روایت تکان‌دهنده جهانبخش از جام جهانی ۲۰۲۶؛ «رفتار با ایران ناعادلانه بود»

حدود یک ماه و نیم پس از پایان جام جهانی ۲۰۲۶، جزئیات تازه‌ای از شرایط غیرمعمول تیم ملی ایران در این تورنمنت منتشر شده است؛ شرایطی که باعث شد یکی از متفاوت‌ترین تجربه‌های ایران در تاریخ جام جهانی فقط در زمین فوتبال خلاصه نشود.

علیرضا جهانبخش در گفت‌وگو با ESPN توضیح داده که مسئله اصلی برای ملی‌پوشان فقط فشار مسابقات نبود. ایران کمپ اصلی خود را در مکزیک برپا کرده بود، اما هر سه دیدار مرحله گروهی‌اش در خاک آمریکا برگزار شد و همین موضوع رفت‌وآمد مداوم میان دو کشور را به بخشی از برنامه تیم تبدیل کرد.

جهانبخش: بعد از بازی حتی اجازه ریکاوری نداشتیم

جهانبخش درباره شرایط تیم گفته ایران قرار بود در مکزیک اقامت داشته باشد و تقریباً یک روز پیش از هر مسابقه برای ورود به آمریکا اقدام کند. مهم‌تر از آن، پس از پایان بازی نیز امکان اقامت عادی تیم در شهر میزبان وجود نداشت.

او توضیح داده است که اعضای تیم باید پس از مسابقه محل را ترک می‌کردند و در نتیجه بخشی از برنامه‌های معمول ریکاوری و استراحت بازیکنان تحت تأثیر قرار می‌گرفت. جهانبخش همچنین از انتظار طولانی در فرودگاه و عبور از مراحل مختلف امنیتی سخن گفته و تأکید کرده احساس غالب درون تیم این بوده که برخورد صورت‌گرفته عادلانه نیست.

این بخش از روایت او صرفاً یک خاطره مربوط به هفته‌های بعد از جام جهانی نیست. گزارش‌های منتشرشده در جریان خود مسابقات نیز نشان می‌داد که تیم ملی ایران واقعاً با محدودیت زمانی برای ورود و خروج از آمریکا روبه‌رو بوده است.

پس از تساوی ۲ بر ۲ ایران و نیوزیلند در لس‌آنجلس، امیر قلعه‌نویی اعلام کرد تیمش انتظار داشته شب مسابقه را در کالیفرنیا بماند تا بازیکنان ریکاوری کنند، اما مجبور شده تنها چند ساعت بعد به پایگاه خود در تیخوانای مکزیک برگردد.

پنج ساعت برای مسیری که باید کوتاه می‌بود

یکی از مهم‌ترین شواهد درباره مشکلات مطرح‌شده توسط جهانبخش به نخستین بازی ایران برمی‌گردد.

آسوشیتدپرس در همان زمان گزارش کرد سفر تیم ایران از تیخوانا به منطقه لس‌آنجلس، همراه با تشریفات سفر و کنترل‌های امنیتی، حدود پنج ساعت طول کشید؛ مسئله‌ای که مهدی طارمی نیز نسبت به آن اعتراض کرده و خواستار کمک بیشتر فیفا شده بود.

از نظر جغرافیایی، قرار گرفتن تیخوانا در نزدیکی مرز آمریکا باعث شده بود انتخاب این شهر به‌عنوان کمپ ایران در نگاه اول تصمیمی منطقی باشد؛ اما محدودیت‌های ورود، کنترل مرزی و الزام به بازگشت سریع، معادله را پیچیده کرد.

جهانبخش اکنون می‌گوید این شرایط باعث می‌شد بخشی از انرژی تیم به جای آماده‌سازی صرف فوتبال، صرف سفر و مسائل پیرامونی شود. او در عین حال گفته ملی‌پوشان از لحاظ امنیت شخصی نگرانی خاصی نداشتند و اعتراض اصلی آنها به نحوه مدیریت سفر و برخورد با تیم مربوط می‌شد.

طرف آمریکایی چه می‌گفت؟

برای بررسی کامل ماجرا باید روایت طرف مقابل را نیز در نظر گرفت.

اندرو جولیانی، مدیر اجرایی کارگروه جام جهانی کاخ سفید، در جریان مسابقات به آسوشیتدپرس گفته بود قوانین مربوط به حضور تیم ایران از ابتدا مشخص بوده است. بر اساس توضیح او، اعضای تیم اجازه داشتند یک روز پیش از مسابقه وارد آمریکا شوند اما باید در همان روز پایان مسابقه خاک آمریکا را ترک کنند. این روند برای مسابقات ایران در لس‌آنجلس و سیاتل نیز اعمال می‌شد.

بنابراین بر سر وجود محدودیت‌ها اختلاف چندانی وجود نداشت؛ اختلاف اصلی بر سر عادلانه بودن و تأثیر عملی آن محدودیت‌ها بود.

