پیرلو از نیمکت ایتالیا دور شد؛ قرارداد با شرکت روسی چگونه رؤیای آتزوری را بر باد داد؟
آندرهآ پیرلو روز دوشنبه اعلام کرد شب قبل به او اطلاع داده شده که دیگر در فهرست نامزدهای هدایت تیم ملی ایتالیا قرار ندارد. این خبر در شرایطی منتشر شد که تنها چند روز قبل، منابع ایتالیایی از توافق احتمالی فدراسیون فوتبال این کشور با پیرلو برای قراردادی چهارساله خبر داده بودند. رویترز نیز گزارش کرده بود که او پس از پاسخ منفی پپ گواردیولا، به گزینه پیشتاز تبدیل شده است.
فدراسیون فوتبال ایتالیا تاکنون در بیانیهای رسمی و تفصیلی اعلام نکرده که پرونده پیرلو دقیقاً با چه استدلال حقوقی یا قراردادی بسته شده است. بااینحال، گزارشهای آسوشیتدپرس و رویترز نشان میدهند حساسیتها نسبت به ارتباط او با فونبت، مخالفت برخی سیاستمداران و نگرانی مدیران فوتبال ایتالیا، علت اصلی کناررفتن نام او بوده است.
بنابراین تعبیر دقیقتر این نیست که پیرلو شخصاً و بدون فشار از رقابت کنارهگیری کرد؛ بلکه مجموعه تحولات نشان میدهد فدراسیون یا مدیران تصمیمگیرنده از ادامه روند انتصاب او عقب نشستند و پیرلو پس از مطلعشدن از این تصمیم، پایان نامزدی خود را علنی کرد.
فونبت چیست و چرا همکاری با آن جنجالی شد؟
فونبت یک شرکت فعال در حوزه شرطبندی ورزشی روسیه است. پیرلو در ماه اکتبر بهعنوان سفیر تجاری این برند معرفی شد و همکاری او در دوره فعالیتش در فوتبال امارات شکل گرفت. حضور اخیر پیرلو همراه مارکو ماتراتزی در رویدادی که فونبت در ورزشگاه لوژنیکی مسکو برگزار کرد، توجه رسانهها و سیاستمداران ایتالیایی را به این قرارداد افزایش داد.
منتقدان استدلال کردند فردی که قرار است سرمربی تیم ملی و نماینده یکی از مهمترین نهادهای عمومی ورزش ایتالیا باشد، نباید همزمان با یک شرکت برجسته روسی ارتباط تجاری داشته باشد؛ بهویژه در شرایطی که دولت ایتالیا از اوکراین در جنگ با روسیه حمایت میکند. این انتقادها بیش از آنکه به توانایی فنی پیرلو مربوط باشند، به تصویر سیاسی و جایگاه نمادین سرمربی تیم ملی بازمیگردند.
البته همکاری تجاری با یک شرکت روسی بهخودیخود اثباتکننده حمایت پیرلو از سیاستهای دولت روسیه نیست. اصل مناقشه بر سر تعارض احتمالی میان قرارداد شخصی یک مربی و جایگاه نهادی سرمربی تیم ملی بود؛ موضوعی که در فضای سیاسی ایتالیا بهسرعت از یک مسئله تبلیغاتی به بحرانی برای فدراسیون تبدیل شد.
دفاع پیرلو؛ قرارداد من سیاسی نیست
پیرلو در واکنش خود تأکید کرد همکاری با فونبت صرفاً با اهداف تجاری و ورزشی انجام شده و ارتباطی با مواضع سیاسی ندارد. او نسبتدادن دیدگاههایی را که هرگز بیان نکرده، نادرست دانست و گفت فعالیتهای حرفهایاش همواره در چارچوب قوانین و قراردادهای معتبر انجام شدهاند.
اسطوره سابق میلان و یوونتوس همچنین از نحوه تبدیلشدن نامزدیاش به یک مناقشه عمومی ابراز ناراحتی کرد. از نگاه او، یک قرارداد تبلیغاتی مرتبط با دوران حضور در امارات، به ابزاری برای قضاوت درباره باورهای سیاسیاش تبدیل شده است.
