مرغ ۳۲۰ هزار تومانی آرام گرفت؛ فیله ۶۸۴ هزار تومان شد، اما خطر گرانی تمام نشده است

براساس تازه‌ترین رصد بازار، قیمت هر کیلوگرم مرغ کامل در روز جمعه ۹ مرداد ۱۴۰۵ حدود ۳۲۰ هزار تومان اعلام شده است. سینه مرغ بدون پوست و استخوان با نرخ ۶۶۱ هزار و ۵۰۰ تومان و فیله مرغ با قیمت ۶۸۴ هزار تومان عرضه می‌شود. هر کیلو ساق مرغ بدون پوست نیز ۵۳۱ هزار تومان و مغز ران مرغ ۴۷۷ هزار تومان قیمت دارد.

این ارقام قیمت‌های مشاهده‌شده در بخشی از بازار خرده‌فروشی هستند و نباید آنها را نرخ یکسان و قطعی تمام فروشگاه‌ها دانست. نوع بسته‌بندی، برند، تاریخ کشتار، وزن مرغ، محل فروش و کیفیت پاک‌کردن قطعات می‌تواند نرخ نهایی را تغییر دهد. در برخی فهرست‌های دیگر، قیمت مرغ کامل تازه و کشتار روز تا حدود ۴۰۰ هزار تومان نیز گزارش شده است.

مرغ ارزان شد یا فقط نوسان آن کاهش یافت؟

قیمت مرغ کامل در پنجم مرداد حدود ۳۳۰ هزار تومان گزارش شده بود و اکنون در برخی فایل‌های بازار به ۳۲۰ هزار تومان رسیده است. این تغییر به معنای کاهش تقریبی سه‌درصدی طی چند روز است؛ بنابراین می‌توان از عقب‌نشینی محدود قیمت صحبت کرد، اما عبارت «ریزش قیمت مرغ» با وضعیت فعلی سازگار نیست.

ثبات به این معناست که بازار در یک محدوده مشخص معامله می‌شود و شوک روزانه شدیدی ندارد؛ نه اینکه قیمت برای خانوارها ارزان یا مناسب شده باشد. مرغ کامل کیلویی ۳۲۰ هزار تومان همچنان برای یک مرغ دوکیلوگرمی، هزینه‌ای حدود ۶۴۰ هزار تومان ایجاد می‌کند.

خانواری که در کنار مرغ کامل، قطعات پاک‌شده، برنج، روغن و سایر مواد غذایی را خریداری می‌کند، همچنان با هزینه سنگینی روبه‌رو است. به همین دلیل، آرام‌شدن نمودار قیمت لزوماً به معنای کاهش فشار معیشتی نیست.

چرا فیله مرغ بیش از دو برابر مرغ کامل قیمت دارد؟

قیمت فیله مرغ با نرخ ۶۸۴ هزار تومان، حدود ۱۱۴ درصد بیشتر از قیمت مرغ کامل است. سینه بدون پوست و استخوان نیز تقریباً ۱۰۷ درصد گران‌تر از مرغ کامل عرضه می‌شود.

بخشی از این اختلاف طبیعی است. خریدار مرغ کامل علاوه بر گوشت، هزینه پوست، استخوان، گردن و بخش‌هایی را پرداخت می‌کند که تمام آنها مصرف یکسانی ندارند. در فیله و سینه پاک‌شده، قسمت غیرخوراکی حذف می‌شود و وزن محصول پس از پاک‌سازی کاهش پیدا می‌کند.

هزینه تفکیک، نیروی انسانی، بسته‌بندی، نگهداری سردخانه‌ای و ضایعات نیز به قیمت قطعات اضافه می‌شود. بااین‌حال، فاصله بیش از دوبرابری سبب شده بسیاری از خانوارها به‌جای فیله و سینه، مرغ کامل یا قطعات ارزان‌تر مانند ران را انتخاب کنند. قیمت‌های بازار نشان می‌دهد حتی مغز ران نیز نزدیک به ۵۰ درصد گران‌تر از مرغ کامل است.

عامل اصلی آرامش بازار مرغ چیست؟

مهم‌ترین عامل ثبات فعلی، عرضه مناسب و بالا بودن حجم تولید است. فعالان صنعت طیور اعلام کرده‌اند ظرفیت جوجه‌ریزی کشور به بیش از ۱۷۰ میلیون قطعه در ماه رسیده و این میزان امکان تولید سالانه بیش از سه میلیون تن گوشت مرغ را فراهم می‌کند.

آمارهای استانی نیز از تداوم جوجه‌ریزی حکایت دارند. برای نمونه، برنامه جوجه‌ریزی مرغ گوشتی در خراسان شمالی طی تیرماه بیش از هدف تعیین‌شده محقق شده و در سمنان نیز جوجه‌ریزی گسترده همراه با تأمین به‌موقع نهاده‌ها، امکان ادامه تولید و ارسال مرغ به استان‌های همجوار از جمله تهران را فراهم کرده است.

این وضعیت باعث شده بازار برخلاف بعضی دوره‌های گذشته با کمبود مرغ روبه‌رو نشود. هنگامی که کشتارگاه‌ها و شبکه توزیع به میزان کافی محصول دریافت کنند، فروشندگان نیز امکان افزایش ناگهانی قیمت را از دست می‌دهند.

پشت آرامش بازار؛ مرغداران زیان می‌کنند؟

ثبات قیمت مصرف‌کننده یک روی بازار است و شرایط تولیدکننده روی دیگر آن. داده‌های بازار عمده‌فروشی نشان می‌دهد میانگین مرغ زنده در روز هشتم مرداد در بسیاری از استان‌ها حدود ۲۲۰ تا ۲۳۰ هزار تومان بوده است. میانگین ثبت‌شده برای تهران نیز در همین محدوده قرار داشت.

