چادرملو برد، گل‌گهر ثبت شد؛ پشت‌پرده بحران آسیایی فدراسیون فوتبال

ریشه پرونده به پایان غیرعادی لیگ برتر و برابر نبودن تعداد بازی‌های تیم‌های مدعی سهمیه بازمی‌گردد. فدراسیون ابتدا براساس جدول موجود و رتبه‌بندی لیگ، نام گل‌گهر سیرجان را در فهرست نمایندگان ایران قرار داد. پس از اعتراض چادرملو و پرسپولیس، هیئت‌رئیسه تصمیم گرفت سهمیه سوم ایران از طریق یک رقابت سه‌جانبه تعیین شود.

چادرملو ابتدا از سد پرسپولیس عبور کرد و سپس روز هشتم تیر مقابل گل‌گهر قرار گرفت. مسابقه پس از ۱۲۰ دقیقه بدون گل پایان یافت و نماینده اردکان در ضربات پنالتی با نتیجه هفت بر شش پیروز شد. فدراسیون فوتبال نیز در خبر رسمی خود، چادرملو را تیمی معرفی کرد که سهمیه لیگ قهرمانان آسیا ۲ را به دست آورده است.

مشکل آنجا بود که نتیجه این تورنمنت با اطلاعاتی که قبلاً برای AFC فرستاده شده بود، تطابق نداشت. نام گل‌گهر بدون عبارت «در انتظار تأیید» در فهرست قطعی تیم‌ها قرار گرفته بود و تغییر آن پس از پایان مهلت اداری به موافقت کنفدراسیون فوتبال آسیا نیاز داشت. فدراسیون می‌گوید تاکنون هفت نامه رسمی برای جایگزینی چادرملو ارسال کرده، اما نام گل‌گهر در سیدبندی‌های منتشرشده باقی مانده است.

آیا فدراسیون نام گل‌گهر را زودتر از موعد فرستاد؟

رسول باختر، کارشناس حقوق ورزشی، معتقد است فدراسیون برای معرفی تیم‌ها فرصت بیشتری داشته، اما بدون انتظار برای روشن‌شدن وضعیت داخلی، نام گل‌گهر را زودتر ارسال کرده است. خود فدراسیون نیز در بیانیه رسمی پذیرفته که اگر اعضای هیئت‌رئیسه از معرفی گل‌گهر پیش از آخرین مهلت مطلع می‌شدند، برای اصلاح نامه اولیه اقدام می‌کردند.

بااین‌حال، روایت‌های عمومی درباره تاریخ دقیق مهلت یکسان نیستند. هدایت‌الله ممبینی گفته بود آخرین فرصت اولیه ۲۲ مه بوده و با سه روز اجازه اضافی، فهرست در ۲۵ مه، برابر با چهارم خرداد، ارسال شده است. بیانیه بعدی فدراسیون اما تاریخ ارسال فهرست باشگاه‌های دارای مجوز و نام قطعی تیم‌ها را دهم خرداد اعلام می‌کند.

مقررات عمومی ورود به مسابقات باشگاهی AFC، مهلت ارائه روش انتخاب نمایندگان را ۳۱ مارس و زمان ارسال فهرست باشگاه‌های واجد شرایط همراه با سیدبندی را حداکثر ۳۱ مه تعیین کرده است. البته همین مقررات تصریح می‌کند که باید همراه با آیین‌نامه مسابقات و بخشنامه‌های اختصاصی هر فصل خوانده شود؛ بنابراین ممکن است AFC در یک بخشنامه جداگانه مهلت متفاوتی تعیین کرده باشد.

این اختلاف تاریخ فقط یک جزئیات تقویمی نیست. برای مشخص‌شدن مسئولیت باید معلوم شود AFC دقیقاً چه تاریخی را در بخشنامه فصل ۲۷-۲۰۲۶ تعیین کرده، نخستین نامه ایران چه زمانی ارسال شده و آیا تا پایان مهلت امکان اصلاح آن وجود داشته است. انتشار مکاتبات می‌تواند روشن کند با یک اشتباه اداری، برداشت نادرست از مهلت یا تصمیم آگاهانه براساس جدول وقت لیگ روبه‌رو بوده‌ایم.

