واکنش تند پزشکیان به شایعه استعفا؛ «اگر بخواهم بروم، خودم اعلام میکنم»
یکی از مهمترین بخشهای گفتوگوی تازه رئیسجمهور به شایعات مربوط به استعفای او اختصاص داشت.
پزشکیان با رد این اخبار تأکید کرد اگر زمانی تصمیم به استعفا داشته باشد، چنین موضوعی را شخصاً و به شکل رسمی اعلام خواهد کرد.
او صریحاً گفت: «استعفا نخواهم داد» و افزود در برابر کارشکنیها خواهد ایستاد و روند امور را برای مردم توضیح خواهد داد.
این اظهارات در شرایطی مطرح شده که طی دو سال گذشته بارها شایعاتی درباره استعفا یا تهدید پزشکیان به کنارهگیری در شبکههای اجتماعی و برخی محافل سیاسی منتشر شده است. ایرنا نیز در گزارشی که دو روز قبل منتشر کرد، تأکید داشت بحث استعفای رئیسجمهور تاکنون چندین بار تکرار شده اما هیچیک به اقدام عملی منجر نشده است.
«عقل هم چیز خوبی است»؛ پاسخ پزشکیان به روایت فشار سیاسی
پزشکیان در بخش دیگری از سخنان خود با ادبیاتی متفاوت به این ادعا پاسخ داد که ممکن است از استعفا یا فشار سیاسی بهعنوان ابزاری در اختلافات درون حاکمیت استفاده کند.
او با اشاره به جایگاه رهبری و ساختار سیاسی کشور، چنین احتمالی را غیرمنطقی دانست و در پایان گفت: «عقل هم چیز خوبی است.»
رئیسجمهور تأکید کرد دولت خود را در مسیر سیاستهای کلان نظام میداند و در مسائل مهم، از جمله مذاکرات اخیر، تصمیمها بدون هماهنگی اتخاذ نشدهاند.
وبسایت ریاستجمهوری نیز در گزارش رسمی این گفتوگو نوشته است پزشکیان از «هماهنگی کامل میان ارکان نظام در موضوع مذاکرات» سخن گفته و وجود اختلاف جدی میان دولت و نیروهای مسلح را رد کرده است.
حمله پزشکیان به منتقدان تفاهمنامه
بخش مهم دیگری از سخنان رئیسجمهور به انتقادهایی مربوط میشد که پس از تفاهم اخیر درباره سیاست منطقهای ایران مطرح شده است.
پزشکیان خطاب به کسانی که این تفاهم را «شکست» توصیف میکنند، گفت چنین قضاوتی منصفانه نیست و تأکید کرد دولت با قدرت از آنچه امضا شده دفاع خواهد کرد.
او همچنین پرسید: «ما به آمریکا چه دادیم؟» و مدعی شد ایران در مقابل، «دستاوردهای زیادی» داشته است.
موضع رئیسجمهور نشان میدهد دولت بهدنبال تثبیت روایت خود از توافق است؛ روایتی که براساس آن، تفاهم اخیر نه عقبنشینی بلکه محصول محاسبه شرایط نظامی، اقتصادی و منطقهای بوده است.
اختلاف اصلی بر سر چیست؟
پس از انتشار جزئیات تفاهم، بخشی از جریانهای سیاسی در داخل کشور نسبت به برخی مفاد آن انتقاد کردهاند.
منتقدان عمدتاً بر این باورند که ایران در شرایطی که اهرمهایی مانند کنترل تردد در تنگه هرمز را در اختیار داشته، میتوانسته امتیازات بیشتری مطالبه کند.
در مقابل، دولت و حامیان توافق معتقدند ارزیابی نتیجه مذاکرات بدون توجه به شرایط جنگ، فشار اقتصادی، وضعیت منطقه و هزینه ادامه درگیری تصویر کاملی ارائه نمیدهد.
پزشکیان نیز دقیقاً بر همین نقطه دست گذاشته و منتقدانی را مورد خطاب قرار داده که به گفته او بدون حضور در فرآیند تصمیمگیری درباره نتیجه آن حکم صادر میکنند.
او گفت کسانی که «کنار گود» ایستادهاند، بدون اطلاع از تمام دادهها درباره اقتصاد، سیاست و مسائل امنیتی نظر میدهند.
پزشکیان: تصمیم مذاکرات فردی نبود
یکی از حساسترین محورهای این پرونده، این پرسش است که تصمیم مربوط به مذاکره و تفاهم تا چه اندازه تصمیم دولت بوده است.
پزشکیان در پاسخ به این انتقاد که دولت ممکن است تصمیم مذاکره را به ساختارهای دیگر تحمیل کرده باشد، چنین برداشتی را رد کرد.
او گفت فرماندهان نیروهای مسلح و دیگر بخشهای تصمیمگیر در جریان موضوع قرار داشتهاند و در نهایت تصمیم با هماهنگی اتخاذ شده است.
به گفته پزشکیان، در جلسه تصمیمگیری مخالفتی با اصل تصمیم وجود نداشته و حتی فرماندهان درباره ضرورت آن توضیح دادهاند.
این بخش از سخنان رئیسجمهور از نظر سیاسی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا عملاً تلاش میکند مسئولیت توافق را از سطح «تصمیم یک دولت» به «تصمیم ساختاری و هماهنگ» منتقل کند.
