پیش بینی بورس پس از خروج ۶.۸ همت پول؛ اصلاح شروع شده است؟
معاملات یکشنبه با قدرت قابلتوجهی آغاز شد. در همان دقایق ابتدایی، شاخص کل ۱۱۲ هزار و ۴۳۲ واحد، معادل حدود ۲.۰۳ درصد افزایش یافت و به محدوده ۵ میلیون و ۶۳۲ هزار واحد رسید. بیش از ۶۰ درصد نمادها در آن مقطع مثبت بودند و ارزش معاملات خرد نیز خیلی زود به حدود ۱۱ همت رسید.
اما این وضعیت پایدار نماند. افزایش عرضهها باعث شد شاخص کل بیش از ۷۰ هزار واحد از رشد اولیه خود را از دست بدهد و در نهایت در ارتفاع ۵ میلیون و ۵۵۹ هزار واحد متوقف شود. رشد پایانی شاخص تنها ۰.۷۲ درصد بود.
این عقبنشینی الزاماً به معنای آغاز یک روند نزولی نیست، اما نشان میدهد فروشندگان در محدودههای تاریخی بازار فعال شدهاند. سرمایهگذارانی که طی هفتههای گذشته بازدهی بالایی کسب کردهاند، طبیعی است بخشی از سود خود را شناسایی کنند و همین رفتار میتواند در چند جلسه آینده نوسانات بیشتری ایجاد کند.
زنگ خطر اصلی در شاخص هموزن به صدا درآمد
شاخص هموزن تصویر شفافتری از وضعیت عمومی سهام ارائه کرد. این نماگر که شرکتهای کوچک و بزرگ را با وزن نزدیکتری در نظر میگیرد، در پایان معاملات فقط ۲۵۶ واحد، معادل ۰.۰۲ درصد رشد داشت و در محدوده یک میلیون و ۵۷۳ هزار واحد ایستاد. در مقابل، شاخص کل ۰.۷۲ درصد بالا رفت.
همین اختلاف نشان میدهد رشد پایانی بازار عمدتاً به کمک تعداد محدودی از نمادهای بزرگ و شاخصساز حفظ شده است. ۵۴ درصد نمادها نیز معاملات را در محدوده منفی تمام کردند؛ بنابراین سبز بودن شاخص کل نباید با مثبت بودن کلیت بازار اشتباه گرفته شود.
این وضعیت درست یک روز بعد از بازاری کاملاً متفاوت شکل گرفت. شنبه ۱۷ مرداد شاخص کل ۱۱۲ هزار و ۴۳۵ واحد و شاخص هموزن ۳۹ هزار و ۳۴ واحد رشد کرده بودند و حدود ۹۸ درصد نمادها مثبت بسته شدند. در همان روز نزدیک به ۸ هزار و ۹۶۷ میلیارد تومان پول حقیقی نیز وارد سهام شد.
تغییر از ورود نزدیک به ۹ همت پول حقیقی در شنبه به خروج ۶.۸ همت در یکشنبه، مهمترین نشانه افزایش احتیاط معاملهگران است.
رکورد تاریخی معاملات؛ خبر خوب یا هشدار؟
یکی از اتفاقات مهم بازار، رسیدن ارزش معاملات خرد سهام، حقتقدم و صندوقهای سهامی به ۶۵ هزار و ۵۰۴ میلیارد تومان بود؛ بالاترین سطح ثبتشده در این مقطع از بازار. حجم معاملات نیز از ۱۷۷ میلیارد سهم عبور کرد.
ارزش معاملات بالا به خودی خود علامت مثبتی برای نقدشوندگی بورس است، اما باید دید این حجم پول در چه جهتی حرکت کرده است. وقتی ارزش معاملات همزمان با رشد قیمت و ورود پول افزایش مییابد، میتواند تأییدکننده روند صعودی باشد. اما هنگامی که گردش سنگین معاملات با خروج پول حقیقی و افزایش نمادهای منفی همراه میشود، میتواند نشاندهنده جابهجایی گسترده مالکیت و عرضه سهام از سوی خریداران قبلی باشد.
سرانه خرید حقیقیها در معاملات یکشنبه ۱۰۵.۷ میلیون تومان و سرانه فروش آنها ۱۳۷.۳ میلیون تومان بود. این اختلاف نیز نشان میدهد قدرت فروش حقیقیها در پایان بازار بیشتر از قدرت خرید آنها شده است.
آیا اصلاح بورس اتفاق بدی است؟
نه لزوماً. هیچ بازار صعودی سالمی بدون دورههای اصلاح، استراحت و شناسایی سود حرکت نمیکند. رشدهای یکسره و تشکیل صفهای خرید متوالی معمولاً فاصله قیمت سهام را با ارزش بنیادی افزایش میدهد و در نهایت میتواند اصلاح شدیدتری ایجاد کند.
بنابراین اگر فشار فروش ناشی از شناسایی سود، تغییر پرتفوی و استراحت طبیعی قیمتها باشد و همزمان ریسک سیستماتیک تازهای وارد بازار نشود، چند روز نوسان یا اصلاح میتواند به متعادلشدن قیمتها کمک کند.
اما یک شرط مهم وجود دارد: خروج پول نباید به روندی مستمر تبدیل شود. اگر در چند جلسه متوالی شاخص هموزن منفی شود، تعداد نمادهای منفی افزایش یابد و پول حقیقی نیز با قدرت از بازار خارج شود، دیگر نمیتوان تمام افت را تنها یک «اصلاح سالم» نامید.
