پیاتزا فعلاً ماندنی است؛ پشتپرده شایعه حضور سعید معروف روی نیمکت تیم ملی
تیم ملی والیبال ایران مرحله مقدماتی لیگ ملتهای ۲۰۲۶ را با سه پیروزی، ۹ شکست و ۱۱ امتیاز به پایان رساند و در جایگاه چهاردهم جدول ۱۸ تیمی قرار گرفت. آمار رسمی مسابقات نشان میدهد ملیپوشان در ۱۲ بازی، ۱۸ ست بردند و ۳۰ ست را واگذار کردند؛ اعدادی که فاصله قابلتوجه ایران با منطقه صعود به مرحله نهایی را نشان میدهد.
این نتیجه زمانی بیشتر به چشم میآید که با عملکرد سال ۲۰۲۵ مقایسه شود. ایران در نخستین سال حضور پیاتزا با شش برد و ۱۹ امتیاز هشتم شد و فقط به دلیل صعود مستقیم چین میزبان، از حضور در مرحله نهایی بازماند. چند ماه بعد نیز تیم ملی با شکست صربستان به یکچهارم نهایی قهرمانی جهان رسید و مسابقات را در رتبه هشتم به پایان رساند.
بنابراین، مسئله اصلی فقط رتبه چهاردهم نیست؛ بلکه عقبگرد محسوس تیمی است که در سال گذشته نشانههای بازگشت به جمع قدرتهای والیبال جهان را نشان داده بود. البته از نظر تاریخی، نتیجه ۲۰۲۶ ضعیفترین رتبه سالهای اخیر ایران محسوب نمیشود، زیرا تیم ملی در لیگ ملتهای ۲۰۲۴ پانزدهم شده بود. بااینحال، انتظارات ایجادشده پس از نتایج ۲۰۲۵ باعث شد رتبه چهاردهم این فصل شبیه یک شکست بزرگ دیده شود.
ایران چگونه از خطر سقوط نجات پیدا کرد؟
ایران در بخشهایی از لیگ ملتها واقعاً درگیر رقابت برای حفظ سهمیه بود. پیش از آغاز هفته سوم، ملیپوشان با دو برد در رتبه چهاردهم قرار داشتند و اولویت نخست آنها فاصلهگرفتن از قعر جدول عنوان میشد. در نهایت کانادا به رتبه هفدهم رسید و از لیگ ملتها سقوط کرد و ایران با جایگاه چهاردهم سهمیه خود را حفظ کرد.
اینکه ایران در نهایت سه رده بالاتر از تیم سقوطکننده قرار گرفت، خطر موجود در جریان مسابقات را از بین نمیبرد. شکست در چند مسابقه نزدیک یا تغییر نتایج رقبای پایین جدول میتوانست فشار را بیشتر کند؛ اما تعبیر «بقای بسیار دشوار» باید در کنار جدول نهایی دیده شود. ایران سقوط نکرد و در پایان نیز پایینترین تیم مسابقات نبود، هرچند برای تیمی با سابقه و ظرفیت والیبال ایران، درگیرشدن با محاسبات بقا خود یک هشدار جدی است.
مشکل فقط تاکتیک نبود؛ پیاتزا از تسلیمشدن بازیکنان گفت
یکی از صریحترین واکنشها را خود روبرتو پیاتزا پیش از آخرین مسابقه مطرح کرد. سرمربی ایتالیایی گفت مشکل اصلی تیم این است که بازیکنان «خیلی زود تسلیم میشوند» و پرسید میل و اشتیاق برای پیشرفت کجاست. این سخنان نشان میدهد کادر فنی نیز ضعف روحی، کاهش جنگندگی و ناتوانی در حفظ تمرکز را در جریان مسابقات احساس کرده است.
در چند مسابقه، ایران شروع قابلقبولی داشت اما نتوانست کیفیت خود را تا پایان حفظ کند. نمونه روشن آن دیدار با ترکیه بود؛ تیم ملی ست نخست را ۲۵ بر ۱۷ برد، اما سه ست بعدی را واگذار کرد و سه بر یک شکست خورد. ایران با میانگین سنی ۲۳.۲ سال در هفته سوم، دومین تیم جوان مسابقات بود؛ موضوعی که نوسان عملکرد را تا حدی توضیح میدهد، اما نمیتواند تمام ضعفها را توجیه کند.