چرا شایعه استعفای پزشکیان دوباره مطرح شد؟
شایعات استعفا معمولاً زمانی افزایش پیدا میکنند که دولت با فشار سیاسی، اختلاف با مجلس یا بحرانهای اقتصادی روبهرو میشود.
در هفتههای اخیر نیز همزمانی چند اتفاق از جمله فشارهای اقتصادی، مذاکرات منطقهای، انتقاد از تفاهم ایران و آمریکا و حملات برخی چهرههای سیاسی به عملکرد دولت، فضای مناسبی برای بازگشت این شایعه ایجاد کرد.
با این حال، پزشکیان نهفقط آن را تکذیب کرده بلکه تأکید داشته تا زمانی که بتواند برای حل مشکلات مردم تلاش کند، در مسئولیت خود باقی خواهد ماند.
این موضع با روایت رسمی دولت از «وفاق» نیز همخوانی دارد؛ مفهومی که پزشکیان از ابتدای دولت خود بارها بر آن تأکید کرده است.
ماجرای امضای تفاهمنامه در سطح رؤسای جمهور
پزشکیان در این گفتوگو همچنین جزئیات تازهای از نحوه امضای تفاهمنامه مطرح کرد.
او گفت در ابتدا قرار نبود توافق در سطح رؤسای جمهور امضا شود و پیشبینی شده بود مقامات پایینتر دو طرف آن را نهایی کنند.
اما پس از آنکه در طرف آمریکایی تصمیم گرفته شد دونالد ترامپ شخصاً توافق را امضا کند، ایران نیز سطح امضا را بالا برد و پزشکیان بهعنوان رئیسجمهور پای آن را امضا کرد.
به گفته او، این اقدام با هدف افزایش اعتبار سیاسی توافق و دشوارتر کردن عقبنشینی طرف مقابل از تعهدات انجام شد.
پزشکیان البته درباره بخشی از جزئیات این تصمیم گفت موضوع «تا حدی محرمانه» است و فعلاً نمیتوان اطلاعات بیشتری منتشر کرد.
تنگه هرمز در مرکز مناقشه
یکی دیگر از محورهای اختلاف درباره تفاهم اخیر، وضعیت تنگه هرمز است.
پزشکیان در پاسخ به منتقدان گفت ایران در برابر کشتیهایی که خلاف توافق عمل کرده بودند برخورد کرده و این ادعا را که ایران تمام اهرمهای خود را کنار گذاشته، رد کرد.
اهمیت هرمز فقط سیاسی یا نظامی نیست. این آبراه یکی از مهمترین مسیرهای انتقال انرژی جهان است و هر تغییر در وضعیت آن میتواند مستقیماً بازار نفت و اقتصاد جهانی را تحت تأثیر قرار دهد.
به همین دلیل، هر توافقی درباره نحوه تردد کشتیها در تنگه هرمز بهطور طبیعی با حساسیت بالای داخلی و بینالمللی روبهرو خواهد شد.
پزشکیان منتقدان را به بیاطلاعی متهم کرد
رئیسجمهور در ادامه با لحنی تند از افرادی انتقاد کرد که به باور او بدون داشتن اطلاعات کافی در حوزههای مختلف اظهار نظر قطعی میکنند.
پزشکیان گفت برخی افراد درباره اقتصاد، سیاست، جامعهشناسی و دیگر حوزهها همزمان نسخه میپیچند و اضافه کرد نمیداند «این همه دانش را از کجا آوردهاند».
او تأکید کرد تصمیمگیری در مسائل کلان نیازمند دادههای کامل و شناخت واقعی از امکانات و محدودیتهاست و نمیتوان صرفاً براساس بخشی از اطلاعات، درباره عملکرد مذاکرهکنندگان قضاوت کرد.
این سخنان احتمالاً خود به موج تازهای از واکنشهای سیاسی منجر خواهد شد؛ زیرا بخش مهمی از منتقدان دولت، انتقادهای خود از تفاهم را نه ناشی از بیاطلاعی بلکه مبتنی بر ارزیابی متفاوتی از منافع و هزینههای توافق میدانند.
جمعبندی؛ پزشکیان هم استعفا را رد کرد، هم عقبنشینی از توافق را
اظهارات تازه مسعود پزشکیان دو پیام کاملاً روشن داشت.
پیام نخست درباره آینده دولت بود: رئیسجمهور تأکید کرد قصد استعفا ندارد و اگر روزی چنین تصمیمی بگیرد، آن را به شکل رسمی به مردم اعلام خواهد کرد. بنابراین دستکم براساس موضع رسمی او، شایعات کنارهگیری فعلاً فاقد پشتوانه است.
پیام دوم مستقیماً به تفاهم اخیر مربوط میشد. پزشکیان نشان داد دولت قصد ندارد در برابر موج انتقادها موضع تدافعی بگیرد و همچنان از نتیجه مذاکرات دفاع خواهد کرد.
اکنون احتمالاً جدال سیاسی از خودِ توافق به تفسیر دستاوردها و هزینههای آن منتقل میشود؛ جایی که دولت آن را یک تصمیم هماهنگ و مبتنی بر واقعیتهای میدان معرفی میکند و منتقدان همچنان درباره میزان امتیازات دادهشده و گرفتهشده پرسش دارند.
اما در مورد استعفا، پاسخ رئیسجمهور فعلاً صریحتر از آن است که نیاز به تفسیر داشته باشد: پزشکیان میگوید میماند.