آیا تشکیل کارگروه خلاف اساسنامه فدراسیون است؟

باختر تشکیل کارگروه ویژه برای بررسی پرونده را دخالت در صلاحیت کمیته اخلاق و مغایر اساسنامه دانسته است. این ارزیابی از یک جهت قابل‌توجه است، اما از نظر حقوقی نیاز به تفکیک دارد.

ماده ۳۵ اساسنامه فدراسیون صراحتاً به هیئت‌رئیسه اجازه می‌دهد در صورت نیاز و در هر زمان، کمیته‌های موقت تشکیل دهد. بنابراین، تشکیل هر کارگروه تحقیقاتی، مشورتی یا حقیقت‌یاب به‌خودی‌خود خلاف اساسنامه نیست. هیئت‌رئیسه همچنین اختیار دارد بخشی از وظایف اجرایی خود را به دیگر بخش‌های فدراسیون واگذار کند.

اما همین اساسنامه، کمیته انضباطی، کمیته اخلاق و کمیته استیناف را ارکان قضایی مستقل فدراسیون معرفی می‌کند. رسیدگی به تخلف احتمالی مقامات و صدور تنبیه علیه آنان در صلاحیت این ارکان است و اعضای آنها باید بدون مداخله بخش‌های اجرایی فعالیت کنند.

در نتیجه، قانونی‌بودن کمیته ویژه به حدود مأموریت آن بستگی دارد. اگر این کمیته فقط خط زمانی وقایع، نامه‌های ارسال‌شده و فرایند اداری را جمع‌آوری کرده و گزارشش را به هیئت‌رئیسه یا کمیته اخلاق تحویل دهد، تشکیل آن الزاماً نقض اساسنامه نیست. اما اگر درباره وقوع تخلف، مسئولیت اشخاص یا مجازات آنان تصمیم بگیرد، عملاً وارد حوزه رکن قضایی شده و استقلال کمیته اخلاق را زیر سؤال می‌برد.

بیانیه فدراسیون نیز از دو ساختار متفاوت نام می‌برد: نخست کارگروهی که برای تعیین نماینده سوم و طراحی تورنمنت سه‌جانبه تشکیل شد و دوم کمیته ویژه‌ای که مأمور بررسی همه‌جانبه پرونده معرفی نماینده شده است. کارگروه نخست ماهیت اجرایی و ورزشی داشت؛ ولی مأموریت کمیته دوم باید به‌صورت شفاف منتشر شود تا مشخص شود صرفاً حقیقت‌یاب است یا نقش قضایی نیز برای خود قائل شده است.

کمیته اخلاق چه نقشی می‌تواند داشته باشد؟

اگر بررسی‌ها نشان دهد یکی از مقامات فدراسیون برخلاف مصوبه هیئت‌رئیسه عمل کرده، اطلاعات ناقص یا نادرست به AFC ارائه داده یا در انجام وظایف اداری مرتکب قصور مؤثر شده است، پرونده می‌تواند به کمیته اخلاق یا کمیته انضباطی ارجاع شود. اساسنامه این دو رکن را مسئول تصمیم‌گیری درباره مجازات مقامات، اعضا و باشگاه‌ها می‌داند.

این به معنای محکومیت قطعی دبیرکل یا دیگر مدیران نیست. برای انتساب مسئولیت باید نامه‌ها، امضاها، مصوبات هیئت‌رئیسه، دستورهای سازمان لیگ و بخشنامه AFC بررسی شوند. عبارت‌هایی مانند «گاف دبیرکل» یا «تخلف قطعی» تا پیش از انجام رسیدگی مستقل، بیشتر توصیف رسانه‌ای یا ادعای منتقدان هستند.

باختر همچنین تأخیر کمیته استیناف را به کمبود منابع مالی و پرداخت نامناسب به ارکان قضایی مرتبط دانسته است. این بخش نظر تحلیلی اوست و برای تبدیل‌شدن به یک واقعیت قابل استناد، فدراسیون باید اطلاعات مربوط به تعداد پرونده‌ها، زمان متوسط رسیدگی، بودجه و حق‌الزحمه اعضای ارکان قضایی را منتشر کند.

چادرملو یا گل‌گهر؛ حق با کدام باشگاه است؟

چادرملو از نظر نتیجه ورزشی داخلی استدلال قدرتمندی دارد. فدراسیون مسابقه‌ای رسمی برای تعیین سهمیه برگزار کرد، اعلام کرد برنده نماینده ایران خواهد بود و چادرملو نیز گل‌گهر را شکست داد. خود فدراسیون در بیانیه‌اش این سهمیه را «حق مکتسبه ناشی از نتایج میدان» توصیف کرده است.

