جریمه عجیب برای مصدومیت دروازه‌بان؛ تیم‌ها یک دقیقه ۱۰ نفره می‌شوند!

فوتبال انگلیس در آستانه اجرای آزمایشی قانونی قرار گرفته که هدف آن پایان دادن به یکی از جنجالی‌ترین ترفندهای مربیان در سال‌های اخیر است؛ توقف بازی با مصدومیت واقعی یا ادعایی دروازه‌بان، برای استراحت بازیکنان و انتقال دستورات تاکتیکی.

لیگ برتر انگلیس، لیگ فوتبال انگلیس، اتحادیه فوتبال، نشنال لیگ، سوپرلیگ زنان و «Pro Ref» بر سر چارچوب این آزمایش به توافق رسیده‌اند. Pro Ref نام جدید ساختار داوری حرفه‌ای انگلیس است که زیر نظر هاوارد وب فعالیت می‌کند و پیش‌تر با نام PGMOL یا PGMO شناخته می‌شد.

قانون جدید دروازه‌بان‌ها چگونه اجرا می‌شود؟

در طرح پیشنهادی، اگر داور اجازه ورود فیزیوتراپ یا پزشک برای رسیدگی به دروازه‌بان را صادر کند، سرمربی تیم تنها ۱۰ ثانیه فرصت دارد یک بازیکن غیر از دروازه‌بان را برای خروج موقت معرفی کند.

بازیکن انتخاب‌شده پس از شروع مجدد مسابقه باید حداقل یک دقیقه کامل بیرون از زمین بماند. اگر سرمربی یا نیمکت تیم در مهلت ۱۰ثانیه‌ای کسی را معرفی نکند، کاپیتان تیم به‌طور خودکار یک دقیقه از مسابقه را از دست خواهد داد.

این یک دقیقه از زمان شروع مجدد مسابقه محاسبه می‌شود، نه از لحظه خروج بازیکن یا آغاز درمان دروازه‌بان. بازگشت بازیکن نیز فقط با اجازه داور امکان‌پذیر خواهد بود.

چرا خود دروازه‌بان از زمین خارج نمی‌شود؟

قانون جدید براساس مقررات درمان بازیکنان عادی طراحی شده است. طبق قوانین فصل ۲۷-۲۰۲۶، بازیکن غیر دروازه‌بان که مصدومیتش باعث توقف بازی شود یا داخل زمین تحت ارزیابی پزشکی قرار گیرد، معمولاً باید پس از شروع مجدد مسابقه یک دقیقه بیرون بماند. هدف این مقررات، فراهم کردن فرصت ارزیابی دقیق‌تر مصدومیت و کاهش توقف‌های غیرضروری است.

اما خروج دروازه‌بان مشکل اجرایی بزرگی ایجاد می‌کند؛ زیرا هر تیم باید در تمام لحظات مسابقه یک دروازه‌بان داشته باشد. بیرون فرستادن او برای یک دقیقه مستلزم تعویض موقت لباس، دستکش و جایگاه یکی از بازیکنان دیگر است.

طراحان آزمایش به‌جای ایجاد این آشفتگی، تصمیم گرفته‌اند دروازه‌بان در زمین بماند، اما تیمش هزینه توقف را با از دست دادن موقت یک بازیکن دیگر بپردازد. منطق اصلی این است که مربی برای یک جلسه تاکتیکی کوتاه حاضر نباشد خطر بازی با ۱۰ نفر را بپذیرد.

قانون جدید چه استثناهایی دارد؟

قرار نیست هر مصدومیت دروازه‌بان به ۱۰نفره شدن تیم منجر شود. براساس جزئیات منتشرشده، در موارد زیر بازیکنی مجبور به خروج نخواهد بود:

• دروازه‌بان در برخورد با یکی از هم‌تیمی‌هایش آسیب دیده باشد؛

• روی دروازه‌بان خطا شده و نیاز او به درمان آشکار باشد؛

• دروازه‌بان دچار خونریزی شده باشد؛

• احتمال ضربه مغزی یا مصدومیت شدید وجود داشته باشد؛

• آسیب به اندازه‌ای جدی باشد که دروازه‌بان تعویض شود.