بورس همچنان پشتوانههای بنیادی دارد
یکی از عوامل مورد توجه بازار، افزایش نرخ دلار توافقی است. بررسیها نشان میدهد این نرخ از ۱۹ فروردین تا ۱۷ مرداد حدود ۱۰.۸ درصد رشد کرده و از ۱۳۹ هزار و ۳۲۷ تومان به ۱۵۴ هزار و ۴۵۱ تومان رسیده است. افزایش نرخ تسعیر برای شرکتهایی که صادرات واقعی و مستمر دارند، میتواند درآمد ریالی بیشتری ایجاد کند.
البته رشد ارز برای تمام شرکتهای بورسی یکسان عمل نمیکند. شرکتی که مواد اولیه وارداتی دارد یا با محدودیت تولید و صادرات روبهروست، ممکن است از افزایش نرخ ارز همان منفعتی را نبرد که یک شرکت صادراتی با تولید پایدار کسب میکند. بنابراین در مرحله بعدی صعود بورس، احتمالاً تفاوت عملکرد صنایع و شرکتها بیشتر خواهد شد.
افزایش نرخ فروش محصولات، رشد مقدار تولید و فروش، کاهش هزینه مواد اولیه و گزارشهای مثبت سودآوری نیز میتوانند زمان اصلاح سهام بنیادی را کوتاه کنند. در مقابل، سهمهایی که صرفاً به دلیل موج نقدینگی رشد کردهاند و پشتوانه سودآوری متناسب ندارند، در دوره افزایش عرضه آسیبپذیرتر خواهند بود.
ریسک سیاسی همچنان بزرگترین متغیر خارج از بازار است
رفتار بورس در روزهای اخیر نیز حساسیت شدید معاملهگران به اخبار سیاسی و امنیتی را نشان داده است. شنبه، کاهش تنشهای نظامی و تقویت انتظارات دیپلماتیک یکی از عوامل اصلی افزایش تقاضا معرفی شد و تقریباً تمام بازار را سبز کرد.
این مسئله باعث میشود تحلیل بورس صرفاً با نمودار شاخص یا گزارش شرکتها کامل نباشد. افزایش دوباره ریسک سیاسی و نظامی میتواند حتی سهام بنیادی را با موج فروش کوتاهمدت مواجه کند، زیرا ریسک سیستماتیک معمولاً باعث کاهش تمایل سرمایهگذاران به نگهداری داراییهای پرریسک میشود.
در مقابل، اگر فضای سیاسی بدون شوک تازه باقی بماند، بازار فرصت بیشتری پیدا میکند تا به نرخ ارز، گزارشهای کدال، سودآوری شرکتها و ارزشگذاری سهام واکنش نشان دهد.
بورس در معاملات بعدی به کدام سمت میرود؟
سه متغیر در معاملات بعدی اهمیت ویژهای دارند. نخست، رفتار شاخص هموزن است. بازگشت این نماگر به مسیر صعودی نشان میدهد تقاضا دوباره به بدنه بازار برگشته است؛ اما افت آن همراه با رشد شاخص کل، واگرایی بازار را تشدید خواهد کرد.
عامل دوم، جریان پول حقیقی است. خروج ۶.۸ همت پس از ورود تقریباً ۹ همت در جلسه قبلی بسیار بزرگ است. اگر بخشی از این پول دوباره وارد بازار شود، میتوان معاملات یکشنبه را عمدتاً شناسایی سود دانست. تداوم خروج اما هشدار جدیتری خواهد بود.
عامل سوم محدوده ۵.۶ میلیون واحدی شاخص کل است. بازار در ابتدای یکشنبه از این سطح عبور کرد، اما نتوانست آن را حفظ کند. همین مسئله محدوده ۵.۶ میلیون را به یک مقاومت روانی مهم تبدیل کرده است. بازگشت و تثبیت بالای آن میتواند تقاضای تازهای ایجاد کند، در حالی که شکست در عبور ممکن است زمان اصلاح را طولانیتر کند.
جمعبندی؛ روند صعودی هنوز تمام نشده، اما بازار دیگر یکطرفه نیست
بورس ۱۸ مرداد یک پیام روشن داشت: صعود بازار وارد مرحله دشوارتری شده است. شاخص کل هنوز رکورد تاریخی ثبت میکند، اما رشد ۱۱۲ هزار واحدی ابتدای معاملات به تنها ۳۹ هزار واحد در پایان کاهش یافت، شاخص هموزن تقریباً بدون تغییر ماند، ۵۴ درصد نمادها منفی شدند و ۶.۸ همت پول حقیقی خارج شد.
این اعداد بهتنهایی حکم به پایان روند صعودی نمیدهند. پس از رشدهای سریع، افزایش عرضه و شناسایی سود کاملاً طبیعی است و حتی میتواند برای ادامه یک حرکت پایدار ضروری باشد. اما بازار از این پس احتمالاً بیشتر از روزهای گذشته میان سهام بنیادی و ضعیف تفاوت خواهد گذاشت.
تا زمانی که ریسک سیاسی و نظامی به شکل محسوسی افزایش پیدا نکند و عوامل بنیادی مانند رشد درآمد شرکتها، افزایش نرخ فروش، نرخ ارز موثر بر شرکتهای صادراتی و گزارشهای تولید و سودآوری از بازار حمایت کنند، چشمانداز میانمدت بورس همچنان ظرفیت صعود دارد. با این حال، خروج سنگین پول حقیقی و واگرایی شاخص کل و هموزن هشدار میدهد که انتظار رشدهای متوالی و بدون اصلاح واقعبینانه نیست.
بورس اکنون بیش از آنکه به صف خرید نیاز داشته باشد، به تعادل، گردش نقدینگی و تأیید سودآوری شرکتها نیاز دارد.
این تحلیل صرفاً بررسی شرایط بازار است و توصیه خرید یا فروش سهام محسوب نمیشود.