جنگ قدرت در فیفا بالا گرفت؛ بیانیه تند در حمایت از اینفانتینو / چه کسانی رئیس فیفا را می‌خواهند کنار بزنند؟

فیفا در بیانیه تازه خود تأکید کرده رئیس این سازمان از طریق رأی فدراسیون‌های عضو انتخاب شده و هرگونه تلاش برای تغییر او باید از همان مسیر قانونی انجام شود.

لحن بیانیه به شکل محسوسی تند است. فیفا از وجود یک تلاش «هماهنگ و مستمر» برای تضعیف سازمان و رئیس آن سخن گفته و تأکید کرده افرادی که از حمایت فدراسیون‌های عضو برخوردار نیستند، نباید از طریق انتشار ادعاهای اثبات‌نشده یا اطلاعات نادرست به چیزی دست پیدا کنند که از مسیر انتخابات قادر به دستیابی به آن نیستند. رویترز نیز انتشار این بیانیه را در چارچوب عمیق‌تر شدن بحران رهبری در فیفا توصیف کرده است.

چرا فیفا ناگهان چنین بیانیه تندی منتشر کرد؟

برای فهمیدن حساسیت بیانیه باید اتفاقات هفته‌های اخیر را کنار یکدیگر قرار داد.

اینفانتینو اخیراً با مخالفت گسترده بر سر طرح تجاری موسوم به FIFA Forward Enterprise روبه‌رو شد؛ پروژه‌ای که هدف آن استفاده گسترده‌تر از ظرفیت تجاری مسابقات و درآمدهای فیفا بود. خود فیفا در ۳۰ ژوئیه اعلام کرده بود این طرح وارد یک فرآیند مشورتی با ۲۱۱ فدراسیون عضو شده و تنها در صورت تأیید اکثریت اعضا و شورای فیفا اجرا خواهد شد.

اما مخالفت‌ها به حدی افزایش یافت که پروژه عملاً کنار گذاشته شد. رویترز گزارش کرده پیشنهاد مورد بحث شامل برنامه‌ای چندمیلیارددلاری برای ورود سرمایه خصوصی به بخشی از حقوق تجاری جام جهانی و دیگر مسابقات فیفا بود و با مقاومت جدی برخی کنفدراسیون‌ها و فدراسیون‌ها مواجه شد.

CAF نیز در بیانیه رسمی ۶ اوت تأیید کرد این پیشنهاد دیگر روی میز نیست و در عین حال اعلام کرد اشتباهاتی در فرآیند رخ داده، هرچند اقدامات انجام‌شده را منطبق با چارچوب مقرراتی فیفا دانست.

همین شکست سیاسی و تجاری، زمینه را برای مطرح‌شدن دوباره آینده اینفانتینو فراهم کرد.

آفریقا پشت اینفانتینو ایستاد

مهم‌ترین پشتوانه فعلی رئیس فیفا از قاره آفریقا می‌آید.

کمیته اجرایی کنفدراسیون فوتبال آفریقا روز ۶ اوت به‌صورت رسمی و به اتفاق آرا حمایت خود از جیانی اینفانتینو را تجدید کرد و از او به دلیل حمایت‌هایش از فوتبال آفریقا تشکر کرد. CAF همچنین اعلام کرد قصد دارد همکاری خود با فیفا را در چارچوب اصول حکمرانی، شفافیت و توسعه فوتبال ادامه دهد.

این حمایت از نظر انتخاباتی بسیار مهم است.

CAF شامل ۵۴ فدراسیون عضو است و در انتخابات ریاست فیفا هر فدراسیون یک رأی دارد. بنابراین همراهی بخش بزرگی از آفریقا می‌تواند بلوک قدرتمندی در اختیار اینفانتینو قرار دهد.

فیفا نیز طی دوران ریاست او سرمایه‌گذاری گسترده‌ای در پروژه‌های توسعه فوتبال آفریقا انجام داده است. طبق آمار رسمی، مجموع سرمایه‌گذاری برنامه FIFA Forward در فوتبال آفریقا از سال ۲۰۱۶ تا سپتامبر ۲۰۲۵ به بیش از یک میلیارد دلار رسیده بود و پیش‌بینی شده بود تا پایان چرخه ۲۰۲۶ این رقم به حدود ۱.۲۸ میلیارد دلار برسد.

همین رابطه اقتصادی و توسعه‌ای بخشی از توضیح حمایت گسترده آفریقا از رئیس فعلی فیفاست.

آمریکای جنوبی هم در جبهه حامیان اینفانتینو

در کنار CAF، گزارش‌های اخیر از حمایت بخش مهمی از فوتبال آمریکای جنوبی از اینفانتینو حکایت دارند.

