زنگ خطر برای پرسپولیس؛ تارتار بدون «مغز متفکر» قهرمان نمی‌شود؟

پرسپولیس در نخستین مسابقه تدارکاتی اردوی ترکیه، پیرامیدز مصر را با تک‌گل تیوی بیفوما شکست داد. نتیجه مقابل تیمی که فصل گذشته قهرمان لیگ قهرمانان آفریقا شده، برای شاگردان مهدی تارتار امیدوارکننده بود؛ اما نمایش سرخ‌پوشان به‌ویژه در میانه زمین، پرسش‌های مهمی را درباره کیفیت ترکیب فصل آینده ایجاد کرد.

تارتار در این دیدار محمد خدابنده‌لو و مارکو باکیچ را در مرکز زمین به کار گرفت. این زوج توانستند تا حدی ساختار تیم را حفظ کنند، اما پرسپولیس در بخش‌هایی از مسابقه برای خارج‌شدن از فشار، انتقال سریع توپ و ساختن موقعیت از عمق زمین با مشکل روبه‌رو بود. گزارش‌های فنی پس از بازی نیز بر نیاز تیم به یک هافبک بازی‌ساز یا شماره ۸ باکیفیت تأکید داشتند.

پیروزی در دیدار دوستانه نباید باعث شود این ضعف نادیده گرفته شود. بازی‌های پیش‌فصل بیش از آنکه برای نتیجه اهمیت داشته باشند، محل شناسایی ناهماهنگی‌های تاکتیکی هستند. پرسپولیس مقابل پیرامیدز برنده شد، اما برای کنترل مستمر جریان بازی و ایجاد موقعیت‌های سازمان‌یافته همچنان به بازیکنی متفاوت در مرکز میدان نیاز دارد.

پرسپولیس دقیقاً چه هافبکی کم دارد؟

مشکل خط میانی پرسپولیس را نمی‌توان فقط با عبارت کلی «کمبود هافبک» توضیح داد. سرخ‌پوشان از نظر تعداد بازیکن در این منطقه کمبود شدیدی ندارند؛ مسئله اصلی، فقدان ویژگی‌های تخصصی است.

نیاز نخست، یک هافبک دفاعی سریع، جنگنده و دارای قدرت پوشش فضای مقابل مدافعان است. چنین بازیکنی باید در نبردهای زمینی برتری داشته باشد، توپ‌های دوم را جمع کند، حملات انتقالی حریف را متوقف سازد و در زمان پیشروی مدافعان کناری تعادل تیم را حفظ کند.

نیاز دوم، یک هافبک بازی‌ساز است که فقط پاس عرضی ندهد. پرسپولیس به بازیکنی احتیاج دارد که بین خطوط صاحب توپ شود، با پاس عمقی مهاجم را در موقعیت قرار دهد، جهت حمله را سریع تغییر دهد و در برابر تیم‌های متراکم راهی برای شکستن خطوط پیدا کند.

در ترکیب فعلی بازیکنانی وجود دارند که بخشی از این وظایف را انجام می‌دهند، اما هنوز هافبکی که مجموعه‌ای کامل از آنها را ارائه کند دیده نمی‌شود.

مارکو باکیچ؛ بازی‌ساز یا هافبک کندشده؟

مارکو باکیچ باتجربه‌ترین هافبک مرکزی فعلی پرسپولیس است. هافبک مونته‌نگرویی قابلیت بازی در چند نقش میانی را دارد و با توجه به سابقه اروپایی خود، از توانایی قابل‌قبولی در گردش توپ و ارسال پاس برخوردار است. او در تابستان ۱۴۰۴ با قراردادی دوساله به پرسپولیس پیوست و همچنان بازیکن این تیم محسوب می‌شود.

بااین‌حال، پرسش اصلی درباره توان بدنی و سرعت بازی اوست. در مسابقاتی که شدت پرس بالا می‌رود، باکیچ برای چرخش سریع، پوشش عرض زمین و بازگشت‌های دفاعی با محدودیت مواجه می‌شود. استفاده از او به‌عنوان تنها هافبک دفاعی می‌تواند فضای زیادی مقابل مدافعان ایجاد کند و قرارگرفتنش در نقش بازی‌ساز نیز نیازمند حضور یک بازیکن دونده در کنار اوست.

