سونامی تغییر مربیان پس از جام جهانی ۲۰۲۶؛ آمار واقعی ۱۷ جدایی است یا ۱۸؟

در روایت اولیه، تعداد مربیان جداشده پس از جام جهانی ۲۰۲۲ هفت نفر اعلام شده است: تیته، لوئیز فن‌خال، خراردو مارتینو، روبرتو مارتینز، اتو آدو، پائولو بنتو و لوئیس انریکه.

این فهرست یک نام مهم را ندارد: فرناندو سانتوس. فدراسیون فوتبال پرتغال پس از حذف مقابل مراکش در مرحله یک‌چهارم نهایی، همکاری خود با سانتوس را پایان داد. بنابراین اگر تمام تغییرات مرتبط با پایان جام جهانی قطر را محاسبه کنیم، تعداد جدایی‌ها هشت مورد بود، نه هفت مورد.

در جام جهانی ۲۰۲۶، ۱۷ نفر از ۴۸ سرمربی‌ای که مسابقات را آغاز کردند، دیگر در سمت خود نیستند؛ رقمی معادل حدود ۳۵ درصد. اگر هروه رنار، سرمربی موقت تونس، نیز به‌عنوان یک فرد جداگانه محاسبه شود، عدد به ۱۸ نفر یا ۳۷.۵ درصد می‌رسد. در جام ۲۰۲۲ نیز هشت نفر از ۳۲ سرمربی، معادل ۲۵ درصد، جدا شدند. پس افزایش فقط نتیجه حضور تیم‌های بیشتر نیست؛ نسبت تغییرات نیز به‌طور محسوسی بالا رفته است.

فهرست اصلاح‌شده مربیان جداشده پس از جام جهانی ۲۰۲۶

این فهرست با کنار هم گذاشتن گزارش‌های منتشرشده در جریان مسابقات و اطلاعیه‌های پس از فینال تنظیم شده است. گاردین تا دهم ژوئیه از ۱۳ جدایی خبر داده بود و پس از آن خروج مربیان هائیتی، فرانسه و بلژیک نیز تأیید شد. جدایی جمال سلامی و برکناری پاپ تیاو هم در جریان مسابقات اعلام شده بود.

اشتباه مهم درباره تونس؛ منذر کبایر جانشین لاموشی نشد

صبری لاموشی پس از شکست ۵ بر یک تونس برابر سوئد، نخستین قربانی نیمکت‌ها در جام جهانی ۲۰۲۶ شد. بااین‌حال، برخلاف متن اولیه، منذر کبایر جانشین او نشد.

فدراسیون تونس هروه رنار را برای دو مسابقه باقی‌مانده مرحله گروهی منصوب کرد. رنار نتوانست شرایط تیم را تغییر دهد و پس از حذف تونس اعلام کرد مأموریت کوتاهش به پایان رسیده است. بنابراین تونس در طول یک دوره جام جهانی دو جدایی مربی را تجربه کرد؛ لاموشی اخراج شد و رنار نیز پس از تنها دو مسابقه کنار رفت.

همین وضعیت دلیل اختلاف میان آمار ۱۷ و ۱۸ است. عدد ۱۷ به مربیانی مربوط می‌شود که جام را روی نیمکت تیم‌های خود آغاز کردند؛ اما وقتی تمام اشخاصی را که در طول یا پس از مسابقات جدا شدند بشماریم، رنار نفر هجدهم است.

دشان اخراج نشد؛ پایان دورانش از قبل مشخص بود

دیدیه دشان پس از ۱۴ سال از تیم ملی فرانسه جدا شد، اما این تصمیم واکنشی ناگهانی به نتیجه جام جهانی نبود. او ماه‌ها پیش اعلام کرده بود پس از مسابقات ۲۰۲۶ به کار خود پایان می‌دهد.

فرانسه پس از شکست مقابل اسپانیا در نیمه‌نهایی، در مسابقه رده‌بندی با نتیجه ۶ بر ۴ برابر انگلیس شکست خورد و چهارم شد. این دیدار، آخرین مسابقه دشان روی نیمکت فرانسه بود. او در دوران طولانی خود قهرمانی جام جهانی ۲۰۱۸، نایب‌قهرمانی ۲۰۲۲ و قهرمانی لیگ ملت‌های اروپا را به دست آورد. بنابراین جدایی او بیشتر پایان یک چرخه برنامه‌ریزی‌شده بود تا برکناری به دلیل شکست مقابل انگلیس.

پایان دوران دالیچ، بیلسا و آگیره

زلاتکو دالیچ پس از شکست ۲ بر یک کرواسی مقابل پرتغال در مرحله یک‌سی‌ودوم نهایی به همکاری تقریباً ۹ ساله خود پایان داد. او کرواسی را به فینال جام جهانی ۲۰۱۸ و مقام سوم دوره ۲۰۲۲ رسانده بود و موفق‌ترین سرمربی تاریخ تیم ملی این کشور محسوب می‌شود.

مارسلو بیلسا نیز پس از حذف اروگوئه در مرحله گروهی و پایان قرارداد سه‌ساله‌اش کنار رفت. خاویر آگیره بعد از شکست ۳ بر ۲ مکزیک مقابل انگلیس در یک‌هشتم نهایی، سومین دوره حضورش روی نیمکت تیم ملی کشورش را به پایان رساند و هدایت تیم طبق برنامه به رافائل مارکز واگذار شد.

