائو کوبارسی دومین کارت زرد خود را دریافت کرد. هافبک آرژانتین پیشتر به دلیل اعتراض به تصمیم داور اخطار گرفته بود و با کارت دوم، تیمش را پیش از شروع وقت اضافه ۱۰ نفره کرد.
اخراج فرناندس فشار روانی مسابقه را افزایش داد. بازیکنان دو تیم اطراف اسلاوکو وینچیچ، داور اسلوونیایی مسابقه، جمع شدند و در همین فضای متشنج بود که مشاجره مسی و کوکوریا شکل گرفت.
کوکوریا، مدافع تازهوارد رئال مادرید، هنگام صحبت با کاپیتان آرژانتین دست خود را مقابل دهانش قرار داد. مسی بلافاصله به سمت داور رفت و ظاهراً خواستار بررسی رفتار بازیکن اسپانیا شد؛ اقدامی که بسیاری آن را تلاش برای برابرکردن تعداد بازیکنان دو تیم تعبیر کردند.
قانون پوشاندن دهان دقیقاً چه میگوید؟
برخلاف برخی روایتها، قوانین جام جهانی نمیگفتند هر بازیکنی که هنگام صحبت دهانش را بپوشاند، باید اخراج شود. هیئت بینالمللی فوتبال در آوریل ۲۰۲۶ یک گزینه انضباطی تازه تصویب کرد که طبق آن، بازیکنی که هنگام ارتباط با حریف در یک موقعیت تحریکآمیز، تحقیرکننده یا تنشزا دهان خود را بپوشاند، میتواند کارت قرمز مستقیم دریافت کند. این مقررات برای مقابله با توهین، رفتار تبعیضآمیز و تلاش برای پنهانکردن کلمات از دوربینها تصویب شد.
بنابراین، سه عنصر باید همزمان بررسی شود: بازیکن با حریف صحبت کند، موقعیت ماهیتی تقابلی داشته باشد و پوشاندن دهان با رفتار تحریکآمیز یا پنهانکردن توهین ارتباط پیدا کند. صرف قرارگرفتن دست مقابل دهان، بدون توجه به زمینه صحنه، تخلفی خودکار نیست.
داور باید براساس تصاویر، رفتار دو بازیکن و اطلاعات احتمالی کمکداوران تشخیص دهد که آیا آستانه کارت قرمز فراهم شده است یا خیر. در صحنه مسی و کوکوریا، وینچیچ چنین برداشتی نداشت و مسابقه را بدون برخورد انضباطی با مدافع اسپانیا ادامه داد.
چرا میگل آلمیرون اخراج شد اما کوکوریا نه؟
حساسیت مسی به این صحنه بیدلیل نبود. میگل آلمیرون، بازیکن پاراگوئه، پیشتر در دیدار مقابل ترکیه به نخستین بازیکنی تبدیل شده بود که تحت قانون جدید اخراج میشود. او در جریان تقابلی با مرت مولدور، هنگام صحبت دهانش را پوشاند و پس از بررسی صحنه کارت قرمز گرفت.
تفاوت اصلی دو صحنه به ارزیابی ماهیت درگیری بازمیگردد. در پرونده آلمیرون، تیم داوری رفتار بازیکن را در چارچوب یک تقابل تنشآلود و مشمول قانون دانست. در فینال، داور ظاهراً به این نتیجه رسید که گفتوگوی کوکوریا با مسی یا نحوه پوشاندن دهان، شرایط لازم برای اخراج مستقیم را نداشته است.
در نتیجه، نمیتوان گفت مسی قانونی خیالی را به داور یادآوری میکرد؛ این قانون وجود داشت و در همان جام جهانی نیز اجرا شده بود. در عین حال، وجود قانون به معنای آن نبود که درخواست کاپیتان آرژانتین حتماً باید پذیرفته شود.
انتقاد تند لی دیکسون از رفتار مسی
لی دیکسون، مدافع پیشین آرسنال و تیم ملی انگلیس که مسابقه را برای ITV تفسیر میکرد، واکنش مسی را بهشدت مورد انتقاد قرار داد. او تلاش برای اخراج کوکوریا در چنین صحنهای را «بچگانه» و «مضحک» خواند و گفت اگر این رفتارها به کارتهای زرد و قرمز منجر شوند، فوتبال مسیر نادرستی را طی خواهد کرد.
انتقاد دیکسون از منظر اخلاق ورزشی قابل فهم است. بازیکنان در فوتبال مدرن دائماً از داور میخواهند خطای حریف، برخورد بدون توپ یا رفتار غیرفنی را مجازات کند، اما تلاش آشکار برای گرفتن کارت قرمز حریف معمولاً واکنش منفی تماشاگران و کارشناسان را به همراه دارد.