باکیچ می‌تواند یکی از اجزای خط میانی باشد، اما انتظار اینکه به‌تنهایی هم تخریب کند، هم بازی بسازد و هم ریتم مسابقه را کنترل کند، منطقی نیست.

خدابنده‌لو؛ مهره مکمل، نه فرمانده خط میانی

محمد خدابنده‌لو در سال‌های حضورش در پرسپولیس نشان داده بازیکنی پرتلاش، متعصب و مفید برای اتصال خطوط است. او می‌تواند در حمل توپ، اضافه‌شدن به حمله و اجرای پرس به تیم کمک کند، اما ویژگی‌هایش بیشتر به یک هافبک شماره ۸ مکمل شباهت دارد تا یک بازی‌ساز کلاسیک یا هافبک دفاعی تخصصی. منابع آماری نیز پست اصلی او را هافبک میانی معرفی می‌کنند.

خدابنده‌لو زمانی بیشترین کارایی را دارد که در کنار یک شماره ۶ مطمئن و پشت یک بازیکن خلاق بازی کند. قرارگرفتن تمام مسئولیت طراحی حملات روی دوش او، ممکن است توانایی‌های مثبتش مانند دوندگی و نفوذ از عقب را نیز محدود کند.

به همین دلیل، زوج خدابنده‌لو و باکیچ شاید در برخی مسابقات پاسخگو باشد، اما در طول یک فصل و مقابل حریفانی با سبک‌های متفاوت، تضمین‌کننده برتری پرسپولیس در میانه زمین نیست.

آیا پویا پورعلی مشکل شماره ۶ را حل می‌کند؟

پویا پورعلی یکی از خریدهای جدید پرسپولیس است که با قراردادی دوساله به این تیم پیوسته و فصل قبل نیز در گل‌گهر شاگرد مهدی تارتار بود. پست تخصصی او هافبک دفاعی است و شناخت متقابل با سرمربی می‌تواند زمان تطبیقش با ساختار جدید را کاهش دهد.

پورعلی تجربه حضور در ذوب‌آهن، ملوان، تراکتور و گل‌گهر را دارد و برای بازی در یک ساختار منظم و فیزیکی گزینه قابل‌استفاده‌ای است. بااین‌حال، حضور در پرسپولیس با بازی در تیم‌هایی که معمولاً فشار رسانه‌ای و انتظارات کمتری دارند متفاوت است.

هافبک دفاعی پرسپولیس باید علاوه بر تخریب، در شروع حمله نیز مطمئن باشد. بیشتر حریفان لیگ مقابل سرخ‌پوشان عقب می‌نشینند و به همین دلیل، شماره ۶ تیم فرصت و مسئولیت زیادی برای توزیع توپ خواهد داشت. پورعلی هنوز باید نشان دهد می‌تواند در چنین شرایطی کیفیتی فراتر از یک هافبک تخریبی ارائه کند.

خرید پوریا لطیفی‌فر؛ سرمایه‌گذاری برای آینده

پوریا لطیفی‌فر، هافبک ۲۲ ساله سابق گل‌گهر، با قراردادی چهارساله به پرسپولیس پیوسته است. باشگاه او را بازیکنی جوان و آینده‌دار معرفی کرده و قرار است پس از انجام هماهنگی‌ها به اردوی تیم در ترکیه ملحق شود.

جذب بازیکن جوان برای حفظ آینده تیم اقدامی مثبت است، اما نباید از لطیفی‌فر انتظار داشت بلافاصله مسئولیت هدایت خط میانی یک مدعی قهرمانی را بر عهده بگیرد. او برای سازگاری با فشار پرسپولیس، شناخت هم‌تیمی‌ها و رسیدن به جایگاه ثابت به زمان نیاز دارد.

علیرضا عنایت‌زاده نیز شرایط مشابهی دارد. استفاده از بازیکنان جوان ضروری است، اما پرسپولیس نمی‌تواند تمام ریسک مرکز میدان را بر دوش بازیکنانی بگذارد که هنوز تجربه کافی از مسابقات بزرگ، دربی و کورس قهرمانی ندارند.

