نفت دوباره آتش گرفت؛ برنت ۸۸ دلاری در آستانه جهش تازه قیمت‌ها؟

قیمت نفت در آخرین جلسه معاملاتی هفته بار دیگر صعود کرد. قراردادهای آتی برنت با یک دلار و ۴۵ سنت افزایش، معادل ۱.۶۷ درصد، در سطح ۸۸.۵۲ دلار برای هر بشکه بسته شدند. نفت وست تگزاس اینترمدیت آمریکا نیز با رشد یک دلار و ۱۵ سنتی یا ۱.۴۲ درصدی به ۸۲.۴۰ دلار رسید. نتیجه نهایی هفته حتی مهم‌تر بود؛ برنت در مجموع حدود ۶ درصد و WTI حدود ۵.۴ درصد رشد کردند.

این جهش نشان می‌دهد معامله‌گران در آستانه تعطیلات آخر هفته حاضر نبوده‌اند ریسک تشدید اختلال در عرضه نفت را نادیده بگیرند؛ به‌خصوص زمانی که همزمان دو نقطه حساس بازار انرژی جهان، یعنی خلیج فارس و دریای سیاه، با تهدیدهای تازه روبه‌رو شده‌اند.

چرا قیمت نفت ناگهان بالا رفت؟

مهم‌ترین عامل صعود روز جمعه، انتشار خبر حمله به نفتکش‌هایی بود که از تنگه هرمز عبور می‌کردند.

اندرو لیپو، رئیس Lipow Oil Associates، به رویترز گفته است حملات جدید به نفتکش‌ها در کنار نبود پیشرفت در مذاکرات آتش‌بس، زمینه یک رالی قیمت در آستانه پایان هفته را ایجاد کرد. فیل فلین از Price Futures Group نیز حمله به نفتکش‌ها را خبر اصلی‌ای دانست که بازار را به سمت بالا حرکت داد.

خبرگزاری رسمی امارات گزارش کرده دو نفتکش متعلق به شرکت ملی نفت ابوظبی، ADNOC، هنگام عبور از تنگه هرمز هدف حمله قرار گرفته‌اند. مقام‌های اماراتی این حملات را به ایران نسبت داده‌اند و قطر و شورای همکاری خلیج فارس نیز در بیانیه‌های جداگانه آن را محکوم کرده‌اند. باید تأکید کرد که در گزارش بازار، انتساب حملات به ایران موضع اعلام‌شده از سوی امارات و برخی دولت‌های منطقه است و بهتر است این موضوع به همین شکل نسبت داده شود.

برای بازار نفت، فارغ از اختلاف‌های سیاسی درباره مسئولیت حملات، مسئله فوری یک چیز است: آیا عبور نفتکش‌ها از هرمز امن‌تر می‌شود یا محدودیت تردد ادامه پیدا می‌کند؟

تنگه هرمز دوباره قلب بازار نفت شده است

ترافیک دریایی از تنگه هرمز همچنان پایین‌تر از متوسط ماه جاری گزارش شده است. پیش از آغاز درگیری گسترده آمریکا و اسرائیل با ایران در اواخر فوریه، حدود یک‌پنجم جریان جهانی نفت و گاز طبیعی مایع از این آبراه عبور می‌کرد. به همین دلیل حتی کاهش نسبی تردد کشتی‌ها نیز می‌تواند حق بیمه حمل، هزینه انتقال و قیمت فرآورده‌های نفتی را بالا نگه دارد.

در هفته‌های اخیر آمریکا و ایران هر دو مواضعی درباره کنترل یا نحوه عبور کشتی‌ها از تنگه مطرح کرده‌اند، اما داده‌های کشتیرانی نشان می‌دهد بازگشت به شرایط عادی هنوز اتفاق نیفتاده است. همین فاصله میان «ادعای کنترل» و «تردد واقعی کشتی‌ها» چیزی است که معامله‌گران نفت بیش از اظهارات سیاسی به آن توجه می‌کنند.