این استثناها با اصول کلی قوانین IFAB درباره مصدومیت‌های شدید، برخورد بازیکنان هم‌تیمی، ضربه مغزی و آسیب ناشی از خطا هماهنگ است.

دروازه‌بانی که بدون ورود پزشک و بدون ایجاد عمدی توقف بتواند به بازی ادامه دهد نیز تیمش را مشمول مجازات یک‌دقیقه‌ای نخواهد کرد. نقطه تعیین‌کننده، ورود کادر پزشکی و تشخیص داور درباره شرایط حادثه است.

نخستین اجرای قانون در کدام مسابقه خواهد بود؟

در صورت تکمیل مجوز لازم، دیدار ترانمر روورز و راچدیل در مرحله مقدماتی جام اتحادیه، نخستین مسابقه‌ای خواهد بود که این طرح را آزمایش می‌کند. این دیدار شنبه اول آگوست ۲۰۲۶ برگزار می‌شود. برنامه رسمی EFL نیز میزبانی ترانمر از راچدیل در این تاریخ را تأیید کرده است.

درباره وضعیت مجوز IFAB گزارش‌ها کمی متفاوت است. اسکای اسپورت نوشته ذی‌نفعان فوتبال انگلیس پس از دریافت اجازه IFAB با آزمایش موافقت کرده‌اند؛ اما رویترز در گزارش هم‌زمان خود اعلام کرده اجرای طرح همچنان به تأیید نهایی IFAB وابسته است و این نهاد هنوز به درخواست اظهارنظر پاسخ نداده است. بنابراین تا انتشار اطلاعیه نهایی مسابقات، اجرای قطعی آن در اول آگوست را باید مشروط دانست.

چرا IFAB مستقیماً قانون را جهانی نکرد؟

بورد بین‌المللی فوتبال در نشست سالانه فوریه ۲۰۲۶ مسئله توقف‌های تاکتیکی دروازه‌بان‌ها را بررسی کرد، اما تصمیم نگرفت بلافاصله قانون دائمی و جهانی وضع کند. این نهاد در عوض با انجام آزمایش‌هایی برای سنجش راه‌های مقابله با تأخیرهای تاکتیکی موافقت کرد.

این روش به IFAB اجازه می‌دهد اثر قانون بر جریان مسابقه، سلامت بازیکنان، تصمیم‌های داوران و رفتار مربیان را در چند لیگ بررسی کند. در صورت موفقیت، نتایج آزمایش‌ها می‌تواند مبنای اصلاح رسمی قوانین فوتبال در سال‌های آینده قرار گیرد.

لیگ A استرالیا نیز قرار است نسخه متفاوتی را آزمایش کند. در مدل استرالیایی، سرمربی حق انتخاب بازیکن را نخواهد داشت و هر بار دروازه‌بان تحت درمان قرار بگیرد، کاپیتان تیم باید یک دقیقه زمین را ترک کند.

ماجرای دوناروما چگونه بحث را جدی‌تر کرد؟

یکی از مشهورترین نمونه‌های این تاکتیک، در دیدار منچسترسیتی و لیدز یونایتد در نوامبر ۲۰۲۵ رخ داد. لیدز در نیمه دوم جریان مسابقه را تغییر داده بود که جان‌لوییجی دوناروما، دروازه‌بان سیتی، روی زمین نشست و تحت درمان قرار گرفت.

در جریان توقف، پپ گواردیولا فرصت یافت بازیکنان خود را کنار خط جمع کند و دستورات تازه‌ای بدهد. دنیل فارکه، سرمربی لیدز، پس از مسابقه مدعی شد دوناروما با مصدومیت ساختگی قوانین را دور زده و ریتم تیم او را متوقف کرده است. منچسترسیتی در نهایت آن مسابقه را ۳ بر ۲ برد.

