توپ «دست خدا» مارادونا ۱۰ میلیون دلار می‌ارزد؟ حراج تاریخی‌ترین توپ فوتبال جهان

۲۲ ژوئن ۱۹۸۶ ورزشگاه آزتک مکزیکوسیتی میزبان یکی از تاریخی‌ترین مسابقات تاریخ جام جهانی بود.

آرژانتین در مرحله یک‌چهارم نهایی مقابل انگلیس قرار گرفت و مارادونا در فاصله چند دقیقه دو گلی زد که هرکدام به شکلی متفاوت وارد تاریخ فوتبال شدند.

گل نخست همان صحنه مشهور «دست خدا» بود؛ مارادونا در نبرد هوایی با پیتر شیلتون، دروازه‌بان انگلیس، توپ را با دست وارد دروازه کرد اما علی بن‌ناصر، داور تونسی مسابقه، خطا را تشخیص نداد.

تنها چند دقیقه بعد، مارادونا توپ را در زمین خودی گرفت، چند بازیکن انگلیس را پشت سر گذاشت و پس از دریبل دروازه‌بان، گل دوم را به ثمر رساند.

این گل بعدها در رأی‌گیری فیفا عنوان «گل قرن» را به دست آورد.

نکته شگفت‌انگیز اینکه هر دو گل با همین یک توپ به ثمر رسیدند. برگزارکنندگان حراج نیز بر اساس شواهد مسابقه و بررسی‌های کارشناسی تأکید کرده‌اند توپ موردنظر همان توپ استفاده‌شده در تمام ۹۰ دقیقه بازی است.

قیمت پایه ۲.۵ میلیون دلار؛ مقصد نهایی ۱۰ میلیون؟

Heritage Auctions که دفتر اصلی آن در دالاس تگزاس قرار دارد، این توپ را یکی از مهم‌ترین اقلام حراج ورزشی تابستان خود معرفی کرده است.

فرآیند ثبت پیشنهاد از ۳۱ ژوئیه آغاز شده و حراج اصلی در بازه ۲۱ تا ۲۳ اوت برگزار می‌شود.

قیمت اولیه برای ورود به مزایده ۲.۵ میلیون دلار تعیین شده است.

اما برگزارکنندگان انتظار دارند قیمت نهایی بسیار بیشتر باشد.

Heritage ارزش احتمالی توپ را تا محدوده ۱۰ میلیون دلار و بالاتر برآورد کرده است؛ رقمی که در صورت تحقق می‌تواند این یادگار مارادونا را به یکی از گران‌ترین اشیای مرتبط با فوتبال تبدیل کند.

علی بن‌ناصر توپ را ۳۶ سال نگه داشت

داستان مالکیت توپ نیز به اندازه خود مسابقه جالب است.

علی بن‌ناصر، داور تونسی دیدار آرژانتین و انگلیس، توپ مسابقه را پس از پایان بازی نزد خود نگه داشت.

این توپ بیش از ۳۶ سال در اختیار او بود.

بن‌ناصر بعدها اصالت توپ را تأیید کرد و گفت در جریان آن مسابقه توپ دیگری مورد استفاده قرار نگرفت؛ موضوعی که برای تعیین ارزش یک کالای تاریخی اهمیت زیادی دارد.

کارشناسان مستقل نیز با استفاده از بررسی تصاویر مسابقه و روش‌های تطبیق تصویری، اصالت توپ را بررسی کرده‌اند.

اما برخلاف برخی روایت‌های تازه، بن‌ناصر فروشنده فعلی توپ نیست.

او در سال ۲۰۲۲ تصمیم گرفت توپ را برای نخستین‌بار به حراج بگذارد.

توپ در سال ۲۰۲۲ هم میلیون‌دلاری فروخته شد

نخستین فروش عمومی این توپ در نوامبر ۲۰۲۲ و همزمان با جام جهانی قطر انجام شد.

