پیام لامین یامال به دختر نوازنده بوشهری؛ فوتبال به رونمایی یک کتاب موسیقی رسید
حاضران در مراسم رونمایی کتابی تخصصی درباره نیانبان گالیسیایی انتظار داشتند از تاریخ موسیقی اسپانیا، سازهای بادی و پیوند فرهنگی بوشهر با گالیسیا بشنوند؛ اما پخش پیام تصویری لامین یامال، ستاره تیم ملی اسپانیا و بارسلونا، فضای مراسم را تغییر داد. این غافلگیری فوتبالی برای لیانا شریفیان، مترجم و نوازنده جوان نیانبان، کتابی پژوهشی را که ممکن بود تنها در محافل تخصصی دیده شود، به یکی از خبرهای پربازدید فرهنگی تبدیل کرد.
۱۰:۴۱ - ۰۴ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
کتاب «رازهای نیانبان گالیسیایی» نوشته خوزه لوئیس فوکسو و با ترجمه لیانا شریفیان، عصر شنبه سوم مرداد ۱۴۰۵ در انتشارات نگاه رونمایی شد. در این برنامه محسن شریفیان، نوازنده و پژوهشگر موسیقی جنوب، احسان عبدیپور، نویسنده و فیلمساز بوشهری، ناشر اثر و گروهی از فعالان موسیقی و فرهنگ حضور داشتند. در بخشی از مراسم، ویدیویی از لامین یامال پخش شد که انتشار کتاب را به لیانا شریفیان تبریک میگفت.
یک اصلاح درباره نام کتاب و زمان رونمایی
در برخی خبرها نام اثر «نیانبان گالیسیایی و تاریخ آن» نوشته شده است، اما گزارش تفصیلی مراسم و اطلاعات منتشرشده از سوی ناشر، عنوان کتاب را «رازهای نیانبان گالیسیایی» اعلام کردهاند. این اثر نوشته خوزه لوئیس فوکسو است و نشر نگاه آن را به بازار کتاب ایران عرضه کرده است. گزارشهای اولیه درباره روز مراسم نیز یکسان نیستند؛ همشهری زمان رونمایی را دوم مرداد نوشته، درحالیکه گزارش میدانی خبرگزاری مهر، مراسم را عصر شنبه سوم مرداد ثبت کرده است.
براساس توضیحات ارائهشده در مراسم، کتاب فقط تاریخ مختصری از یک ساز محلی اسپانیایی نیست. نویسنده در بخشهای مختلف به ساختار گایتای گالیسیایی، نوازندگان شناختهشده، گروههای موسیقی، شیوههای سازبندی، سبکهای اجرایی و ملودیهای مرتبط با این ساز پرداخته است. مترجم نیز در بخشهایی از اثر کوشیده میان گایتای شمالغرب اسپانیا و نیانبان ایرانی مقایسههایی ایجاد کند.
چرا پیام لامین یامال اهمیت پیدا کرد؟
لامین یامال یکی از شناختهشدهترین چهرههای نسل جدید فوتبال جهان است. او از هفتسالگی وارد آکادمی بارسلونا شد، در ۱۵سالگی برای تیم اصلی این باشگاه به میدان رفت و رکورد جوانترین بازیکن تاریخ بارسلونا را ثبت کرد. یامال همچنین جوانترین بازیکن و گلزن تاریخ تیم ملی اسپانیا و جوانترین بازیکن حاضر در مسابقات یورو محسوب میشود.
به همین دلیل، حضور تصویری او در مراسمی مربوط به یک کتاب تخصصی موسیقی نواحی، اتفاقی فراتر از یک پیام تبریک عادی بود. نام یامال باعث شد رسانههای ورزشی و مخاطبانی که شاید هیچ آشنایی قبلی با نیانبان گالیسیایی نداشتند، به سراغ خبر این کتاب بروند. از منظر رسانهای، این ویدیو پلی میان دو جامعه مخاطب ساخت: علاقهمندان فوتبال و دنبالکنندگان موسیقی محلی. این برداشت، استنباطی از گستردگی بازتاب خبر در رسانههای فرهنگی، عمومی و ورزشی است.
بااینحال، ارزش اصلی کتاب را نباید به پیام یک فوتبالیست محدود کرد. ویدیوی یامال توجه اولیه را ایجاد کرد، اما آنچه میتواند ماندگار بماند، پژوهش و ترجمهای است که اطلاعات یکی از شاخههای کمترشناختهشده خانواده نیانبان را در اختیار مخاطب فارسیزبان قرار میدهد.
