فروش استقلال کلید خورد؛ هلدینگ خلیج فارس با خریداران خصوصی وارد مذاکره شد
مهمترین بخش پیام حسینزاده این است که موضوع ورود بخش خصوصی و خرید استقلال با جدیت بیشتری در حال پیگیری است.
او اعلام کرده با چند بنگاه اقتصادی معتبر و همچنین شماری از هواداران متمول استقلال که خارج از کشور فعالیت اقتصادی دارند، درباره ورود به فرآیند خرید باشگاه مذاکره شده است. به گفته او، انتقال مالکیت به یک سرمایهگذار توانمند میتواند مسیری برای رسیدن استقلال به ثبات اقتصادی و مدیریتی باشد.
اما چند کلمه در همین پیام اهمیت زیادی دارد: «اگر این فرآیند به نتیجه برسد».
یعنی در حال حاضر با یک مذاکره مقدماتی و بررسی گزینههای انتقال مالکیت روبهرو هستیم، نه قرارداد قطعی فروش.
نام هیچ خریدار مشخصی اعلام نشده، قیمت مورد مذاکره منتشر نشده، میزان سهامی که قرار است واگذار شود مشخص نیست و هیچ اطلاعیهای درباره امضای قرارداد انتقال سهام نیز وجود ندارد. حسینزاده صراحتاً گفته تحقق چنین طرحی نیازمند همراهی و موافقت مراجع ذیصلاح است.
بنابراین تیتر دقیقتر این است: «فروش استقلال کلید خورد» نه «استقلال فروخته شد».
یک نکته مهم؛ هلدینگ بهتنهایی مالک ۸۵ درصد استقلال نیست
در روایتهای روزمره معمولاً گفته میشود «هلدینگ خلیج فارس مالک ۸۵ درصد استقلال است»، اما ساختار حقوقی سهام کمی دقیقتر از این عبارت است.
در واگذاری اردیبهشت ۱۴۰۳، بلوک ۸۵ درصدی استقلال توسط کنسرسیومی از شرکتهای گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس خریداری شد. شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس مستقیماً ۵ درصد سهام را در اختیار گرفت و چهار شرکت پتروشیمی بندر امام، بوعلی سینا، پارس و شهید تندگویان هرکدام ۲۰ درصد سهام باشگاه را خریدند.
بنابراین اگر قرار باشد کنترل استقلال به سرمایهگذار جدیدی منتقل شود، مسئله فقط تصمیم یک شخصیت حقوقی نیست؛ ساختار مالکیت کنسرسیومی، مقررات شرکتی و سازوکار قانونی نقلوانتقال سهام باید رعایت شود.
همین موضوع یکی از دلایلی است که نشان میدهد انتقال مالکیت نمیتواند ظرف چند روز و صرفاً با یک پیام در شبکه اجتماعی کامل شود.
یک اشتباه در روایت مدیریتی حسینزاده
در برخی گزارشها آمده حسین حسینزاده در اردیبهشت امسال «جای محمد شریعتمداری» را در رأس هیئتمدیره هلدینگ گرفته است.
این بخش درست نیست.
منبع رسمی صندوقهای بازنشستگی صنعت نفت نشان میدهد حسینزاده ۲۹ اردیبهشت ۱۴۰۴ به ریاست هیئتمدیره هلدینگ خلیج فارس رسید و در آن سمت جانشین سعید خوشرو شد.
محمد شریعتمداری از آذر ۱۴۰۳ مدیرعامل هلدینگ بود و پرونده مدیرعاملی او در تابستان ۱۴۰۵ وارد مناقشه مدیریتی جداگانهای شد؛ بنابراین ریاست هیئتمدیره حسینزاده و مدیرعاملی شریعتمداری دو سمت متفاوت بودهاند.
این اصلاح برای تحلیل تصمیم جدید اهمیت دارد؛ حسینزاده مدیر تازهوارد چند هفته اخیر نیست و بیش از یک سال است در جایگاه رئیس هیئتمدیره هلدینگ حضور دارد.
آیا هلدینگ از استقلال فقط ضرر کرده است؟
این گزاره نیز به این صراحت قابل اثبات نیست.
در پیام حسینزاده هیچ اشاره مستقیمی نشده که تصمیم به بررسی فروش استقلال به علت «زیانده بودن باشگاه»، بدهیها، شکستهای ورزشی یا هزینههای جنگ اتخاذ شده باشد. او دلیل اعلامی را حرکت به سمت مالکیت خصوصی توانمند، مدیریت حرفهای، برنامه اقتصادی و پاسخگویی عنوان کرده است.
البته ارقام منتشرشده نشان میدهند حضور گروه پتروشیمی در استقلال از نظر مالی پروژه کوچکی نبوده است.
بر اساس گزارشی که در اردیبهشت ۱۴۰۵ منتشر شد، شرکتهای گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس از اردیبهشت ۱۴۰۳ تا پایان تیر ۱۴۰۴ در مجموع حدود ۱.۵۸۷ همت در قالب قراردادهای اسپانسری و تبلیغاتی به استقلال پرداخت کرده بودند.
