آینده امیر قلعهنویی در تیم ملی؛ جلسه سرنوشتساز فدراسیون برای جام ملتهای آسیا
امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، اعلام کرد جلسه آینده هیئترئیسه با حضور امیر قلعهنویی در هفته آینده برگزار خواهد شد. قرار است سرمربی تیم ملی در این نشست برنامههای خود برای حضور ایران در جام ملتهای آسیا را تشریح کند و تجربههای بهدستآمده از جام جهانی ۲۰۲۶ نیز در تصمیمگیریها مورد استفاده قرار گیرد.
به گفته علوی، جلسه ابتدا برای هفته جاری پیشبینی شده بود، اما زمان آن به دلیل قطعینشدن حضور تمام اعضای هیئترئیسه نهایی نشد. فدراسیون اکنون میخواهد پس از تشکیل جلسه، برنامههای آمادهسازی تیم ملی را با سرعت وارد مرحله اجرا کند.
این سخنان در ظاهر بیش از آنکه درباره انتخاب سرمربی جدید باشد، به بررسی برنامههای قلعهنویی مربوط است. حضور سرمربی در جلسه برای ارائه نقشه راه جام ملتها نیز نشان میدهد اصل ادامه همکاری او مورد قبول مدیران فدراسیون قرار گرفته، اما هیئترئیسه میخواهد درباره جزئیات آمادهسازی، اردوها، بازیهای تدارکاتی، جوانگرایی و اهداف فنی تصمیم بگیرد.
قرارداد قلعهنویی تمدید شده یا هنوز بلاتکلیف است؟
در وضعیت قرارداد امیر قلعهنویی نوعی ابهام رسانهای دیده میشود. رویترز در ۱۲ ژوئیه گزارش داد فدراسیون فوتبال ایران تمدید قرارداد این مربی تا پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ را تأیید کرده است. در همان گزارش از مهدی تاج، رئیس فدراسیون فوتبال، نقل شد که قلعهنویی در سمت خود باقی میماند و فدراسیون برنامههای او برای جام ملتها را دریافت کرده است.
بااینحال، برخی گزارشهای داخلی پس از آن از پایان قرارداد قبلی و ضرورت تصویب قرارداد تازه در هیئترئیسه خبر دادند. اکنون نیز بعضی رسانهها جلسه آینده را «نشست تعیین تکلیف» معرفی کردهاند، درحالیکه سخنگوی فدراسیون مستقیماً از بررسی برنامههای جام ملتها سخن گفته است.
از مجموع این نشانهها میتوان نتیجه گرفت که تصمیم مدیریتی برای حفظ قلعهنویی گرفته شده، اما شکل قرارداد، تعهدات طرفین و شاخصهای ارزیابی عملکرد احتمالاً هنوز نیازمند جمعبندی هیئترئیسه است. بنابراین، احتمال تغییر سرمربی در شرایط فعلی پایین به نظر میرسد، ولی جلسه هفته آینده میتواند ادامه همکاری را از یک تصمیم کلی به برنامهای رسمی و قابل اجرا تبدیل کند.
کارنامه جام جهانی در جلسه فدراسیون بررسی میشود
تیم ملی ایران در جام جهانی ۲۰۲۶ هیچ مسابقهای را واگذار نکرد، اما با سه تساوی از صعود بازماند. ایران ابتدا مقابل نیوزیلند به تساوی ۲ بر ۲ رسید، سپس برابر بلژیک بدون گل متوقف شد و در آخرین دیدار گروهی نیز با مصر یک بر یک مساوی کرد. تیم قلعهنویی با سه امتیاز و بدون کسب پیروزی از مرحله گروهی کنار رفت.
بدون شکست ماندن در جام جهانی میتواند نکتهای مثبت در ارزیابی فدراسیون باشد، اما سه تساوی پیاپی ضعفهایی را نیز آشکار کرد. تیم ملی در لحظات تعیینکننده نتوانست برتری لازم را برای کسب پیروزی ایجاد کند و با وجود قرارگرفتن در موقعیت رقابت برای صعود، بار دیگر در مرحله گروهی متوقف شد.
به همین دلیل، برنامه قلعهنویی نباید صرفاً نسخهای از برنامه جام جهانی با چند تغییر محدود باشد. فدراسیون باید از سرمربی پاسخ روشنی درباره افزایش قدرت گلزنی، تنوع تاکتیکی، مدیریت مسابقات نزدیک و استفاده از بازیکنان جوانتر بخواهد. فیفا نیز پس از جام جهانی گزارش داد فدراسیون ایران ادامه حضور قلعهنویی تا جام ملتها را تأیید کرده و سرمربی تیم ملی از آغاز فرآیند کاهش میانگین سنی تیم سخن گفته است.
مسیر ایران در جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷
جام ملتهای آسیا از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ در شهرهای ریاض، جده و الخبر عربستان برگزار میشود. ایران در گروه C با سوریه، قرقیزستان و چین همگروه شده است. روی کاغذ، تیم ملی شانس نخست صعود از این گروه محسوب میشود، اما تجربه دورههای گذشته نشان داده است قرعه مناسب بهتنهایی تضمینی برای رسیدن به مراحل پایانی نیست.
