قرارداد قلعهنویی تا ۲۰۳۰ به بنبست خورد؟ ابهام درباره رأی ۴–۴ در فدراسیون فوتبال
براساس گزارشی که از جلسه داخلی هیئترئیسه منتشر شده، مهدی تاج، محمود اسلامیان، طهمورث حیدری و فریده شجاعی از تمدید بلندمدت قرارداد قلعهنویی تا پایان جام جهانی ۲۰۳۰ حمایت کردهاند. در سوی مقابل، محمد اسفندیارپور، حجت کریمی، علی خطیر و فرزین دبیری با تصمیم فوری موافقت نکرده و خواستار بررسی دقیقتر کارنامه و برنامههای سرمربی شدهاند. منبع خبر، این گفتوگو را «رأیگیری ابتدایی» توصیف کرده و تأکید دارد اطلاعات از جلسهای غیرعلنی به بیرون درز کرده است.
رأی ۴–۴ به معنای مخالفت با حضور قلعهنویی در جام ملتها نیست
تعبیر «چهار موافق و چهار مخالف» ممکن است این تصور را ایجاد کند که نیمی از اعضا خواهان برکناری فوری سرمربی تیم ملی هستند. متن گزارشها چنین نتیجه قطعیای را تأیید نمیکند. چهار عضو گروه دوم هنوز «موافقت کامل» خود را با قرارداد چهارساله اعلام نکردهاند و خواستار مطالعه بیشتر هستند؛ بنابراین موضع آنها را دقیقتر باید مخالفت با تمدید بدون شرط تا ۲۰۳۰ دانست، نه الزاماً رأی به اخراج قلعهنویی در مقطع فعلی.
گزارش دیگری که پیش از انتشار جزئیات رأی منتشر شده بود نیز همین تفکیک را نشان میدهد. براساس آن، پیشنهاد قرارداد تا جام جهانی ۲۰۳۰ با مقاومت برخی اعضا روبهرو شده و آنها ادامه همکاری بلندمدت را به قهرمانی یا حداقل صعود به فینال جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ مشروط کردهاند. در آن گزارش نیز تأکید شده بود که مخالفت اعضا فعلاً متوجه قرارداد بلندمدت است و قلعهنویی باید برنامهها و توضیحات خود را در جلسه بعدی ارائه کند.
تناقض مهم؛ قرارداد تا جام ملتهای ۲۰۲۷ قبلاً تمدید شده بود
در روایت جدید گفته شده قرار بوده جلسهای برای تمدید قرارداد قلعهنویی تا جام ملتهای آسیا برگزار شود، اما گزارشهای رسمیتر پیشین تصویر متفاوتی ارائه میکنند. خبرگزاری رویترز روز ۲۱ تیر ۱۴۰۵ گزارش داد فدراسیون فوتبال ایران ادامه حضور قلعهنویی تا جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ عربستان را تأیید کرده و برنامههای او برای این مسابقات نیز دریافت شده است. رویترز این خبر را به اعلام فدراسیون و اظهارات مهدی تاج نسبت داده بود.
به این ترتیب، درباره وضعیت حقوقی قرارداد یک ابهام وجود دارد. ممکن است تصمیم کلی برای ادامه همکاری تا جام ملتها اعلام شده باشد، اما تشریفات قراردادی، مدت دقیق یا بندهای مربوط به ادامه همکاری پس از آن هنوز در هیئترئیسه نهایی نشده باشند. احتمال دیگر این است که موضوع جلسه اخیر نه اصل حضور در جام ملتها، بلکه پیشنهاد افزایش مدت قرارداد تا تابستان ۲۰۳۰ بوده باشد. بدون انتشار صورتجلسه یا اطلاعیه رسمی تازه، نمیتوان از ابطال تصمیم قبلی یا برکناری قریبالوقوع سرمربی سخن گفت.
سه گزینه جانشینی؛ مذاکرهای انجام نشده است
نام یحیی گلمحمدی، فرهاد مجیدی و جواد نکونام در گزارشهای تازه بهعنوان گزینههای احتمالی جانشینی قلعهنویی مطرح شده است. ورزش سه نیز نوشته این سه نام در جلسه هیئترئیسه مورد بحث قرار گرفتهاند، اما فدراسیون با هیچکدام وارد مذاکره رسمی نشده و برنامه فنی مشخصی نیز از آنها دریافت نکرده است.
بنابراین معرفی هرکدام از این مربیان بهعنوان «جانشین قطعی» زودهنگام است. مطرح کردن نامها در یک جلسه مدیریتی میتواند بخشی از بررسی سناریوهای جایگزین باشد، اما با مذاکره، توافق مالی یا انتخاب رسمی تفاوت دارد.
انتخاب میان این سه مربی نیز فقط بر اساس محبوبیت باشگاهی امکانپذیر نیست. سرمربی تیم ملی باید برای مدیریت اردوهای کوتاه، کار با بازیکنان شاغل در کشورهای مختلف، انتخاب بازیکن بدون فرصت تمرین روزانه و روبهرو شدن با تیمهایی با سبکهای متفاوت برنامه روشن داشته باشد. هیئترئیسه باید از هر گزینه درباره ترکیب کادر فنی، روش جوانسازی، ارتباط با باشگاهها و هدفگذاری جام ملتها طرح مکتوب دریافت کند.