مقام‌های آمریکایی همچنین گفته بودند بازیکنان و اعضای کادر فنی اصلی ویزا دریافت کرده‌اند، اما ورود برخی اعضای پشتیبانی و مدیران تیم به دلایل امنیتی تأیید نشده است. فدراسیون فوتبال ایران در مقابل اعلام کرده بود نبود مدیر تیم، مسئول رسانه‌ای و تعدادی از نیروهای اجرایی، فعالیت روزانه تیم ملی را با مشکل مواجه کرده و با شرایط استاندارد سایر تیم‌های حاضر در تورنمنت مطابقت ندارد.

حتی پرونده ویزای یک بازیکن هم وسط جام جهانی باز شد

مشکلات ایران تنها به زمان رفت‌وآمد محدود نبود.

پس از مسابقه نخست مشخص شد ویزای ورود مهدی ترابی نیاز به رسیدگی مجدد دارد و این بازیکن مجبور شد برای دریافت ویزای چندبار ورود به کنسولگری آمریکا در تیخوانا مراجعه کند. وزارت خارجه آمریکا بعداً اعلام کرد موضوع حل شده و ترابی می‌تواند در مسابقات بعدی نیز وارد این کشور شود.

این اتفاق نمونه‌ای از همان فضایی است که جهانبخش درباره آن صحبت می‌کند؛ شرایطی که در آن اعضای تیم علاوه بر تمرکز روی بلژیک، نیوزیلند و مصر، باید با مسائل اداری و مرزی نیز دست‌وپنجه نرم می‌کردند.

با این حال، همین جا باید بین دو گزاره تفاوت گذاشت: اینکه ایران شرایط سفر دشوارتری از حالت معمول داشت، یک واقعیت مستند است؛ اما عبارت «رفتار ناعادلانه» ارزیابی جهانبخش و اعضای تیم ایران از آن شرایط است و مقام‌های آمریکایی این برداشت را نمی‌پذیرفتند.

ایران با وجود تمام حواشی شکست نخورد

یکی از نکات مهم صحبت‌های جهانبخش این است که او شرایط خارج از زمین را بهانه‌ای برای نتایج تیم ملی معرفی نمی‌کند.

ایران جام جهانی ۲۰۲۶ را با تساوی ۲ بر ۲ مقابل نیوزیلند آغاز کرد، سپس برابر بلژیک به تساوی بدون گل رسید و در بازی آخر نیز برابر مصر یک بر یک متوقف شد. شاگردان امیر قلعه‌نویی در نتیجه مرحله گروهی را بدون شکست و با سه امتیاز به پایان رساندند.

در آخرین مسابقه حتی ایران تصور کرد در وقت‌های تلف‌شده گل پیروزی مقابل مصر را به ثمر رسانده است، اما گل شجاع خلیل‌زاده پس از بررسی آفساید مردود شد. ایران در نهایت به‌عنوان تیم سوم گروه منتظر نتایج سایر گروه‌ها ماند.

سرنوشت صعود نیز به شکلی دراماتیک رقم خورد. در دیدار اتریش و الجزایر، نتیجه‌ای که برای لحظاتی ایران را به مرحله حذفی می‌فرستاد در ثانیه‌های پایانی تغییر کرد؛ گل مساوی اتریش باعث شد امید ایران برای صعود به مرحله یک‌سی‌ودوم نهایی از بین برود. ایران در نهایت بدون باخت از جام جهانی کنار رفت.

حرف مهم جهانبخش؛ «داخل زمین فقط فوتبال اهمیت داشت»

شاید مهم‌ترین قسمت صحبت‌های جهانبخش همین باشد.

او گفته وقتی بازیکنان وارد زمین می‌شدند تلاش می‌کردند مشکلات مربوط به سفر، فرودگاه و مسائل امنیتی را کنار بگذارند و فقط روی فوتبال تمرکز کنند.

از این منظر، روایت تازه جهانبخش بیش از آنکه تلاش برای توجیه حذف ایران باشد، باز کردن پرونده‌ای است که در همان زمان برگزاری مسابقات نیز وجود داشت.

جام جهانی فقط ۹۰ دقیقه مسابقه نیست. ریکاوری پس از بازی، خواب کافی، سفر کنترل‌شده، تمرین و دسترسی کامل به کادر اجرایی، بخشی از شرایط حرفه‌ای یک تورنمنت بزرگ هستند. وقتی یک تیم مجبور شود بلافاصله بعد از مسابقه بین دو کشور جابه‌جا شود، این شرایط طبیعتاً با تیمی که می‌تواند در همان شهر به هتل برگردد یکسان نیست؛ هرچند میزبان ممکن است برای این محدودیت‌ها دلایل سیاسی یا امنیتی خود را مطرح کند.

روایت جهانبخش حالا تصویر کامل‌تری از جام جهانی عجیب ایران ارائه می‌دهد: تیمی که سه مسابقه را بدون شکست تمام کرد، تا آخرین لحظه شانس صعود داشت، اما همزمان مجبور بود میان تیخوانا، لس‌آنجلس و سیاتل در رفت‌وآمد باشد و با محدودیت‌هایی روبه‌رو شود که سایر تیم‌ها الزاماً تجربه نمی‌کردند. جهانبخش می‌گوید بازیکنان در زمین بهانه نیاوردند؛ اما معتقد است این موضوع نباید باعث شود آنچه خارج از زمین بر تیم ملی گذشت، فراموش شود.