بازیکنان جوان معمولاً در مدیریت لحظات حساس، بازگشت پس از اشتباه و کنترل فشار به زمان نیاز دارند. در مقابل، وظیفه کادر فنی نیز فقط انتخاب ترکیب و طراحی تاکتیک نیست؛ آمادهسازی ذهنی، مدیریت انرژی تیم و جلوگیری از فروپاشی درون مسابقه بخشی از مسئولیت سرمربی محسوب میشود.
به همین دلیل، نمیتوان پیاتزا را تنها مقصر ناکامی دانست، اما معافکردن کامل او از مسئولیت نیز منطقی نیست. انتخاب نفرات، نحوه چرخش بازیکنان، واکنش به جریان مسابقه و ساختن روحیه تیمی مستقیماً با عملکرد کادر فنی ارتباط دارند.
شرایط جنگی چه اثری بر آمادهسازی تیم ملی داشت؟
فدراسیون والیبال پیش از مسابقات اعلام کرده بود برنامه آمادهسازی تیم به دلیل شرایط منطقهای و مشکلات سفر تغییر کرده است. اردوی پیشبینیشده در سائوپائولو لغو و در زمانی محدود به برزیلیا منتقل شد. روبرتو پیاتزا نیز برخلاف نگرانیهای مطرحشده، به تهران بازگشت و تمرینات تیم را در ایران ادامه داد.
این اختلالها قطعاً در کیفیت آمادهسازی بیاثر نبودند. تغییر ناگهانی اردو، سفرهای طولانی و محدودشدن بازیهای تدارکاتی میتوانند تیم جوان را بیشتر تحت فشار قرار دهند. بااینحال، ایران در مجموع ۵۸ روز در سفر، اردو و مسابقه بود و سه اردوی برونمرزی در برزیلیا، بلگراد و کلادوو برگزار کرد. بنابراین، نمیتوان تمام نتایج را فقط به اتفاقات خارج از زمین نسبت داد.
ارزیابی عادلانه باید هر دو بخش را در نظر بگیرد: تیم ملی در شرایطی کاملاً عادی آماده نشد، اما در داخل زمین نیز مشکلات فنی و ذهنی مشخصی داشت که باید پیش از قهرمانی آسیا اصلاح شوند.
آیا روبرتو پیاتزا از تیم ملی برکنار میشود؟
شواهد رسمی چنین احتمالی را دستکم در کوتاهمدت رد میکند. پس از پایان لیگ ملتها، رئیس فدراسیون و پیاتزا جلسهای دو ساعته برگزار کردند و برنامه تمرینات، اردوی روسیه، قهرمانی آسیا و بازیهای آسیایی را نهایی کردند. کمیته فنی فدراسیون نیز طی جلسهای چهارساعته عملکرد تیم را بررسی کرد، اما خبری از برکناری سرمربی منتشر نشد.
اردوی تازه تیم ملی از ششم مرداد با ۱۵ بازیکن آغاز شده و قرار است پیاتزا همراه با بازیکنان حاضر در لیگ ملتها از ۱۶ مرداد به تمرینات اضافه شود. پس از آن، فهرست ۱۴نفره راهی اردوی دهروزه روسیه خواهد شد و سپس برای قهرمانی آسیا به ژاپن میرود. این برنامه نشان میدهد فدراسیون بهصورت عملی ادامه کار پیاتزا را تأیید کرده است.
قرارداد سرمربی ایتالیایی ساختار «دو سال بهاضافه دو سال» دارد. میلاد تقوی پیش از لیگ ملتها گفته بود تصمیم نهایی درباره ادامه همکاری در پایان سال ۲۰۲۶ گرفته خواهد شد، هرچند در همان مقطع از تمایل فدراسیون برای تمدید تا سال ۲۰۲۸ سخن گفت.