گل‌گهر نیز می‌تواند استدلال کند نامش براساس تصمیم و فهرست رسمی فدراسیون برای AFC ارسال شده و باشگاه در ایجاد خطای احتمالی اداری نقشی نداشته است. باشگاه سیرجانی در بیانیه خود مدعی شده فدراسیون در میانه مسیر، معیار تعیین نماینده را تغییر داده است.

بنابراین، هر دو باشگاه از زاویه‌ای مشخص احساس می‌کنند حقی به دست آورده‌اند: چادرملو بر پایه نتیجه مسابقه و گل‌گهر بر پایه معرفی رسمی و اولیه فدراسیون. عامل اصلی ایجاد تعارض، نبود هماهنگی میان زمان تصمیم داخلی و تعهد اداری در برابر AFC بوده است.

شانس تغییر تصمیم AFC چقدر است؟

مقررات AFC تأکید می‌کند روش انتخاب نمایندگان باید عینی، شفاف، غیرتبعیض‌آمیز و پیش از ارسال فهرست به تصویب مرجع صالح داخلی رسیده باشد. همچنین فهرست باشگاه‌های واجد شرایط و سیدبندی آنها باید تا مهلت مقرر ارسال شود. تغییر روش انتخاب پس از ارسال فهرست می‌تواند از نگاه AFC با اصل ثبات و شفافیت فرایند تعارض پیدا کند.

از طرف دیگر، فدراسیون می‌تواند استدلال کند به دلیل پایان غیرعادی لیگ و نابرابری تعداد مسابقات، تورنمنت سه‌جانبه تنها روش منصفانه برای تعیین نماینده بوده و نتیجه آن باید جایگزین معرفی اولیه شود. ارسال هفت نامه نشان می‌دهد فدراسیون هنوز پرونده را بسته نمی‌داند.

تا زمان تنظیم این گزارش، یک رأی تفصیلی و عمومی از خود AFC که دلایل پذیرش یا رد تغییر را توضیح دهد، منتشر نشده است. آنچه در دسترس قرار دارد، باقی‌ماندن نام گل‌گهر در فهرست‌ها و سیدبندی‌های رسانه‌ای و گزارش‌هایی درباره موافقت‌نکردن AFC با جایگزینی است. بنابراین، احتمال تغییر پایین به نظر می‌رسد، اما نمی‌توان آن را پیش از تصمیم نهایی و رسمی کنفدراسیون صفر دانست.

فدراسیون برای خروج از بحران چه باید بکند؟

نخستین گام، انتشار یک خط زمانی مستند است: تاریخ بخشنامه AFC، آخرین مهلت واقعی، تاریخ و متن نامه معرفی گل‌گهر، زمان مصوبه تورنمنت سه‌جانبه و پاسخ‌های کنفدراسیون. بیانیه کلی بدون انتشار این مدارک، اختلاف روایت‌ها را پایان نمی‌دهد.

دومین اقدام، تفکیک بررسی اداری از رسیدگی قضایی است. کمیته ویژه می‌تواند مدارک را جمع‌آوری کند، اما در صورت مشاهده قصور یا تخلف احتمالی، پرونده باید به کمیته اخلاق یا دیگر رکن صالح تحویل داده شود.

سومین مسئله، تعیین تکلیف حقوق دو باشگاه است. اگر AFC چادرملو را نپذیرد، باشگاه اردکانی ممکن است درباره خسارت‌های مالی و ورزشی ناشی از برگزاری تورنمنتی که نتیجه‌اش قابل اجرا نبوده، مطالبه پاسخ‌گویی کند. گل‌گهر نیز نباید بابت تصمیم‌های متناقض فدراسیون با نااطمینانی در آماده‌سازی آسیایی مواجه بماند.

این پرونده فراتر از رقابت چادرملو و گل‌گهر است. اعتبار تصمیم‌های فدراسیون، استقلال ارکان قضایی و اعتماد باشگاه‌ها به مصوبات رسمی در معرض آزمون قرار گرفته‌اند. چادرملو مسابقه را برده، گل‌گهر در فرایند اداری ثبت شده و اکنون فدراسیون باید توضیح دهد چگونه میان نتیجه زمین و نامه ارسالی به آسیا چنین فاصله‌ای ایجاد شده است.