رویترز گزارش کرده اینفانتینو همچنان از حمایت قابل‌توجه در آفریقا و آمریکای جنوبی برخوردار است و کشورهایی مانند آرژانتین و مکزیک نیز در روزهای اخیر مواضعی در حمایت از او گرفته‌اند.

CONMEBOL سابقه حمایت جدی از اینفانتینو را نیز دارد. این کنفدراسیون در انتخابات قبلی به‌طور رسمی و یکپارچه از ریاست او حمایت کرده بود.

در ساختار انتخابات فیفا، چنین ائتلاف‌هایی اهمیت فوق‌العاده‌ای دارند. رئیس فیفا نه براساس قدرت اقتصادی لیگ‌ها، بلکه با آرای فدراسیون‌ها انتخاب می‌شود؛ یعنی رأی یک کشور کوچک از نظر حقوقی همان ارزشی را دارد که رأی یکی از قدرت‌های بزرگ فوتبال جهان دارد.

این ساختار یکی از دلایل قدرت سیاسی اینفانتینو در خارج از اروپا محسوب می‌شود.

اروپا؛ جدی‌ترین جبهه مخالف رئیس فیفا

بخش مهمی از مخالفت فعلی در اروپا شکل گرفته است.

رویترز از تضعیف حمایت اینفانتینو در تعدادی از فدراسیون‌های اروپایی خبر داده و گزارش کرده برخی مقام‌های فوتبال اروپا خواستار تغییر در مدل حکمرانی فیفا شده‌اند. لیزه کلاونِس، رئیس فدراسیون فوتبال نروژ، از منتقدان صریح اینفانتینو بوده و بحث استعفای او نیز از سوی برخی مخالفان مطرح شده است.

لورا مک‌آلیستر، نایب‌رئیس یوفا، نیز گفته رئیس بعدی فیفا باید بیش از هر چیز «امین فوتبال» باشد و بر ضرورت شفافیت و ساختاری که کمتر متکی بر قدرت فردی باشد تأکید کرده است.

بنابراین شکاف فعلی تا حدی رنگ جغرافیایی نیز پیدا کرده است: اینفانتینو همچنان از حمایت گسترده‌ای در آفریقا و بخش‌هایی از آمریکای جنوبی برخوردار است، درحالی‌که مقاومت مهمی در اروپا شکل گرفته است.

انتخابات بعدی فیفا چه زمانی برگزار می‌شود؟

نکته مهم این است که آینده ریاست فیفا طبق برنامه رسمی در ۱۸ مارس ۲۰۲۷ تعیین خواهد شد.

شورای فیفا در آوریل ۲۰۲۶ تأیید کرد انتخابات ریاست برای دوره ۲۰۲۷ تا ۲۰۳۱ در هفتادوهفتمین کنگره فیفا برگزار می‌شود. این کنگره در رباط مراکش برگزار خواهد شد.

اینفانتینو نیز در کنگره ۲۰۲۶ رسماً اعلام کرده که قصد دارد در انتخابات سال آینده نامزد شود.

او در سال ۲۰۱۶ برای نخستین‌بار جانشین سپ بلاتر شد و در سال ۲۰۲۳ نیز بدون رقیب برای دوره ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۷ انتخاب شد. فیفا آن دوره را طبق مقررات خود «دومین دوره» ریاست او محسوب کرد.

شورای فیفا پیش‌تر نیز اعلام کرده بود دوره ۲۰۱۶ تا ۲۰۱۹ برای محاسبه محدودیت دوره‌های ریاست اینفانتینو محسوب نمی‌شود؛ تفسیری که مسیر حضور دوباره او در انتخابات ۲۰۲۷ را باز گذاشت.

بنابراین تا این لحظه، مسیر رسمی تغییر رئیس فیفا انتخابات مارس ۲۰۲۷ است.

چه کسانی ممکن است مقابل اینفانتینو بایستند؟

مخالفت با رئیس فعلی فیفا یک مسئله است و پیدا کردن نامزدی که بتواند او را شکست دهد مسئله‌ای کاملاً متفاوت.

رویترز چند چهره را در میان گزینه‌های احتمالی آینده مطرح کرده است؛ از ویکتور مونتاگلیانی، رئیس CONCACAF، گرفته تا الکساندر چفرین، رئیس یوفا، شیخ سلمان بن ابراهیم آل‌خلیفه، رئیس AFC، ناصر الخلیفی و لیزه کلاونس. با این حال تا این لحظه هیچ رقیب واحدی که بتواند ائتلاف جهانی قدرتمندی در برابر اینفانتینو ایجاد کند، شکل نگرفته است.

این نقطه دقیقاً یکی از مزیت‌های رئیس فعلی فیفاست.