در نتیجه، مسابقات قهرمانی آسیا و بازیهای آسیایی میتوانند در ارزیابی نهایی مؤثر باشند، اما ادعای برکناری پیاتزا پیش از قهرمانی آسیا با برنامه رسمی فدراسیون همخوانی ندارد.
قهرمانی آسیا؛ مهمتر از یک جام برای پیاتزا
مسابقات قهرمانی مردان آسیا از ۱۳ تا ۲۲ شهریور در فوکوئوکا ژاپن برگزار میشود. این رقابتها نخستین مرحله انتخابی المپیک ۲۰۲۸ است و تیم قهرمان مستقیماً سهمیه لسآنجلس را دریافت میکند. به همین دلیل، نتیجه ایران در ژاپن تنها یک مدال قارهای نیست و میتواند مسیر چند سال آینده والیبال کشور را تغییر دهد.
فدراسیون نیز لیگ ملتهای امسال را بیشتر بخشی از مسیر جوانگرایی دانسته، اما تأکید کرده لیگ ملتهای سال آینده دیگر فقط مسیر آمادهسازی نیست و به دلیل ارتباط مستقیم ردهبندی جهانی با سهمیه المپیک، به یک هدف اصلی تبدیل خواهد شد.
پیاتزا در ژاپن باید نشان دهد افت لیگ ملتها یک بحران موقت بوده است. اگر تیم ملی همچنان در حفظ برتری، مدیریت فشار و نمایش جنگندگی مشکل داشته باشد، حمایت فعلی فدراسیون نیز احتمالاً با پرسشهای جدیتری روبهرو خواهد شد.
سعید معروف جانشین پیاتزا میشود؟
در روزهای اخیر نام سعید معروف بهعنوان گزینه احتمالی نیمکت تیم ملی مطرح شده است. بااینحال، هیچ اعلام رسمی از سوی فدراسیون درباره مذاکره یا ارائه پیشنهاد تازه به کاپیتان سابق تیم ملی وجود ندارد.
گزارشهای رسانهای تازه نیز میگویند معروف در مقطع فعلی علاقهای به پذیرش سرمربیگری ندارد و فدراسیون هم پیشنهادی به او ارائه نکرده است. او طی سالهای اخیر در هیچ تیمی بهعنوان سرمربی یا دستیار فعالیت رسمی نداشته و بخش عمده فعالیتهایش را خارج از فضای حرفهای والیبال دنبال کرده است.
نام و اعتبار سعید معروف برای والیبال ایران بسیار بزرگ است، اما سابقه درخشان بازی بهتنهایی تضمینکننده موفقیت در مربیگری نیست. هدایت تیم ملی در آستانه انتخابی المپیک، بدون تجربه سرمربیگری یا دستیاری، تصمیمی بسیار پرریسک خواهد بود.
پیاتزا فرصت جبران دارد، نه چک سفیدامضا
عملکرد ایران در لیگ ملتهای ۲۰۲۶ قابل دفاع کامل نیست. سه برد و ۹ شکست، افتی آشکار نسبت به سال گذشته بود و مشکلات ذهنی، تاکتیکی و فنی تیم را نمایان کرد. در عین حال، جوانی ترکیب، شرایط دشوار آمادهسازی و روند تغییر نسل نیز نباید نادیده گرفته شوند.
فدراسیون فعلاً راه تغییر ناگهانی را انتخاب نکرده و به پیاتزا فرصت داده است تیم را برای قهرمانی آسیا و بازیهای آسیایی آماده کند. این تصمیم از نظر زمانی منطقیتر از آوردن سرمربی تازه در فاصله کوتاه تا انتخابی المپیک است؛ اما ادامه حمایت باید به اصلاحات ملموس وابسته باشد.
پیاتزا فعلاً ماندنی است و سعید معروف گزینه واقعی نیمکت نیست. پاسخ نهایی درباره آینده سرمربی ایتالیایی را نه شایعات روزهای پس از لیگ ملتها، بلکه عملکرد ایران در فوکوئوکا و ناگویا خواهد داد.