موارد مشابهی درباره داوید رایا، دروازه‌بان آرسنال، و آرون رمزدیل مطرح شد. فابیان هورتسلر، سرمربی برایتون، پس از چند توقف مربوط به رایا نیز خواستار مداخله لیگ برتر شده بود.

البته در بیشتر این موارد، اثبات تمارض تقریباً غیرممکن است. داور و پزشک نمی‌توانند تنها براساس زمان وقوع مصدومیت نتیجه بگیرند که دروازه‌بان درد واقعی ندارد. قانون جدید به‌جای تلاش برای تشخیص نیت بازیکن، مزیت تاکتیکی توقف را از بین می‌برد.

آیا قانون جدید سلامت بازیکنان را تهدید می‌کند؟

بزرگ‌ترین نگرانی درباره طرح این است که دروازه‌بان یا مربی برای جلوگیری از ۱۰نفره شدن تیم، مصدومیت واقعی را پنهان کند. در دقایق حساس، ممکن است دروازه‌بان با وجود درد از درخواست پزشک خودداری کند و به بازی ادامه دهد.

این خطر درباره بازیکنان عادی نیز وجود دارد؛ زیرا قانون یک‌دقیقه‌ای ممکن است آنان را از گزارش صادقانه آسیب بازدارد. به همین دلیل IFAB تأکید کرده است که مصدومیت‌های شدید، خونریزی، برخوردهای خطرناک و احتمال ضربه مغزی باید از مجازات‌های زمانی مستثنا باشند. هدف اعلام‌شده فوتبال انگلیس نیز حفظ مراقبت پزشکی واقعی و حذف مزیت ورزشی ناشی از توقف‌های مشکوک است.

چالش اصلی بر عهده داور خواهد بود. او باید در چند ثانیه تشخیص دهد حادثه مشمول استثناست یا تیم باید بازیکنی را بیرون بفرستد. تصمیم‌های متفاوت در صحنه‌های مشابه می‌تواند به موج تازه‌ای از اعتراض مربیان و هواداران منجر شود.

یک دقیقه ۱۰نفره چقدر تأثیر دارد؟

در بخش زیادی از مسابقه، تیم می‌تواند با خارج کردن یک مهاجم یا بازیکن دور از جریان توپ، خطر را کاهش دهد. اما در دقایق پایانی، ضربات ایستگاهی یا زمانی که حریف فشار سنگینی ایجاد کرده، یک دقیقه بازی با ۱۰ نفر می‌تواند سرنوشت مسابقه را تغییر دهد.

همین مسئله قرار است قدرت بازدارندگی قانون باشد. تیمی که برای شکستن ریتم حریف دروازه‌بانش را روی زمین می‌فرستد، ممکن است بلافاصله پس از شروع مجدد مجبور شود با یک بازیکن کمتر از دروازه دفاع کند.

بااین‌حال، مربیان احتمالاً خیلی زود راه‌های سازگاری پیدا خواهند کرد. ممکن است تیم‌ها از قبل مشخص کنند در هر سناریو چه بازیکنی خارج شود یا ساختار دفاعی ویژه‌ای برای آن یک دقیقه تمرین کنند. موفقیت واقعی قانون زمانی مشخص خواهد شد که تعداد توقف‌های دروازه‌بان‌ها کاهش یابد، نه اینکه تیم‌ها فقط برای تحمل مجازات آماده‌تر شوند.

فوتبال انگلیس این بار قصد ندارد درباره واقعی یا ساختگی بودن درد دروازه‌بان قضاوت کند؛ می‌خواهد انگیزه استفاده تاکتیکی از مصدومیت را از بین ببرد. اگر هر توقف غیرضروری یک دقیقه بازی با ۱۰ نفر هزینه داشته باشد، «تایم‌اوت مخفی» مربیان شاید دیگر ارزش ریسک نداشته باشد.