از سوی دیگر، گزارشهایی با استناد به اطلاعات خصوصیسازی ارزش نهایی خرید بلوک ۸۵ درصدی، با لحاظ شرایط اقساطی، را بیش از پنج همت برآورد کردهاند.
اما این دو رقم را نباید با «زیان استقلال برای هلدینگ» یکی دانست.
خرید سهام در حسابداری یک سرمایهگذاری و تملک دارایی است، در حالی که پرداختهای اسپانسری و هزینههای جاری ماهیت متفاوتی دارند. برای تعیین میزان سود یا زیان واقعی مالکیت استقلال باید ارزش فعلی سهام، بدهیها، درآمدها، داراییها و تعهدات باشگاه به شکل یکجا بررسی شود.
چنین محاسبه جامع و رسمی در پیام حسینزاده منتشر نشده است.
شکست ۷ بر یک واقعی بود؛ اما علت فروش بودن آن ثابت نشده
یکی از نقاط تاریک دوران اخیر استقلال شکست تاریخی ۷ بر یک مقابل الوصل امارات در لیگ قهرمانان آسیا ۲ در شهریور ۱۴۰۴ است.
این نتیجه بهعنوان سنگینترین شکست یک نماینده ایران در رقابتهای باشگاهی آسیایی ثبت شد.
بنابراین اشاره به این شکست در ارزیابی عملکرد ورزشی دوره مالکیت جدید قابل فهم است.
اما هیچ شاهد مستقیمی در پیام حسینزاده وجود ندارد که نشان دهد شکست مقابل الوصل یا نتایج آسیایی استقلال علت تصمیم برای فروش باشگاه بوده است.
همین تفکیک درباره ریکاردو ساپینتو نیز ضروری است. سرمربی پرتغالی پس از برکناری، مصاحبههای تندی علیه مدیران وقت استقلال انجام داد، از جمله انتقادهای مستقیم از علی تاجرنیا و برخی مسئولان باشگاه.
با این حال نسبت دادن تصمیم مالک برای فروش باشگاه به سخنان ساپینتو فعلاً صرفاً یک فرضیه رسانهای است.
خسارتهای جنگ به هلدینگ چه ارتباطی با استقلال دارد؟
در جریان درگیری اخیر، برخی زیرساختها و مجموعههای صنعت پتروشیمی آسیب دیدند و مدیرعامل گروه صنایع پتروشیمی خلیج فارس نیز از هدف قرار گرفتن برخی زیرساختهای حیاتی و اجرای عملیات بازسازی سخن گفته است.
اما مدیریت هلدینگ همزمان تأکید کرده بود آسیبهای عملیاتی به معنای از بین رفتن ارزش بنیادی داراییها و سودآوری گروه نیست و بخش مهمی از واحدها به مدار فعالیت بازگشتهاند.
از همه مهمتر، حسینزاده در پیام مربوط به استقلال هیچ رابطه مستقیمی میان خسارتهای جنگی و تصمیم برای مذاکره بر سر فروش باشگاه مطرح نکرده است.
پس نوشتن اینکه هلدینگ «به دلیل خسارت جنگ تصمیم گرفته قید استقلال را بزند» فعلاً فراتر از شواهد موجود است.
میتوان گفت شرایط مالی و اولویتهای سرمایهگذاری یک هلدینگ بزرگ طبیعتاً در تصمیمهایش اثر دارد، اما رابطه علّی مشخص میان این دو موضوع اعلام نشده است.
آیا با فروش استقلال سهراب بختیاریزاده هم برکنار میشود؟
فعلاً چنین نتیجهای هیچ پشتوانه خبری ندارد.
سهراب بختیاریزاده همچنان سرمربی استقلال است و تیم را برای بازی هفته نخست لیگ مقابل مس شهربابک در جمعه ۲۳ مرداد ساعت ۱۹:۳۰ آماده میکند.
حتی اگر مذاکرات فروش به نتیجه برسد، تغییر مالکیت به شکل خودکار به معنای تغییر فوری سرمربی نیست.
مالک جدید در آینده میتواند در ساختار هیئتمدیره و مدیریت باشگاه اثر بگذارد و طبیعتاً سیاستهای ورزشی متفاوتی داشته باشد؛ اما از این احتمال نمیتوان نتیجه گرفت که خریدار فرضی با بختیاریزاده مخالف است یا قصد تغییر او را دارد.
اتفاقاً حسینزاده در همان پیام تأکید کرده حمایت مالی هلدینگ تا تعیین تکلیف فرآیند ادامه خواهد داشت و بعد از رفع محدودیتها نیز خواستههای منطقی کادر فنی باید دنبال شود.
این بخش نشان میدهد دستکم در کوتاهمدت، برنامه اعلامشده «رها کردن استقلال» نیست.
پنجره استقلال بسته است؛ اما ربطی به فروش ندارد
یکی از مشکلات فوری استقلال پیش از آغاز لیگ، بسته بودن پنجره نقلوانتقالاتی است.