لیانا شریفیان کیست؟
لیانا شریفیان متولد سال ۱۳۷۷ و اهل بوشهر است. او در خانوادهای رشد کرده که موسیقی جنوب، بهویژه نیانبان، بخش مهمی از زندگی روزمره آن بوده است. لیانا نوازندگی را نزد پدرش، محسن شریفیان، آغاز کرد و سپس برای شناخت گونههای مختلف نیانبان و شیوههای نوازندگی این خانواده از سازها، مسیر آموزشی خود را در خارج از ایران ادامه داد.
او در ۱۹سالگی تصمیم گرفت پس از تحصیل در رشته ریاضی، مسیر حرفهای خود را بهطور جدی به سمت موسیقی تغییر دهد. شریفیان در ادامه به گالیسیا، منطقهای در شمالغرب اسپانیا، رفت و حدود شش ماه در یکی از مدارس موسیقی آن منطقه به آموزش و تمرین گایتای گالیسیایی پرداخت. حضور او در گالیسیا فقط یک دوره نوازندگی نبود و زمینه آشنایی نزدیکتر با تاریخ، فرهنگ و ادبیات مرتبط با این ساز را فراهم کرد.
گزارشهای پیشین نیز از حضور لیانا شریفیان در جشنواره تخصصی نیانبان گالیسیا و اجرای موسیقی در اسپانیا خبر دادهاند. این سابقه نشان میدهد ترجمه کتاب تنها یک فعالیت زبانی نبوده و مترجم، موضوع اثر را از مسیر تجربه عملی نوازندگی و حضور در محیط فرهنگی گالیسیا دنبال کرده است.
گایتا و نیانبان بوشهر چه ارتباطی دارند؟
گایتای گالیسیایی و نیانبان جنوب ایران از نظر ظاهر، جنس صدا و برخی جزئیات ساختاری کاملاً یکسان نیستند؛ اما هر دو به خانواده بزرگ سازهای بادی کیسهای تعلق دارند. در این سازها، هوا در کیسهای ذخیره میشود و نوازنده با ایجاد فشار کنترلشده، جریان هوا را به لولههای صوتی هدایت میکند.
نیانبان ایرانی با موسیقی شادی، مراسم جمعی، دریا، بنادر و فرهنگ جنوب کشور پیوند خورده است. گایتای گالیسیایی نیز جایگاهی مهم در هویت موسیقایی گالیسیا دارد و در جشنها، اجراهای محلی و گروههای موسیقی این منطقه استفاده میشود. شباهت اصلی فقط در ساختمان ساز نیست؛ هر دو در جغرافیایی رشد کردهاند که موسیقی محلی بخش مهمی از حافظه جمعی مردم به شمار میرود.
کتاب ترجمهشده میتواند به پژوهشگران ایرانی کمک کند ساز بوشهری را نه بهعنوان پدیدهای منفرد، بلکه بهعنوان عضوی از خانوادهای جهانی بررسی کنند. خود لیانا شریفیان نیز گفته بود نیانبان را انتخاب کرده چون این ساز «یک خانواده جهانی» دارد و تجربه حضور در اسپانیا به او امکان داده ارتباط فرهنگی میان ایران و گالیسیا را بهتر بشناسد.
پیام فرهنگی رونمایی در روزهای دشوار
لیانا شریفیان در مراسم رونمایی توضیح داد برنامه انتشار کتاب پیشتر بهدلیل شرایط جنگی به تعویق افتاده بود، اما سرانجام تصمیم گرفت منتظر رسیدن روزهای کاملاً آرام نماند. او تأکید کرد فرهنگ حتی در شرایط جنگ نیز مسیر خود را پیدا میکند و موسیقی میتواند شکلی آرام از مقاومت در برابر خشونت و ویرانی باشد.
این بخش از سخنان مترجم، به رونمایی کتاب معنایی فراتر از معرفی یک محصول فرهنگی میدهد. ترجمه اثری درباره موسیقی گالیسیا در بوشهر، درست در زمانی که اخبار سیاسی و نظامی بخش بزرگی از فضای عمومی را اشغال کردهاند، تلاشی برای زنده نگهداشتن ارتباطات فرهنگی است.