یک خریدار ناشناس حدود ۲.۳۷ میلیون دلار برای آن پرداخت کرد و توپ در آن زمان به گران‌ترین توپ فوتبال فروخته‌شده در حراج تبدیل شد.

حالا همان مالک یا مالک فعلی تصمیم گرفته توپ را دوباره وارد بازار مجموعه‌داران کند.

اگر توپ واقعاً با قیمت ۱۰ میلیون دلار فروخته شود، ارزش آن طی تنها چهار سال بیش از چهار برابر خواهد شد.

این جهش نشان می‌دهد بازار یادگاری‌های ورزشی مربوط به مارادونا تا چه اندازه داغ شده است.

پیراهن همان بازی ۹.۳ میلیون دلار فروخته شد

برای درک اینکه چرا رقم ۱۰ میلیون دلار چندان غیرواقعی نیست، کافی است به سرنوشت پیراهن مارادونا در همان مسابقه نگاه کنیم.

پیراهن آبی شماره ۱۰ آرژانتین که مارادونا در دیدار مقابل انگلیس پوشیده بود، در سال ۲۰۲۲ به قیمت حدود ۹.۳ میلیون دلار فروخته شد.

آن پیراهن پس از مسابقه در اختیار استیو هاج، هافبک انگلیس، قرار گرفته بود و بعدها به یکی از مهم‌ترین یادگاری‌های فوتبال جهان تبدیل شد.

حالا توپ «دست خدا» می‌تواند حتی رکورد پیراهن را نیز تهدید کند.

در واقع، یک مجموعه‌دار بالقوه در حال خرید شیئی است که نه فقط با یکی، بلکه با دو صحنه تاریخی همان مسابقه ارتباط مستقیم دارد.

چرا این توپ تا این اندازه ارزشمند است؟

در بازار اشیای کلکسیونی، چند عامل تعیین‌کننده قیمت هستند: کمیابی، اصالت، شخصیت مرتبط با آن و اهمیت تاریخی لحظه‌ای که شیء در آن حضور داشته است.

توپ مارادونا تقریباً تمام این ویژگی‌ها را همزمان دارد.

این توپ متعلق به یکی از مهم‌ترین بازی‌های تاریخ جام جهانی است، به مشهورترین گل غیرقانونی فوتبال ارتباط دارد و تنها چند دقیقه بعد نیز در یکی از زیباترین گل‌های تاریخ مورد استفاده قرار گرفته است.

از سوی دیگر، مارادونا یکی از معدود فوتبالیست‌هایی است که شهرت او فراتر از یک نسل یا یک کشور است.

همین ترکیب باعث شده Heritage از این توپ به عنوان یکی از مهم‌ترین یادگارهای قابل خرید تاریخ فوتبال یاد کند.

توپ آدیداس آزتکا؛ خودش هم تاریخی بود

جذابیت این توپ فقط به مارادونا محدود نمی‌شود.

مدل مورد استفاده در جام جهانی ۱۹۸۶، Adidas Azteca بود؛ توپی که از نظر تکنولوژی نیز در تاریخ جام جهانی اهمیت داشت.

آزتکا نخستین توپ جام جهانی بود که به‌طور کامل از مواد مصنوعی ساخته شد و دیگر از پنل‌های چرمی سنتی استفاده نمی‌کرد.

طراحی آن نیز از معماری و هنر تمدن آزتک مکزیک الهام گرفته شده بود.

اما هیچ‌کدام از توپ‌های آزتکای تولیدشده در آن سال ارزشی مشابه این نمونه ندارند؛ زیرا فقط همین توپ شاهد «دست خدا» و «گل قرن» بوده است.

آیا رکورد جدیدی در راه است؟

اگر رقم فروش نهایی از ۱۰ میلیون دلار عبور کند، توپ مارادونا می‌تواند به یکی از گران‌ترین یادگارهای فوتبالی تاریخ تبدیل شود.

با این حال، بازار کل یادگاری‌های ورزشی رکوردهای بالاتری نیز دارد.