برای پیروزی در انتخابات، داشتن حمایت لیگ‌های ثروتمند اروپایی کافی نیست. یک نامزد باید در آفریقا، آسیا، آمریکای جنوبی، آمریکای شمالی و اقیانوسیه نیز رأی جمع کند.

اینفانتینو طی ده سال ریاست خود شبکه‌ای گسترده از روابط با فدراسیون‌های ملی ایجاد کرده و افزایش بودجه برنامه‌های توسعه فوتبال یکی از پایه‌های این شبکه بوده است.

فیفا چرا از «دموکراسی» حرف می‌زند؟

تکرار واژه‌های «دموکراتیک»، «اساسنامه» و «رأی فدراسیون‌های عضو» در بیانیه جدید تصادفی نیست.

استدلال فیفا این است که حتی اگر گروهی از مدیران یا کنفدراسیون‌های بزرگ با رئیس مخالف باشند، مشروعیت او از رأی فدراسیون‌های عضو ناشی می‌شود و تنها همین مجموعه می‌تواند در انتخابات رسمی رئیس دیگری را انتخاب کند.

از نگاه مخالفان، البته مسئله فقط قانونی بودن انتخاب نیست. آنها درباره نحوه تصمیم‌گیری، شفافیت مالی، تمرکز قدرت و سیاست‌های تجاری فیفا سؤال دارند. گزارش AP نیز نشان می‌دهد علاوه بر پروژه تجاری اخیر، ادعاهایی درباره دوران فعالیت اینفانتینو در یوفا دوباره مطرح شده که فیفا آنها را رد کرده و بخشی از یک تلاش هماهنگ برای تضعیف رئیس خود دانسته است.

در نتیجه دو بحث جداگانه در جریان است: «آیا اینفانتینو از نظر قانونی رئیس مشروع فیفاست؟» و «آیا نحوه اداره فیفا مورد قبول همه ذی‌نفعان فوتبال است؟»

پاسخ سؤال اول فعلاً روشن است؛ او رئیس منتخب فیفاست. اما پاسخ سؤال دوم به‌شدت محل اختلاف است.

اینفانتینو چرا همچنان دست بالا را دارد؟

با وجود تمام فشارها، کنار رفتن اینفانتینو در شرایط فعلی قطعی یا حتی قریب‌الوقوع نیست.

او رسماً برای انتخابات ۲۰۲۷ اعلام نامزدی کرده، حمایت CAF را در اختیار دارد و براساس گزارش‌های بین‌المللی همچنان از پشتوانه قابل‌توجهی در چند منطقه دیگر برخوردار است.

از طرف دیگر، مخالفان هنوز حول یک نامزد مشخص متحد نشده‌اند.

این وضعیت باعث شده نبرد اصلی پیش از انتخابات بیش از آنکه انتخاباتی باشد، بر سر «مشروعیت سیاسی» شکل بگیرد. مخالفان تلاش می‌کنند نشان دهند مدل مدیریتی فعلی نیازمند تغییر است؛ فیفا در مقابل تأکید می‌کند کسانی که خواهان تغییر هستند باید آن را از صندوق رأی ۲۱۱ فدراسیون عضو دنبال کنند.

جنگ واقعی فیفا تازه شروع شده است

بیانیه اخیر را بنابراین نمی‌توان صرفاً یک تکذیبیه رسانه‌ای دانست.

وقتی خود فیفا از یک تلاش «هماهنگ و مستمر» برای تضعیف رئیسش سخن می‌گوید، مشخص است که سطح اختلافات از نقدهای معمول مدیریتی عبور کرده است.

اینفانتینو بعد از برگزاری جام جهانی ۲۰۲۶ وارد مهم‌ترین نبرد سیاسی دوران اخیر ریاستش شده است. در یک طرف، شبکه‌ای از حامیان در آفریقا، آمریکای جنوبی و تعدادی دیگر از فدراسیون‌ها قرار دارند و در سوی دیگر، مخالفانی عمدتاً اروپایی که درباره قدرت، شفافیت و مسیر تجاری فیفا پرسش‌های جدی مطرح می‌کنند.

نتیجه نهایی نه در بیانیه‌ها و نه در تیتر رسانه‌ها، بلکه در رأی فدراسیون‌های عضو مشخص خواهد شد.

اگر مخالفان اینفانتینو نتوانند تا مارس ۲۰۲۷ یک نامزد واحد با حمایت چندقاره‌ای پیدا کنند، احتمال تداوم ریاست او بالا خواهد ماند. اما اگر شکاف فعلی گسترش پیدا کند و ائتلافی از اروپا و دیگر کنفدراسیون‌ها شکل بگیرد، انتخابات رباط می‌تواند به جدی‌ترین آزمون قدرت جیانی اینفانتینو از زمان ورودش به ساختمان فیفا در سال ۲۰۱۶ تبدیل شود.