در مقابل، برخی نمایندگان صنعت طیور هزینه تمام‌شده هر کیلو مرغ زنده را حدود ۲۷۰ تا ۲۸۰ هزار تومان برآورد کرده‌اند. با این محاسبه، بعضی مرغداران ممکن است در هر کیلو بین ۴۰ تا ۵۰ هزار تومان زیان ببینند.

این شکاف نشان می‌دهد قیمت پایین مرغ زنده الزاماً نتیجه کاهش هزینه تولید نیست؛ ممکن است مازاد عرضه، مرغدار را ناچار کرده باشد محصول خود را زیر هزینه تمام‌شده بفروشد. چنین وضعیتی در کوتاه‌مدت به ثبات یا کاهش قیمت بازار کمک می‌کند، اما در صورت ادامه، می‌تواند تولیدکنندگان را به کاهش جوجه‌ریزی در دوره بعد وادار کند.

اگر تعداد مرغداران فعال یا حجم جوجه‌ریزی کاهش یابد، اثر آن با چند هفته تأخیر در بازار مصرف نمایان می‌شود. بنابراین، آرامش امروز در صورتی پایدار خواهد بود که تولیدکننده نیز بتواند بدون زیان سنگین به فعالیت ادامه دهد.

صادرات مرغ؛ نجات تولیدکننده یا تهدید مصرف‌کننده؟

برای مدیریت مازاد تولید، مجوز صادرات ماهانه ۱۰ هزار تن گوشت مرغ صادر شده است. فعالان صنعت می‌گویند صادرات می‌تواند بخشی از مرغ مازاد را جذب کند و مانع زیان بیشتر واحدهای تولیدی شود. این میزان صادرات حدود پنج درصد تولید را شامل می‌شود و در شرایط فعلی قرار نیست بخش عمده بازار داخلی را خارج کند.

بااین‌حال، صادرات باید متناسب با میزان تولید و موجودی بازار انجام شود. اگر صادرات هم‌زمان با کاهش جوجه‌ریزی یا اختلال در تأمین نهاده‌ها افزایش یابد، ممکن است عرضه داخلی کمتر و قیمت مصرف‌کننده بالاتر شود.

در وضعیت فعلی، برخی تشکل‌های تولیدی معتقدند حتی صادرات ۱۰ هزار تن نیز برای جذب تمام مازاد تولید خرداد و تیر کافی نیست. این ارزیابی نشان می‌دهد حداقل در کوتاه‌مدت، خطر کمبود ناشی از صادرات محدود است؛ اما سیاست‌گذار باید آمار تولید، ذخایر و مصرف را به‌طور مستمر بررسی کند.

قیمت مرغ در روزهای آینده چه می‌شود؟

در سناریوی نخست، جوجه‌ریزی در سطوح فعلی ادامه پیدا می‌کند، نهاده‌های دامی به‌موقع توزیع می‌شوند و صادرات نیز کنترل‌شده باقی می‌ماند. در این حالت، قیمت مرغ کامل احتمالاً در محدوده فعلی نوسان خواهد کرد و تغییرات آن بیشتر به شکل افزایش یا کاهش محدود چند هزار تومانی ظاهر می‌شود.

در سناریوی دوم، زیان تولیدکنندگان باعث کاهش جوجه‌ریزی می‌شود. این اتفاق فوراً قیمت را تغییر نمی‌دهد، اما پس از پایان دوره پرورش می‌تواند عرضه مرغ آماده کشتار را کاهش دهد و فشار افزایشی ایجاد کند.

سناریوی سوم به هزینه نهاده‌ها، حمل‌ونقل، دستمزد و بسته‌بندی مربوط است. اگر این هزینه‌ها افزایش یابد، قطعات بسته‌بندی‌شده مانند فیله و سینه بدون استخوان ممکن است زودتر از مرغ کامل گران شوند؛ زیرا سهم هزینه فرآوری و توزیع در قیمت آنها بیشتر است.

مرغ ۳۲۰ هزار تومانی؛ آرامش شکننده بازار پروتئین

قیمت مرغ کامل اکنون در بخشی از بازار به کیلویی ۳۲۰ هزار تومان رسیده و نسبت به نرخ ۳۳۰ هزار تومانی روزهای قبل کاهش محدودی داشته است. فیله با قیمت ۶۸۴ هزار تومان همچنان گران‌ترین قطعه پرمصرف این فهرست است و سینه بدون استخوان نیز بیش از ۶۶۰ هزار تومان قیمت دارد.

عرضه کافی، جوجه‌ریزی بالا و وجود مازاد تولید، بازار را آرام کرده‌اند؛ اما زیان مرغداران نشان می‌دهد این تعادل الزاماً پایدار نیست. ادامه ثبات به سه عامل بستگی دارد: تأمین منظم نهاده، حفظ جوجه‌ریزی و تنظیم صادرات براساس نیاز واقعی بازار.

برای مصرف‌کننده، پیام فعلی این است که جهش ناگهانی در کوتاه‌مدت محتمل‌ترین سناریو نیست؛ بااین‌حال، ثبات مرغ کیلویی ۳۲۰ هزار تومان را نباید با ارزان‌شدن این ماده پروتئینی اشتباه گرفت. بازار آرام شده، اما هزینه خرید مرغ همچنان بخش قابل‌توجهی از بودجه غذایی خانوار را می‌بلعد.