بااینحال، لحن دیکسون بخشی از واقعیت حقوقی ماجرا را نادیده میگرفت. مسی به قاعدهای استناد میکرد که فیفا پیش از مسابقات به بازیکنان و مربیان توضیح داده و در طول جام اجرا کرده بود. اختلاف اصلی بر سر وجود قانون نبود؛ بحث بر سر این بود که آیا رفتار کوکوریا مصداق آن محسوب میشد یا خیر.
قانون جدید فیفا چرا جنجالی شد؟
هدف مقررات تازه، جلوگیری از توهینهای نژادی و تبعیضآمیزی بود که بازیکنان با قراردادن دست یا پیراهن مقابل دهان از دید دوربینها پنهان میکنند. فیفا و IFAB معتقد بودند در شرایطی که امکان تشخیص محتوای گفتوگو وجود ندارد، خود اقدام به پنهانکردن دهان در یک تقابل تحریکآمیز باید بازدارندگی جدی داشته باشد.
منتقدان اما میگویند قانون میتواند بازیکنان را به سوءاستفاده و درخواست اخراج حریف تشویق کند. همچنین تشخیص تفاوت میان یک گفتوگوی عادی، جلوگیری از لبخوانی و پنهانکردن یک توهین، همیشه آسان نیست.
صحنه فینال دقیقاً همین نقطه ضعف را آشکار کرد. تصاویر نشان میداد کوکوریا دهانش را پوشانده، اما بدون دسترسی به محتوای صحبت و ارزیابی کامل موقعیت، نمیشد صرفاً براساس یک حرکت ظاهری کارت قرمز صادر کرد.
آیا تصمیم داور درباره کوکوریا درست بود؟
از منظر متن قانون، تصمیم داور قابل دفاع است؛ زیرا اخراج تنها در صورت تشخیص یک ارتباط تحریکآمیز، تحقیرآمیز یا تنشزا الزامی میشود. در تصاویر منتشرشده، مدرک روشنی درباره محتوای سخنان کوکوریا وجود نداشت و تیم داوری نیز دلیلی برای بررسی طولانیتر یا مداخله انضباطی ندید.
از سوی دیگر، اعتراض مسی نیز کاملاً بیارتباط با قوانین نبود. او احتمالاً با توجه به اخراج آلمیرون و توضیحاتی که تیمها پیش از جام دریافت کرده بودند، از داور خواست صحنه را بررسی کند. آنچه واکنش کارشناسان را برانگیخت، بیشتر شدت پیگیری او و تصور تلاش برای ۱۰ نفرهشدن اسپانیا بود، نه اصل یادآوری قانون.
درگیری پس از سوت پایان و اخراج پاردس
تنشهای فینال با گل فران تورس در دقیقه ۱۰۶ پایان پیدا نکرد. اسپانیا با همان گل یک بر صفر پیروز شد و دومین قهرمانی تاریخ خود را به دست آورد، اما پس از سوت پایان میان بازیکنان دو تیم درگیریهایی شکل گرفت.
براساس گزارشهای منتشرشده، لئاندرو پاردس با اریک گارسیا درگیر شد و پس از مداخله گاوی، تنش ادامه یافت. داور دومین کارت زرد پاردس را پس از پایان مسابقه نشان داد تا آرژانتین با یک اخراج دیگر صحنه فینال را ترک کند.
این درگیریها تصویری از ناامیدی آرژانتینیها پس از واگذاری جام بود. تیم لیونل اسکالونی در ۹۰ دقیقه حتی یک شوت ثبت نکرد و پس از اخراج فرناندس نیز توان هجومی لازم برای پاسخ به گل اسپانیا را نداشت. اسپانیا در نهایت با گل مهاجم تعویضی خود جامی را فتح کرد که از نظر کنترل مسابقه و تعداد موقعیتها، شایستگی بیشتری برای آن نشان داده بود.
پروندهای فراتر از یک اعتراض ساده
جنجال مسی و کوکوریا نشان داد قوانین تازه فوتبال چگونه میتوانند علاوه بر افزایش بازدارندگی، زمینه اختلاف تفسیری و بازیهای روانی را نیز فراهم کنند. کاپیتان آرژانتین تلاش کرد از مقرراتی واقعی به سود تیمش استفاده کند، اما داور صحنه را مشمول کارت قرمز ندانست.
توصیف رفتار مسی بهعنوان تلاشی کاملاً ساختگی منصفانه نیست؛ همانطور که صدور کارت قرمز صرفاً به دلیل پوشاندن دهان کوکوریا نیز با متن دقیق قانون سازگار نبود. تصمیم نهایی به زمینه، نوع مشاجره و تشخیص داور وابسته بود.
فینال با قهرمانی اسپانیا تمام شد، اما این صحنه احتمالاً فیفا و IFAB را وادار خواهد کرد درباره نحوه اجرای قانون توضیحات شفافتری ارائه دهند. مقرراتی که برای مبارزه با تبعیض تصویب شده، نباید به ابزاری برای درخواست اخراج حریف در هر مشاجره معمولی تبدیل شود.