فاصله زمانی تا شروع مسابقات کوتاه است. تیم ملی باید در همین فرصت محدود، اردوهای خود را مشخص کند، حریفان تدارکاتی مناسبی پیدا کند و ترکیب اصلیاش را به ثبات برساند. انتخاب حریفان دوستانه نیز اهمیت زیادی دارد؛ بازی با تیمهایی که از نظر سبک به چین، سوریه و قرقیزستان نزدیک باشند، میتواند برای مرحله گروهی مفید باشد، اما آمادهشدن برای مدعیانی مانند ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، قطر و عربستان به آزمونهای دشوارتری نیاز دارد.
برنامه ارائهشده به هیئترئیسه باید تاریخ دقیق اردوها، تعداد بازیهای دوستانه، محل برگزاری تمرینات، برنامه آمادهسازی بدنی، نحوه رصد لژیونرها و مسیر جوانگرایی را شامل شود. بدون تقویم روشن، عبارتهایی مانند «حضور مقتدرانه» یا «کسب بهترین نتیجه» به هدفهایی کلی و غیرقابل سنجش تبدیل خواهند شد.
انتظار از قلعهنویی؛ قهرمانی یا رسیدن به فینال؟
ایران سه بار در سالهای ۱۹۶۸، ۱۹۷۲ و ۱۹۷۶ قهرمان جام ملتهای آسیا شده، اما پس از سومین قهرمانی دیگر به فینال این مسابقات نرسیده است. در زمان برگزاری دوره ۲۰۲۷، بیش از نیم قرن از آخرین قهرمانی فوتبال ایران در آسیا خواهد گذشت.
قلعهنویی نیز پیش از این دو بار سرمربی ایران در جام ملتها بوده است. تیم ملی در سال ۲۰۰۷ در مرحله یکچهارم نهایی حذف شد و در جام ملتهای ۲۰۲۳ با شکست مقابل قطر در نیمهنهایی از رسیدن به فینال بازماند.
با توجه به تجربه سرمربی، جایگاه فوتبال ایران در آسیا و حمایت فدراسیون از ادامه همکاری، انتظار افکار عمومی این بار فراتر از یک صعود معمولی از گروه یا رسیدن به جمع هشت تیم خواهد بود. هیئترئیسه باید پیش از تمدید یا نهاییکردن قرارداد، هدف مورد انتظار را شفاف کند. مشخصبودن اینکه معیار موفقیت قهرمانی، رسیدن به فینال یا حداقل حضور در نیمهنهایی است، ارزیابی عملکرد کادر فنی را از فضای سلیقهای خارج میکند.
بحران تیم جوانان؛ زنگ خطر برای برنامه جوانگرایی
بخش دیگری از سخنان امیرمهدی علوی به مشکلات تیم جوانان اختصاص داشت. سخنگوی فدراسیون از باشگاههایی که بازیکنان خود را در اختیار تیم زیر ۲۰ سال قرار ندادهاند، خواست در فرصت کوتاه باقیمانده همکاری کنند. تیم جوانان برای مسابقات مقدماتی آسیا آماده میشود و قرار است در گروه C مقابل کره شمالی، ویتنام و فلسطین قرار بگیرد.
مرحله چهارم اردوی تیم جوانان با ۱۰ غایب آغاز شد؛ از میان ۳۰ بازیکن دعوتشده، فقط سه دروازهبان و ۱۷ بازیکن در نخستین تمرین حضور داشتند. بخشی از غیبتها با هماهنگی باشگاهها بود، اما حداقل دو بازیکن به دلیل مخالفت باشگاه خود نتوانستند به اردو اضافه شوند.
این وضعیت با برنامه اعلامشده برای جوانگرایی تیم بزرگسالان ارتباط مستقیم دارد. تیم ملی نمیتواند صرفاً با دعوت مقطعی از چند بازیکن کمسن جوان شود؛ مسیر انتقال بازیکن از تیمهای پایه به تیم بزرگسالان باید منظم باشد. وقتی اردوی تیم جوانان به دلیل اختلاف تقویم باشگاهها و فدراسیون با کمبود بازیکن برگزار میشود، پشتوانهسازی برای تیم ملی نیز آسیب میبیند.
جلسهای که نباید تشریفاتی باشد
جلسه هفته آینده هیئترئیسه فرصت مهمی برای مشخصکردن مسئولیتهای فدراسیون و کادر فنی است. قلعهنویی باید برنامهای دقیق و زمانبندیشده ارائه کند و فدراسیون نیز موظف است امکانات لازم، بازیهای دوستانه، اردو و هماهنگی با باشگاهها را فراهم کند.
تداوم همکاری بهخودیخود نه تصمیمی مثبت است و نه منفی؛ ارزش آن به برنامهای بستگی دارد که برای پنج ماه آینده تدوین میشود. اگر جلسه فقط به اعلام حمایت دوباره و بیان هدف قهرمانی محدود شود، مشکلات جام جهانی ممکن است در جام ملتها نیز تکرار شوند. اما تصویب برنامهای قابل اندازهگیری، همراه با جوانگرایی واقعی و آمادهسازی مناسب، میتواند آخرین فرصت قلعهنویی برای پایاندادن به انتظار طولانی فوتبال ایران را به یک پروژه جدی تبدیل کند.