زیدان رسماً سرمربی فرانسه شد؛ آغاز رؤیای ملی «زیزو» تا جام جهانی ۲۰۳۰
کمیته اجرایی فدراسیون فوتبال فرانسه صبح سهشنبه با انتخاب زیدان موافقت کرد و فیلیپ دیالو، رئیس این فدراسیون، او را در مقر FFF بهعنوان سرمربی جدید تیم ملی معرفی کرد. قرارداد زیدان چهار سال اعتبار دارد و مأموریت اصلی او ساختن تیمی برای یورو ۲۰۲۸ و جام جهانی ۲۰۳۰ خواهد بود. او از اول اوت فعالیت رسمی خود را آغاز میکند.
زیدان در مراسم معارفه خود تأکید کرد که سالهای گذشته را در انتظار چنین روزی سپری کرده است. او از زمان جدایی از رئال مادرید در سال ۲۰۲۱ هدایت تیم دیگری را نپذیرفت و حالا پس از پنج سال دوری از نیمکت، با شغلی به فوتبال بازگشته که مدتها هدف اصلیاش محسوب میشد.
نخستین مسابقه زیدان در لیگ ملتهای اروپا، روز ۲۵ سپتامبر برابر ترکیه برگزار خواهد شد. فرانسه سپس در دوم اکتبر میزبان ایتالیا و سه روز بعد در ورزشگاه استاد دو فرانس مقابل بلژیک قرار میگیرد؛ سه مسابقهای که خیلی زود کیفیت تصمیمهای فنی و نحوه مدیریت نسل جدید فرانسه را آزمایش خواهند کرد.
پایان عصر ۱۴ ساله دیدیه دشان
زیدان جانشین یکی از موفقترین مربیان تاریخ فوتبال ملی فرانسه شده است. دیدیه دشان طی ۱۴ سال، ۱۸۵ مسابقه روی نیمکت خروسها نشست و ۱۲۰ پیروزی به دست آورد. فرانسه با هدایت او قهرمان جام جهانی ۲۰۱۸ و لیگ ملتهای اروپا شد و به فینال یورو ۲۰۱۶ و جام جهانی ۲۰۲۲ نیز رسید.
دوران دشان پس از کسب مقام چهارم جام جهانی ۲۰۲۶ پایان یافت. فرانسه در مرحله نیمهنهایی مقابل اسپانیا شکست خورد و در مسابقه ردهبندی نیز با نتیجه پرگل ۶ بر ۴ مغلوب انگلیس شد. به این ترتیب، دشان بدون رسیدن به سومین فینال متوالی جام جهانی از تیم ملی جدا شد، اما تیمی با مجموعهای کمنظیر از استعدادهای جوان و باتجربه برای جانشین خود باقی گذاشت.
این میراث، هم فرصت بزرگی برای زیدان است و هم فشار شدیدی ایجاد میکند. او قرار نیست تیمی بحرانزده را از نقطه صفر بازسازی کند؛ بلکه هدایت مجموعهای را در اختیار گرفته که در سه دوره اخیر جام جهانی یک قهرمانی، یک نایبقهرمانی و یک حضور در نیمهنهایی داشته است. در چنین شرایطی، صعود از مرحله گروهی یا رسیدن به مراحل پایانی موفقیت ویژهای محسوب نمیشود و عملکرد زیدان با فتح جام سنجیده خواهد شد.
بازگشت قهرمان جام جهانی ۱۹۹۸ به نیمکت فرانسه
انتخاب زیدان برای فرانسویها معنایی فراتر از سوابق مربیگری او دارد. این هافبک سابق در فینال جام جهانی ۱۹۹۸ دو گل با ضربه سر مقابل برزیل به ثمر رساند و نقش محوری در نخستین قهرمانی فرانسه در جام جهانی داشت. او دو سال بعد نیز به فرانسه برای فتح یورو ۲۰۰۰ کمک کرد و بهعنوان بهترین بازیکن آن رقابتها شناخته شد.
اکنون همان بازیکنی که یکی از نمادهای مهم موفقیت فوتبال فرانسه بود، باید از کنار زمین برای نسل جدید هویت بسازد. حضور زیدان میتواند فاصله میان کادر فنی، بازیکنان و هواداران را کاهش دهد؛ زیرا اعتبار او صرفاً محصول شهرت رسانهای نیست و از تجربه قهرمانی در مهمترین مسابقات فوتبال جهان سرچشمه میگیرد.
با این حال، محبوبیت برای موفقیت کافی نیست. تاریخ فوتبال بارها نشان داده است که ستارههای بزرگ لزوماً به مربیان بزرگ تبدیل نمیشوند. تفاوت زیدان با بسیاری از اسطورههای بازنشسته این است که او پیشتر در بالاترین سطح مربیگری باشگاهی نیز موفق شده و برای پذیرش این مسئولیت تنها به گذشته دوران بازی خود تکیه نمیکند.
کارنامهای که زیدان را به گزینه طبیعی فرانسه تبدیل کرد
زیدان در دو دوره هدایت رئال مادرید مجموعاً ۱۱ جام کسب کرد. سه قهرمانی متوالی لیگ قهرمانان اروپا، دو قهرمانی لالیگا، دو جام باشگاههای جهان، دو سوپرجام اروپا و دو سوپرجام اسپانیا، بخش اصلی افتخارات او روی نیمکت رئال هستند.
سه قهرمانی پیاپی اروپا بین سالهای ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۸، مهمترین بخش رزومه اوست. این افتخارات در تیمی به دست آمد که بازیکنانی چون کریستیانو رونالدو، سرخیو راموس، لوکا مودریچ، کریم بنزما، مارسلو و تونی کروس را در اختیار داشت.
