«حاجآقا جایی نمیخوانند»؛ آیا میتوان خانههای امام حسین(ع) را با یک کلمه کوچک کرد؟
دعوت از رضا هلالی برای حضور در مراسم ماه صفر، مانند هر دعوت دیگری، میتوانست با پاسخ مثبت یا منفی همراه باشد. طبیعی است که هر مداحی، با توجه به برنامهها، محدودیتها یا سیاست کاری خود، اختیار دارد دعوتی را بپذیرد یا نپذیرد و این موضوع محل بحث نیست.
آنچه محل تأمل است، پاسخی بود که در برابر این دعوت شنیدیم:
«حاجآقا جایی نمیخوانند؛ فقط هیئت خودشان.»
شاید گوینده این جمله هیچ منظوری جز رد محترمانه دعوت نداشته باشد، اما واژهها فقط وسیله انتقال پیام نیستند؛ واژهها نگاه میسازند و نگاهها بهمرور فرهنگ میشوند.
«جا» یعنی چه؟
آیا مجلس امام حسین(ع) را میتوان «جا» نامید؟
هیئت، یک مکان معمولی نیست که در کنار صدها «جا»ی دیگر قرار بگیرد. هیئت، خانه سیدالشهدا(ع) است؛ خانهای که ارزش آن به نام بانی، وسعت حسینیه، تعداد مستمع یا شهرت برگزارکننده نیست، بلکه به صاحب آن است؛ امام حسین(ع).
اگر برای مجالس عزای سیدالشهدا(ع) از ادبیاتی استفاده شود که این تصور را ایجاد کند بعضی «جاها» ارزش حضور دارند و بعضی دیگر ندارند، باید نسبت به پیامدهای چنین نگاهی حساس بود. فرهنگ عاشورا، فرهنگ برابری همه خانههای امام حسین(ع) است؛ نه فرهنگ مرزبندی میان آنها.
این یادداشت نه در مقام قضاوت درباره نیت رضا هلالی است و نه نقد حق طبیعی ایشان برای انتخاب برنامههایشان؛ سخن تنها درباره ادبیاتی است که در پاسخ به یک دعوت به کار رفت و شایسته است درباره آثار آن تأمل شود.
خانههای امام حسین(ع) کوچک و بزرگ ندارند. هرجا پرچم «یا حسین» برافراشته باشد، همانجا خانه اوست و حرمتش یکسان است. شاید بیش از هر زمان دیگری لازم باشد در انتخاب واژهها دقت کنیم؛ زیرا گاهی یک کلمه، میتواند تصویری نادرست از فرهنگ هیئت در ذهن مخاطب ایجاد کند.
در پایان، بار دیگر تأکید میکنیم که این یادداشت از سر دلسوزی برای فرهنگ هیئت و پاسداشت شأن مجالس حضرت سیدالشهدا(ع) نوشته شده است، نه برای تخریب اشخاص. نام رضا هلالی نیز به دلیل موضوع این روایت و جایگاه شناختهشده ایشان در عرصه مداحی مطرح شده است.
همچنین یادآور میشویم که مکالمه نقلشده در این یادداشت، در ایام محرم، پیش از مراسم تشییع رهبر شهید انقلاب و پیش از بستری شدن آقای رضا هلالی در بیمارستان انجام شده است و هیچ ارتباطی با وضعیت جسمانی اخیر ایشان ندارد.
از خداوند متعال، شفای کامل، سلامتی پایدار و توفیق روزافزون برای آقای رضا هلالی در خدمت به دستگاه حضرت اباعبدالله الحسین(ع) مسئلت داریم.
بدیهی است چنانچه آقای رضا هلالی یا نمایندگان قانونی ایشان توضیح، پاسخ یا دیدگاهی درباره مطالب این یادداشت داشته باشند، خبرگزاری تحلیلی وانا در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران و مطابق ماده ۲۳ قانون مطبوعات، خود را متعهد به بررسی و در صورت انطباق با شرایط قانونی، انتشار آن میداند.