روایت نادرست درباره کارنامه جام ملتهای ۲۰۲۳
در متن منتشرشده درباره سوابق قلعهنویی آمده است که او در جام ملتهای ۲۰۲۳ «از راهیابی به مراحل پایانی باز ماند». این عبارت از نظر factual دقیق نیست. تیم ملی ایران در آن مسابقات ژاپن را در مرحله یکچهارم نهایی شکست داد و به نیمهنهایی رسید؛ سپس در دیداری نزدیک با نتیجه سه بر دو مقابل قطر شکست خورد. کنفدراسیون فوتبال آسیا نیز رسماً این مسابقه را نیمهنهایی جام ملتهای آسیا معرفی کرده است.
البته رسیدن به نیمهنهایی به معنای تحقق هدف اصلی فوتبال ایران نبود. قلعهنویی و فدراسیون با هدف قهرمانی وارد مسابقات شده بودند و حذف مقابل قطر، آن هم پس از پیروزی مهم برابر ژاپن، با انتقاد گسترده همراه شد. ارزیابی منصفانه باید هر دو بخش را همزمان ببیند: ایران به جمع چهار تیم پایانی رسید، اما نتوانست طلسم طولانی قهرمانی آسیا را بشکند.
جام جهانی ۲۰۲۶؛ بدون شکست اما بدون صعود
کارنامه ایران در جام جهانی نیز دو وجه متفاوت دارد. تیم قلعهنویی هر سه مسابقه مرحله گروهی را با تساوی تمام کرد و بدون شکست از مسابقات کنار رفت، اما سه امتیاز برای قرار گرفتن میان تیمهای صعودکننده کافی نبود. رویترز و فیفا هر دو حذف ایران پس از سه تساوی متوالی را تأیید کردهاند.
این عملکرد را نمیتوان یک ناکامی مطلق یا یک موفقیت بزرگ توصیف کرد. نباختن در سه مسابقه نکتهای مثبت بود، اما در جام جهانی ۴۸ تیمی که علاوه بر دو تیم اول هر گروه، هشت تیم سوم نیز صعود میکردند، ایران نتوانست حتی یک پیروزی کسب کند. معیار اصلی تیم ملی پیش از تورنمنت، عبور تاریخی از مرحله گروهی بود و این هدف محقق نشد.
همین نتیجه اکنون مهمترین موضوع ارزیابی هیئترئیسه است. حامیان قلعهنویی میتوانند به ثبات، شکستناپذیری و دشواریهای تدارکاتی اشاره کنند؛ مخالفان تمدید بلندمدت نیز حق دارند درباره ناتوانی در تبدیل بازیهای نزدیک به پیروزی، میانگین سنی ترکیب و کیفیت تصمیمهای تاکتیکی سؤال کنند.
چرا قرارداد چهارساله تصمیم پرریسکی است؟
تمدید قرارداد تا جام جهانی ۲۰۳۰ عملاً آینده دو تورنمنت بزرگ را به یک مربی گره میزند. اگر فدراسیون بدون معیار عملکرد و بند خروج مشخص چنین قراردادی امضا کند، در صورت افت نتایج ممکن است برای پایان همکاری ناچار به پرداخت غرامت سنگین شود.
مدل منطقیتر میتواند قرارداد مرحلهای باشد: ادامه همکاری تا جام ملتهای ۲۰۲۷، ارزیابی عملکرد براساس معیارهای از پیش اعلامشده و سپس تصمیم درباره چرخه جام جهانی ۲۰۳۰. این معیارها نباید فقط به قهرمانی یا شکست در یک مسابقه محدود شوند. میانگین سنی تیم، تعداد بازیکنان جدید تثبیتشده، کیفیت بازی مقابل قدرتهای آسیا، تعداد موقعیتهای ایجادشده و نتیجه مسابقات رسمی باید در ارزیابی نقش داشته باشند.
شرط «قهرمانی یا حضور در فینال» که برخی اعضا مطرح کردهاند، قابل فهم اما ناکافی است. ممکن است تیم با فوتبال ضعیف و قرعهای آسان به فینال برسد یا با عملکرد مطلوب در یک بازی نزدیک نیمهنهایی حذف شود. ارزیابی حرفهای باید نتیجه، کیفیت و مسیر توسعه تیم را همزمان بسنجد.
جلسه بعدی باید چه چیزی را روشن کند؟
قلعهنویی در جلسه احتمالی با هیئترئیسه باید درباره دلایل حذف از جام جهانی، برنامه ترمیم نقاط ضعف، تغییر نسل و اهداف جام ملتهای آسیا توضیح دهد. اعضای فدراسیون نیز باید مشخص کنند آیا قرارداد او تا جام ملتها از نظر حقوقی امضا و ثبت شده یا فقط تصمیمی مدیریتی برای ادامه همکاری بوده است.
همچنین لازم است وضعیت رأیگیری ادعایی شفاف شود. تا زمان تنظیم این گزارش، فدراسیون صورتجلسهای درباره رأی چهار به چهار، فهرست گزینههای جانشینی یا پیشنهاد رسمی قرارداد تا ۲۰۳۰ منتشر نکرده است. در نتیجه، بخش مهمی از اطلاعات فعلی همچنان در سطح گزارش رسانهای و نقلقول از منابع ناشناس قرار دارد.
جمعبندی دقیق این است که مقدمات برکناری قطعی قلعهنویی فراهم نشده، اما تمدید بلندمدت و تضمین حضور او تا جام جهانی ۲۰۳۰ با مخالفت یا تردید جدی بخشی از هیئترئیسه روبهرو شده است. او همچنان بیشترین شانس را برای هدایت ایران در جام ملتهای ۲۰۲۷ دارد، اما ادامه کار پس از آن دیگر تصمیمی بدون چالش نیست.