توانایی اداره چنین رختکنی اکنون برای تیم ملی فرانسه اهمیت زیادی دارد. زیدان باید بازیکنانی را مدیریت کند که در بزرگترین باشگاههای اروپا بازی میکنند، موقعیت تثبیتشدهای دارند و هرکدام انتظار حضور در ترکیب اصلی را خواهند داشت. شهرت و سابقه زیدان احتمالاً پذیرش تصمیمهای دشوار مانند نیمکتنشینی ستارهها یا تغییر نقش آنان را آسانتر میکند، اما رقابت شدید درون تیمی همچنان یکی از مهمترین چالشهای او خواهد بود.
مأموریت ویژه زیدان؛ ساختن تیمی پیرامون امباپه
مهمترین رابطه در دوره جدید تیم ملی فرانسه، همکاری زیدان و کیلیان امباپه خواهد بود. کاپیتان فرانسه در ۲۷ سالگی وارد سالهای اوج دوران حرفهای خود شده و تا جام جهانی ۲۰۳۰ همچنان میتواند محور اصلی خط حمله این تیم باشد. زیدان علاوه بر امباپه، بازیکنان جوان و خلاقی مانند مایکل اولیسه، بردلی بارکولا و دزیره دوئه را در اختیار خواهد داشت.
مسئله اصلی فقط انتخاب بهترین یازده بازیکن نیست؛ زیدان باید میان سرعت مهاجمان کناری، آزادی امباپه، حضور یک مهاجم مرکزی و نیاز تیم به تعادل دفاعی هماهنگی ایجاد کند. فرانسه در سالهای پایانی دوران دشان گاهی به محافظهکاری و وابستگی بیش از حد به لحظات فردی متهم میشد. انتظار عمومی این است که زیدان ساختار هجومیتر و خلاقانهتری ایجاد کند، بدون آنکه استحکام تیم در مسابقات حذفی از بین برود.
او در مراسم معارفه گفت روش خودش را خواهد داشت و قرار نیست نسخهای از دشان یا لوران بلان باشد. این جمله نشان میدهد زیدان به دنبال ایجاد هویتی مستقل است، اما سبک واقعی تیم او تنها پس از چند مسابقه مشخص خواهد شد.
تفاوت بزرگ میان رئال مادرید و تیم ملی فرانسه
موفقیت در فوتبال باشگاهی تضمینکننده موفقیت در رده ملی نیست. سرمربی یک باشگاه تقریباً هر روز با بازیکنان کار میکند، برای اصلاح ضعفهای تاکتیکی زمان دارد و میتواند در بازار نقلوانتقالات نیازهای تیم را برطرف کند. در تیم ملی، اردوها کوتاه هستند و مربی باید طی چند جلسه محدود، بازیکنانی با سبکهای باشگاهی متفاوت را به یک ساختار منسجم تبدیل کند.
زیدان همچنین پس از پنج سال دوری از مربیگری بازمیگردد. فوتبال در این مدت از نظر پرسینگ، بازیسازی از عقب و انعطاف تاکتیکی تغییر کرده است. او باید نشان دهد علاوه بر مدیریت رختکن، از نظر طراحی تمرین، انتخاب سیستم و واکنش در جریان مسابقه نیز با تحولات روز فوتبال همراه مانده است.
نقطه قوت احتمالی او، سادگی در انتقال ایدهها و شناخت فشار مسابقات بزرگ است. رئال مادرید تحت هدایت زیدان همیشه پیچیدهترین فوتبال تاکتیکی اروپا را ارائه نمیکرد، اما تیم او توانایی فوقالعادهای در مدیریت لحظات حساس، تغییر جریان مسابقه و حفظ آرامش در مراحل حذفی داشت؛ ویژگیهایی که در تورنمنتهای ملی ارزش دوچندانی دارند.
آیا قهرمانی تنها معیار موفقیت زیدان خواهد بود؟
قرارداد چهارساله زیدان عملاً دو آزمون اصلی دارد: یورو ۲۰۲۸ و جام جهانی ۲۰۳۰. فرانسه با توجه به عمق ترکیب و سابقه سالهای اخیر، در هر دو تورنمنت میان مدعیان اصلی قرار خواهد گرفت.
در چنین فضایی، فوتبال زیبا میتواند محبوبیت زیدان را افزایش دهد، اما انتظارات را بهتنهایی برآورده نمیکند. رسیدن به مراحل پایانی حداقل خواسته هواداران خواهد بود و احتمالاً دوره او براساس تعداد جامها ارزیابی میشود.
با این حال، مأموریت زیدان فقط نتیجهگیری کوتاهمدت نیست. او باید همزمان نسل تازهای را وارد تیم کند، وابستگی به چند ستاره را کاهش دهد و ساختاری بسازد که در سال ۲۰۳۰ همچنان رقابتپذیر باشد. موفقیت واقعی او زمانی رقم میخورد که فرانسه علاوه بر کسب نتیجه، هویت فنی قابل تشخیصی پیدا کند.
زینالدین زیدان اکنون به جایگاهی رسیده که سالها منتظرش بود. او در سال ۱۹۹۸ بهعنوان بازیکن فرانسه را به قله جهان رساند و حالا فرصت دارد همان مسیر را از روی نیمکت تکرار کند. اعتبار، تجربه و شناخت مسابقات بزرگ، او را به گزینهای کمنظیر تبدیل کرده است؛ اما فشار جانشینی دشان و انتظارات یک کشور نشان خواهد داد که بزرگترین رؤیای «زیزو» به فصلی تازه از افتخار تبدیل میشود یا دشوارترین آزمون دوران حرفهای او.