بااینحال، مربی تیم ملی تنها یک مسئول فنی نیست. او در نشستهای خبری، مسابقات بینالمللی و رویدادهای رسمی نماینده کشور و فدراسیون نیز محسوب میشود. به همین دلیل، مدیران فدراسیون ممکن است حتی بدون اثبات تخلف، هزینه اعتباری ادامه همکاری با پیرلو را بیشتر از منافع فنی انتصاب او ارزیابی کرده باشند. این جمعبندی، تحلیلی مبتنی بر روند گزارششده است و نه توضیح رسمی فدراسیون.
آیا پیرلو واقعاً گزینه اصلی ایتالیا بود؟
پیرلو در ابتدای جستوجوی فدراسیون، انتخاب اول ایتالیا نبود. کارلو آنچلوتی و پپ گواردیولا پیش از او مورد توجه مدیران جدید فوتبال ایتالیا قرار گرفتند، اما هر دو امکان پذیرش این مسئولیت را رد کردند. آسوشیتدپرس گزارش کرده است که پاسخ منفی این دو مربی، مسیر را برای مطرحشدن جدی پیرلو باز کرد.
جیوانی مالاگو، رئیس فدراسیون فوتبال ایتالیا، پیشتر انجام مذاکرات با گواردیولا را تأیید کرده بود. گواردیولا پس از پایان دوره طولانی حضورش در منچسترسیتی، ترجیح داد بلافاصله وارد پروژه جدیدی نشود. پس از منتفیشدن این انتخاب، گزارشهایی از نزدیکشدن پیرلو و فدراسیون به توافق منتشر شد.
حمایت پائولو مالدینی، مدیر فنی جدید فدراسیون، نقش مهمی در تبدیلشدن پیرلو به گزینه پیشتاز داشت. اکنون کنارگذاشتهشدن نام پیرلو، موقعیت مالدینی را نیز دشوار کرده و برخی منابع از نارضایتی شدید او و احتمال بازنگری در ادامه همکاریاش با فدراسیون خبر دادهاند؛ هرچند استعفای او تا زمان تنظیم این گزارش رسمی نشده است.
کارنامه مربیگری پیرلو؛ نام بزرگ، تجربه محدود
پیرلو از نظر سابقه ملی یکی از معتبرترین چهرههای فوتبال ایتالیاست. او بخشی از تیم قهرمان جام جهانی ۲۰۰۶ بود و سالها بهعنوان طراح اصلی خط میانی آتزوری فعالیت کرد. بااینحال، مسیر مربیگری او هنوز به اندازه دوران بازیگریاش درخشان نبوده است.
او نخستین تجربه مهم خود را در فصل ۲۰۲۱-۲۰۲۰ روی نیمکت یوونتوس آغاز کرد. کسب جام حذفی و سوپرجام ایتالیا نتوانست مانع پایان همکاریاش پس از تنها یک فصل شود. پیرلو سپس در فاتح کاراگمرک ترکیه و سمپدوریا فعالیت کرد و در ادامه هدایت یونایتد افسی در دبی را بر عهده گرفت.
انتخاب پیرلو برای تیم ملی از این جهت پرریسک بود که او هنوز پروژهای بلندمدت و کاملاً موفق در سطح باشگاهی نداشته است. در مقابل، طرفدارانش به دانش تاکتیکی، شناخت عمیق از فوتبال ملی ایتالیا و توانایی او برای ارتباط با نسل جدید بازیکنان اشاره میکردند.
جنجال فونبت باعث شد این بحث فنی هرگز به مرحله نهایی نرسد. پیرلو نه به دلیل نتایج یک مسابقه یا اختلاف بر سر برنامه ورزشی، بلکه پیش از آغاز کار و تحت تأثیر مسئلهای خارج از زمین از رقابت کنار رفت.
بحران ایتالیا عمیقتر از انتخاب یک سرمربی است
ایتالیا در مرحله پلیآف انتخابی جام جهانی ۲۰۲۶ پس از تساوی مقابل بوسنی و هرزگوین، در ضربات پنالتی شکست خورد و برای سومین دوره متوالی از صعود به جام جهانی بازماند. آتزوری پیشتر جامهای جهانی ۲۰۱۸ و ۲۰۲۲ را نیز از دست داده بود؛ اتفاقی بیسابقه برای قهرمان چهار دوره جهان.