باشگاه در روزهای اخیر همچنان قادر به ثبت قرارداد بازیکنان جدید نبوده و پرونده مربوط به منتظر محمد یکی از عوامل اصلی محدودیت نقلوانتقالاتی گزارش شده است.
این مشکل پیش از مطرح شدن بحث فروش باشگاه وجود داشته و ارتباطی با مذاکرات جدید مالکیتی ندارد.
بختیاریزاده نیز در روزهای اخیر ناچار بوده برنامه آمادهسازی تیم را بر اساس بازیکنان قابل استفاده و نفرات جوانتر تنظیم کند.
بنابراین برای استقلال، بحران کوتاهمدت فعلی بیش از تغییر مالکیت، باز شدن پنجره و آماده شدن تیم برای هفته اول لیگ است.
آیا استقلال واقعاً در آستانه یک زلزله مدیریتی است؟
در بلندمدت، بله؛ تغییر سهامدار کنترلکننده میتواند یکی از بزرگترین تحولات مدیریتی استقلال طی سالهای اخیر باشد.
اگر بخش خصوصی جدید بتواند بخش عمده سهام کنسرسیوم را بخرد، طبیعتاً درباره هیئتمدیره، مدیرعامل، بودجه، مدل درآمدی و سیاست ورزشی باشگاه قدرت تصمیمگیری قابل توجهی خواهد داشت.
اما در کوتاهمدت تعبیر «زلزله چهار روز مانده به لیگ» تا حدی اغراقآمیز است.
فعلاً خریدار نهایی معرفی نشده، انتقال سهام انجام نشده، موافقتهای لازم اخذ نشده و خود هلدینگ نیز اعلام کرده تا تعیین تکلیف، حمایت مالی را ادامه میدهد.
پس احتمال تغییر ساختاری جدی است، اما زمان و شکل آن هنوز معلوم نیست.
استقلال این بار واقعاً خصوصی میشود؟
مهمترین سؤال همین است.
انتقال سال ۱۴۰۳ از دولت به کنسرسیوم پتروشیمی از منظر حقوق مالکیت یک واگذاری بزرگ بود، اما شرکتهای خریدار خود بخشی از یک ساختار اقتصادی عظیم با سهامداران نهادی و عمومیاند. اکنون حسینزاده مشخصاً از ورود بخش خصوصی توانمند و حتی سرمایهداران هوادار خارج از کشور صحبت میکند.
اگر این ایده به معامله واقعی با یک سرمایهگذار خصوصی مستقل تبدیل شود، مدل مالکیت استقلال میتواند وارد مرحلهای کاملاً متفاوت شود.
اما موفقیت چنین الگویی فقط به پول خریدار وابسته نیست.
باشگاه برای اقتصادی شدن به درآمد پایدار از حق پخش، اسپانسر، بلیت، محصولات تجاری، ورزشگاه و آکادمی، کنترل هزینه قراردادها، حسابرسی شفاف و مدیریت حرفهای نیاز دارد. تغییر نام مالک بدون تغییر مدل کسبوکار، بهتنهایی مسئله ساختاری فوتبال ایران را حل نمیکند.
جمعبندی؛ استقلال فروخته نشده، اما درِ خروج هلدینگ باز شده است
خبر اصلی امروز این نیست که «هلدینگ خلیج فارس استقلال را فروخت».
خبر دقیق این است که رئیس هیئتمدیره هلدینگ برای نخستین بار بهصراحت از پیگیری جدی ورود خریداران خصوصی، مذاکره با چند بنگاه اقتصادی و هواداران متمول و امکان انتقال مالکیت استقلال سخن گفته است.
این یک تغییر مهم در سیاست مالک فعلی است.
اما هنوز نه خریدار مشخص است، نه ارزش معامله، نه درصد سهام قابل انتقال و نه زمان اجرای آن.
همچنین برخلاف برخی روایتها، حسین حسینزاده در اردیبهشت ۱۴۰۴ رئیس هیئتمدیره شده و جانشین سعید خوشرو بوده است، نه شریعتمداری.
ادعاهایی مانند اینکه «شکست ۷ بر یک، سخنان ساپینتو، بدهیهای چند همتی یا خسارت جنگ علت مستقیم فروش استقلال بودهاند» نیز تاکنون از سوی حسینزاده یا هلدینگ تأیید نشدهاند.
بنابراین میتوان گفت درِ تغییر مالکیت استقلال باز شده است، اما هنوز کسی کلید نهایی باشگاه را تحویل نگرفته.
اگر مذاکرات به قرارداد برسد، آن زمان بحث تغییر هیئتمدیره و سیاستهای مدیریتی استقلال جدی خواهد شد؛ تا آن زمان، مهمترین واقعیت برای تیم فوتبال این است که سهراب بختیاریزاده همچنان سرمربی است، پنجره نقلوانتقالات بسته مانده و اولین بازی لیگ روز ۲۳ مرداد مقابل مس شهربابک برگزار میشود.