محسن شریفیان نیز در این مراسم گفت تلاش کرده نیانبان ایرانی را به جهان معرفی کند، زیرا این ساز را حامل صلح و شادی میداند. احسان عبدیپور نیز ابراز امیدواری کرد اطلاعات پژوهشی کتاب بتواند مخاطبان بیشتری را با نیانبان بهعنوان یک ساز جهانی آشنا کند.
چگونه پای ستاره بارسلونا به این مراسم باز شد؟
گزارشهای منتشرشده اصل پخش پیام تصویری لامین یامال را تأیید کردهاند، اما درباره نحوه هماهنگی و ضبط این پیام توضیحات روشنی ارائه نشده است. مشخص نیست ارتباط از مسیر دوستان، مجموعه فرهنگی گالیسیا، ناشر، برگزارکنندگان یا آشنایان لیانا شریفیان در اسپانیا برقرار شده باشد.
نبود این اطلاعات باعث میشود نتوان درباره رابطه مستقیم یامال با مترجم یا پروژه کتاب ادعای بیشتری مطرح کرد. آنچه قطعی است، پخش ویدیوی تبریک منتسب به ستاره تیم ملی اسپانیا در مراسم رونمایی و بازتاب گسترده آن در رسانههای ایران است.
این شفافسازی مهم است؛ زیرا برخی تیترهای هیجانی ممکن است چنین القا کنند که یامال در تهیه کتاب یا فعالیتهای موسیقایی شریفیان نقش داشته است. هیچ گزارش معتبری چنین ارتباطی را تأیید نکرده و حضور او در این ماجرا به همان پیام تصویری تبریک محدود است.
فرصت تازه برای دیدهشدن موسیقی نواحی
موسیقی نواحی معمولاً برای ورود به رسانههای عمومی با محدودیت روبهروست. یک اجرای تخصصی یا انتشار کتاب پژوهشی، بهندرت میتواند با اخبار فوتبال، سینما و فضای مجازی رقابت کند. پیام یامال این معادله را برای چند ساعت تغییر داد و نام نیانبان گالیسیایی را وارد رسانههایی کرد که معمولاً درباره کتابهای موسیقی نمینویسند.
این توجه میتواند فرصتی برای معرفی دقیقتر نیانبان ایرانی نیز باشد. بسیاری از مخاطبان این ساز را فقط با مراسم شادی جنوب میشناسند، درحالیکه نیانبان دارای تکنیکهای اجرایی، گونههای محلی، شیوههای ساخت و ظرفیتهای پژوهشی گستردهای است.
موفقیت واقعی این رویداد زمانی رقم میخورد که کنجکاوی ایجادشده به مطالعه کتاب، شنیدن اجراهای موسیقی جنوب و حمایت از پژوهشهای مشابه منجر شود. در غیر این صورت، خطر آن وجود دارد که اصل فعالیت فرهنگی زیر سایه نام ستاره بارسلونا قرار گیرد.
جمعبندی؛ یک ویدیو برای پیوند فوتبال، بوشهر و گالیسیا
رونمایی از «رازهای نیانبان گالیسیایی» با ترجمه لیانا شریفیان، نمونهای کمسابقه از تلاقی سه جهان متفاوت بود: موسیقی بوشهر، فرهنگ گالیسیا و فوتبال اسپانیا. پیام تصویری لامین یامال توجه عمومی را به مراسم جلب کرد، اما پشت این غافلگیری، سالها نوازندگی، آموزش و پژوهش یک هنرمند جوان قرار دارد.
لیانا شریفیان از کودکی در فضای موسیقی جنوب رشد کرد، نوازندگی نیانبان را نزد پدرش آموخت و سپس برای شناخت گایتای گالیسیایی به اسپانیا رفت. ترجمه این کتاب حاصل همان مسیری است که تلاش میکند شباهتها و تفاوتهای دو فرهنگ دور از یکدیگر را از طریق صدای یک خانواده مشترک از سازها نشان دهد.
یامال در این داستان نویسنده، پژوهشگر یا نوازنده نیست؛ اما پیام کوتاه او توانست دروازهای بزرگتر برای دیدهشدن یک پروژه فرهنگی باز کند. حالا مهمترین پرسش این است که آیا توجه مخاطبان از ستاره فوتبال عبور میکند و به خود کتاب، موسیقی گالیسیا و نیانبان بوشهر میرسد یا خیر.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