جنارو گاتوزو سه روز پس از این ناکامی، در سوم آوریل با توافق دوطرفه از سمت خود کنار رفت. فدراسیون در بیانیه پایان همکاری، از فعالیت او طی ۹ ماه تشکر کرد، اما حذف مقابل بوسنی عملاً ادامه حضورش را غیرممکن کرده بود.
اکنون ایتالیا برای جام جهانی ۲۰۳۰ برنامهریزی میکند؛ یعنی نسلی از هواداران این کشور ممکن است فاصله سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۳۰ را بدون مشاهده تیم ملی خود در جام جهانی پشت سر بگذارند. مسئولیت سرمربی بعدی فقط صعود به یک تورنمنت نیست، بلکه بازسازی اعتماد عمومی، جوانسازی تیم و اصلاح ارتباط میان تیمهای پایه و تیم بزرگسالان خواهد بود.
مانچینی و کونته برمیگردند؟
پس از خروج پیرلو، نام روبرتو مانچینی و آنتونیو کونته دوباره در رسانههای ایتالیایی مطرح شده است. هر دو سابقه هدایت آتزوری را دارند؛ مانچینی ایتالیا را به قهرمانی یورو ۲۰۲۰ رساند و کونته نیز در یورو ۲۰۱۶ تیمی منظم و رقابتی ساخت. بااینحال، هیچیک تا این لحظه بهعنوان انتخاب قطعی معرفی نشدهاند.
نامهایی مانند استفانو پیولی و رافائله پالادینو نیز در برخی فهرستهای رسانهای دیده میشوند، اما تصمیم نهایی بر عهده مدیریت جدید فدراسیون و بهخصوص پائولو مالدینی است؛ البته مشروط بر اینکه بحران پیرلو به تغییر دیگری در ساختار مدیریتی منجر نشود.
بازگشت مانچینی یا کونته از نظر تجربه ریسک کمتری دارد، اما میتواند با پرسشهایی درباره بازگشت به گذشته روبهرو شود. انتخاب یک مربی جوانتر نیز پیام بازسازی را تقویت میکند، ولی پس از سه ناکامی متوالی در انتخابی جام جهانی، فدراسیون فضای چندانی برای آزمونوخطای تازه ندارد.
سیاست، تجارت و فوتبال در یک پرونده
ماجرای پیرلو نشان داد انتخاب سرمربی تیم ملی تنها براساس سابقه بازی، مدرک مربیگری و برنامه تاکتیکی انجام نمیشود. قراردادهای تبلیغاتی، مواضع عمومی و ارتباطات تجاری نیز بخشی از ارزیابی صلاحیت فردی هستند که قرار است تصویر فوتبال یک کشور را نمایندگی کند.
پیرلو میگوید هیچ موضع سیاسیای در حمایت از روسیه اتخاذ نکرده و قراردادش صرفاً تجاری بوده است. منتقدان نیز معتقدند حتی یک همکاری غیرسیاسی میتواند برای سرمربی تیم ملی، در شرایط جنگ و تحریم، مسئلهساز باشد. هر دو گزاره میتوانند همزمان درست باشند: قرارداد ممکن است واقعاً تجاری بوده باشد، اما هزینه سیاسی و اعتباری آن برای فدراسیون نیز واقعی است.
در نهایت، رؤیای نشستن پیرلو روی نیمکت آتزوری پیش از امضای قرارداد رسمی پایان یافت. ایتالیا اکنون نهتنها باید مربی جدیدی پیدا کند، بلکه باید نشان دهد فرآیند تصمیمگیری آن پس از سه غیبت متوالی در جام جهانی، از ثبات و برنامهای روشن برخوردار است.
کنارگذاشتهشدن پیرلو شاید بحران کوتاهمدت سیاسی را کاهش دهد، اما سؤال اصلی همچنان بیپاسخ مانده است: چه کسی میتواند یکی از پرافتخارترین تیمهای ملی جهان را پس از ۱۲ سال دوری از جام جهانی، دوباره به بزرگترین صحنه فوتبال بازگرداند؟