برای مثال، یک کارت بیسبال میکی منتل محصول سال ۱۹۵۲ در سال ۲۰۲۲ توسط همین حراجی Heritage به قیمت ۱۲.۶ میلیون دلار فروخته شد.

بنابراین رسیدن توپ مارادونا به محدوده ۱۰ میلیون دلار آن را به سطح برخی از مهم‌ترین آثار کلکسیونی ورزشی جهان خواهد رساند.

برای یک توپ فوتبال که ۴۰ سال قبل در یک مسابقه استفاده شده، چنین رقمی نشان‌دهنده قدرت اقتصادی خاطره و تاریخ در صنعت ورزش است.

«دست خدا» هنوز بعد از ۴۰ سال پول‌ساز است

جالب‌ترین بخش داستان شاید این باشد که مسابقه‌ای که تقریباً چهار دهه پیش برگزار شد همچنان ارزش اقتصادی تولید می‌کند.

پیراهن مارادونا میلیون‌ها دلار فروخته شد.

توپ مسابقه قبلاً بیش از دو میلیون دلار ارزش‌گذاری شده و حالا احتمال دارد به ۱۰ میلیون برسد.

سایر اشیای مرتبط با دوران مارادونا نیز در سال‌های اخیر با قیمت‌های بسیار بالا معامله شده‌اند.

این بازار نشان می‌دهد ارزش برخی لحظات ورزشی با گذر زمان نه‌تنها کاهش پیدا نمی‌کند، بلکه به دلیل کمیاب‌تر شدن یادگارهای معتبر افزایش هم می‌یابد.

مرگ مارادونا و جهش ارزش یادگاری‌ها

درگذشت دیه‌گو مارادونا در سال ۲۰۲۰ نیز توجه مجموعه‌داران به آثار مرتبط با او را بیشتر کرد.

پس از مرگ چهره‌های بزرگ ورزشی، تعداد آثار اصیل موجود ثابت می‌ماند اما تقاضا می‌تواند افزایش پیدا کند.

در مورد مارادونا این مسئله شدیدتر است؛ زیرا بخش مهمی از شهرت او به چند لحظه نمادین و مشخص گره خورده و بازی مقابل انگلیس شاید مهم‌ترین آنها باشد.

به همین دلیل هر شیئی که مستقیماً به آن روز ارتباط داشته باشد، می‌تواند ارزشی بسیار بیشتر از سایر یادگاری‌های فوتبالی پیدا کند.

جمع‌بندی؛ ۱۰ میلیون دلار برای یک توپ؟

توپ بازی آرژانتین و انگلیس در جام جهانی ۱۹۸۶ چیزی فراتر از یک وسیله ورزشی قدیمی است.

مارادونا با همین توپ ابتدا جنجالی‌ترین گل دوران حرفه‌ای خود را با دست به ثمر رساند و چند دقیقه بعد یکی از زیباترین گل‌های تاریخ فوتبال را ساخت.

این توپ بیش از ۳۶ سال نزد علی بن‌ناصر، داور مسابقه، باقی ماند و در سال ۲۰۲۲ با قیمت حدود ۲.۳۷ میلیون دلار به یک خریدار ناشناس فروخته شد.

اکنون Heritage Auctions آن را دوباره با قیمت آغازین ۲.۵ میلیون دلار وارد بازار کرده و برآوردها از احتمال رسیدن قیمت به ۱۰ میلیون دلار یا بیشتر حکایت دارند. حراج نهایی در روزهای ۲۱ تا ۲۳ اوت برگزار خواهد شد.

اگر این پیش‌بینی محقق شود، توپ «دست خدا» تنها شاهد یکی از تاریخی‌ترین شب‌های فوتبال نخواهد بود؛ بلکه به یکی از گران‌ترین یادگارهای این ورزش نیز تبدیل می‌شود.

یک توپ، دو گل تاریخی و شاید ۱۰ میلیون دلار؛ میراث مارادونا هنوز هم رکورد می‌شکند.