مشکل تاکتیکی تارتار؛ بازی مالکانه با ابزار دفاعی

تیم‌های مهدی تارتار معمولاً به نظم دفاعی، فاصله مناسب خطوط و انتقال سریع از دفاع به حمله شناخته می‌شوند. خرید چند بازیکن سابق گل‌گهر نیز نشان می‌دهد سرمربی جدید پرسپولیس در حال ساختن تیمی متناسب با تفکرات خود است. پورعلی و لطیفی‌فر از جمله بازیکنانی هستند که پیش‌تر در ساختار تارتار کار کرده‌اند.

اما پرسپولیس با گل‌گهر تفاوت دارد. بیشتر رقبای پرسپولیس مالکیت توپ را به این تیم واگذار می‌کنند و با دفاع فشرده منتظر ضدحمله می‌مانند. بنابراین سرخ‌پوشان فقط به نظم و دوندگی نیاز ندارند؛ آنها باید راه بازکردن دفاع‌های چندلایه را هم بدانند.

اگر تارتار برای ساختن بازی تنها به باکیچ و خدابنده‌لو متکی بماند، ممکن است تیمش در مسابقاتی که نیاز به خلاقیت فردی و پاس عمقی دارد، دچار تکرار حملات از کناره‌ها شود. این همان مشکلی است که در دو فصل گذشته بارها باعث کاهش سرعت حملات و وابستگی بیش از حد پرسپولیس به حرکات وینگرها شد.

خرید ستاره جدید ضروری است؟

نام‌هایی مانند محمد قربانی و احمد نوراللهی در مقاطع مختلف به‌عنوان گزینه‌های موردنظر کادر فنی مطرح شده‌اند، هرچند جذب آنها قطعی نشده است. فهرست نقل‌وانتقالاتی پرسپولیس نیز همچنان محمد قربانی را در میان گزینه‌های احتمالی نشان می‌دهد.

خرید یک هافبک سطح بالا می‌تواند کیفیت چند بازیکن دیگر را نیز افزایش دهد. حضور یک شماره ۶ مطمئن، آزادی بیشتری به خدابنده‌لو و هافبک‌های هجومی می‌دهد؛ یک بازی‌ساز خلاق نیز مهاجمان و وینگرها را بیشتر در موقعیت گل قرار خواهد داد.

باشگاه در انتخاب بازیکن نباید فقط به نام یا سابقه توجه کند. سرعت تصمیم‌گیری، توانایی بازی زیر فشار، دقت پاس رو به جلو، قدرت توپ‌گیری و آمادگی بدنی باید معیارهای اصلی باشند.

پاشنه آشیل سرخ‌ها پیش از شروع فصل

پرسپولیس در سایر خطوط خریدهای متعددی انجام داده و در دیدار با پیرامیدز نیز نشانه‌هایی از استحکام دفاعی و انگیزه بازیکنان جدید دیده شد. بااین‌حال، تیمی که می‌خواهد برای قهرمانی بجنگد باید مرکز زمین قدرتمندی داشته باشد.

ترکیب باکیچ، خدابنده‌لو، پورعلی، عنایت‌زاده و لطیفی‌فر از نظر تعداد مناسب به نظر می‌رسد، اما هنوز درباره کیفیت، خلاقیت و توان مدیریت بازی اطمینان وجود ندارد. بازیکنان فعلی می‌توانند قطعات مفیدی باشند، ولی پرسپولیس به مهره‌ای نیاز دارد که محور خط میانی شود، نه اینکه صرفاً به عمق نیمکت اضافه کند.

پنجره نقل‌وانتقالات آخرین فرصت مدیران باشگاه برای رفع این ضعف است. اگر یک هافبک مؤثر جذب نشود، تارتار ممکن است در طول فصل مجبور شود با تغییر سیستم، عقب‌کشیدن هافبک‌های هجومی یا استفاده مکرر از بازی مستقیم این کمبود را جبران کند؛ راهکارهایی که احتمالاً در مسابقات بزرگ کافی نخواهند بود.