زلزله در فوتبال آلمان؛ ناگلزمن رفت و کلوپ آمد

یکی از بزرگ‌ترین تغییرات پس از جام جهانی به تیم ملی آلمان مربوط بود. یولیان ناگلزمن با وجود داشتن قرارداد تا یورو ۲۰۲۸، پس از حذف در ضربات پنالتی مقابل پاراگوئه درخواست کرد از مسئولیت خود کنار برود. فدراسیون فوتبال آلمان نیز سوم ژوئیه به‌صورت رسمی پایان همکاری را اعلام کرد.

پس از چند هفته مذاکره، یورگن کلوپ با قراردادی چهارساله سرمربی آلمان شد. کلوپ که پیش از این در لیورپول، دورتموند و مجموعه مدیریتی ردبول فعالیت کرده بود، مأمور بازسازی تیمی شده که در سه جام جهانی متوالی نتوانسته انتظارات را برآورده کند.

هائیتی در فهرست جا افتاده است

یکی دیگر از ایرادهای فهرست اولیه، غیبت سباستین مینیه، سرمربی هائیتی است. او هائیتی را پس از ۵۲ سال به جام جهانی رساند، اما پس از حذف این تیم در مرحله گروهی با توافق دوطرفه جدا شد و چند روز بعد هدایت تیم ملی گابن را پذیرفت.

در نتیجه، برای حفظ عدد ۱۷، نام مینیه باید جایگزین ولادیمیر پتکوویچ در فهرست قطعی شود.

جدایی پتکوویچ از الجزایر هنوز قطعی نیست

الجزایر برخلاف بعضی گزارش‌ها در مرحله گروهی حذف نشد؛ این تیم از گروه خود صعود کرد و در مرحله یک‌سی‌ودوم نهایی با نتیجه ۲ بر صفر برابر سوئیس شکست خورد.

پس از حذف، گزارش‌هایی درباره تمایل فدراسیون الجزایر به قطع همکاری با ولادیمیر پتکوویچ منتشر شد، اما مسئله غرامت قرارداد تا سال ۲۰۲۸، فرایند جدایی را پیچیده کرد. تا زمانی که فدراسیون الجزایر پایان قرارداد را رسماً اعلام نکند، قرار دادن پتکوویچ در فهرست مربیان «اخراج‌شده» دقیق نیست. قرارداد او تنها چند روز پیش از جام جهانی تمدید شده بود.

اصلاح گروه اردن؛ عراق به‌جای الجزایر

جمال سلامی پس از نخستین حضور تاریخی اردن در جام جهانی، از این تیم جدا شد. بااین‌حال، اردن در گروهی با اتریش، عراق و آرژانتین قرار داشت، نه اتریش، الجزایر و آرژانتین. اردنی‌ها هر سه مسابقه خود را باختند، اما فدراسیون در پیام خداحافظی از سلامی به دلیل ثبت نخستین صعود تاریخ کشور قدردانی کرد.

چرا جام جهانی ۲۰۲۶ نیمکت‌ها را لرزاند؟

افزایش تعداد تیم‌ها به ۴۸ کشور، تعداد سرمربیان در معرض ارزیابی را بالا برد؛ اما این تنها عامل نبود. فرمت جدید باعث شد ۳۲ تیم به مرحله حذفی برسند و در نتیجه فدراسیون‌ها انتظار بیشتری برای عبور از گروه یا حتی یک‌سی‌ودوم نهایی داشته باشند. ناکامی در چنین ساختاری برای تیم‌های مطرح، سریع‌تر به‌عنوان شکست مدیریتی ارزیابی شد.

از سوی دیگر، بخشی از جدایی‌ها ارتباط مستقیمی با ناکامی نداشت. قرارداد بیلسا، بکاچچه، دالیچ و گارسیا به پایان رسید؛ دشان از قبل رفتنش را اعلام کرده بود و آگیره نیز در پایان یک برنامه انتقالی جای خود را به مارکز داد. در مقابل، لاموشی و پاپ تیاو مستقیماً برکنار شدند و ناگلزمن، کومان، مارتینز و چند مربی دیگر مسئولیت نتایج را پذیرفتند.

جمع‌بندی؛ رکورد واقعی به شیوه شمارش بستگی دارد

جام جهانی ۲۰۲۶ با ۱۷ جدایی در میان سرمربیانی که مسابقات را آغاز کردند، رکوردی کم‌سابقه ثبت کرد. این رقم بیش از دو برابر هشت تغییر کامل پس از جام جهانی ۲۰۲۲ است.

بااین‌حال، در فهرست اولیه چند اصلاح ضروری وجود دارد: فرناندو سانتوس باید به آمار سال ۲۰۲۲ اضافه شود؛ هروه رنار جانشین لاموشی بود، نه منذر کبایر؛ سباستین مینیه سرمربی هائیتی یکی از ۱۷ مربی جداشده است؛ جدایی ولادیمیر پتکوویچ هنوز نباید قطعی تلقی شود و اردن نیز با عراق هم‌گروه بود، نه الجزایر.

اگر رنار را نیز به‌عنوان سرمربی موقت تونس حساب کنیم، جام جهانی ۲۰۲۶ در مجموع شاهد جدایی ۱۸ مربی مختلف بود؛ آماری که نشان می‌دهد بزرگ‌ترین جام جهانی تاریخ، یکی از بی‌رحمانه‌ترین دوره‌ها برای سرمربیان تیم‌های ملی نیز بوده است.