به بیان ساده، تا زمانی که صاحبان نفتکش‌ها، شرکت‌های بیمه و معامله‌گران مطمئن نشوند عبور از تنگه بدون خطر انجام می‌شود، بخشی از پریمیوم ژئوپلیتیکی در قیمت نفت باقی خواهد ماند.

خطر فقط از خاورمیانه نمی‌آید؛ روسیه هم وارد معادله شد

همزمان با خبرهای هرمز، بازار نفت از سمت روسیه نیز یک سیگنال صعودی دریافت کرد.

سه منبع مطلع به رویترز گفته‌اند صادرات نفت خام از پایانه شِسخاریس در بندر نووروسیسک در دریای سیاه روز جمعه پس از حمله پهپادی متوقف شده است. این پایانه یکی از مسیرهای مهم صادرات نفت روسیه محسوب می‌شود و اختلال در فعالیت آن نگرانی درباره عرضه را افزایش داد.

فیل فلین نیز گفته حمله اوکراین به نووروسیسک یکی دیگر از عواملی بود که به صعود قیمت نفت کمک کرد.

همزمان شدن فشار بر صادرات خاورمیانه و اختلال در یک مسیر مهم روسیه دقیقاً همان سناریویی است که بازار نفت نسبت به آن حساس است؛ زیرا هرچه منابع بیشتری به طور همزمان با مشکل روبه‌رو شوند، امکان جبران یک اختلال با عرضه منطقه‌ای دیگر کاهش پیدا می‌کند.

هشدار درباره دیزل ۱۸۰ دلاری؛ منظور قیمت پمپ بنزین نیست

یکی از جملات قابل توجه در گزارش رویترز، اظهارنظر اندرو لیپو درباره اختلاف قیمت نفت خام و فرآورده‌های پالایشی است.

او گفته ممکن است نفت خام در محدوده ۸۰ دلار باشد، اما ارزش معادل بشکه‌ای دیزل حدود ۱۸۰ دلار و بنزین حدود ۱۳۰ دلار باشد؛ مسئله‌ای که فشار واقعی را به مصرف‌کننده منتقل می‌کند.

البته این اعداد را نباید با قیمت خرده‌فروشی بنزین یا گازوئیل در جایگاه‌های سوخت اشتباه گرفت. مقایسه لیپو ناظر بر ارزش فرآورده‌های پالایش‌شده در بازار و بر مبنای معادل بشکه‌ای است و هدف آن نشان دادن شدت کمبود و حاشیه بالای فرآورده‌ها نسبت به نفت خام است.

این شکاف اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی اگر نفت خام برای مدتی در حوالی ۸۰ تا ۹۰ دلار تثبیت شود، کمبود ظرفیت پالایشی یا اختلال در تجارت فرآورده‌ها می‌تواند هزینه سوخت برای مصرف‌کنندگان را همچنان بالا نگه دارد.

یک مانع بزرگ برای نفت ۹۰ دلاری؛ ذخایر آمریکا جهش کرد

با وجود تمام اخبار صعودی، یک داده بسیار مهم جلوی خوش‌بینی کامل معامله‌گران به افزایش بیشتر قیمت را می‌گیرد.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا اعلام کرده ذخایر تجاری نفت خام این کشور در هفته اخیر ۱۷.۴ میلیون بشکه افزایش یافته و به ۴۲۴.۴ میلیون بشکه رسیده است؛ بزرگ‌ترین افزایش هفتگی در بیش از سه سال و نیم. با این حال سطح ذخایر همچنان حدود ۲ درصد پایین‌تر از متوسط پنج‌ساله این زمان از سال است.

این جزئیات مهم است. افزایش ۱۷.۴ میلیون بشکه‌ای در نگاه اول یک سیگنال نزولی بسیار قدرتمند است، اما موجودی کلی آمریکا هنوز در سطح غیرعادی بالایی نسبت به سابقه پنج‌ساله قرار ندارد.

بنابراین بازار با دو نیروی مخالف روبه‌روست: ریسک اختلال عرضه قیمت را بالا می‌برد، اما رشد ذخایر و نگرانی درباره تقاضا جلوی جهش بدون توقف را می‌گیرد.

اوپک هم درباره رشد تقاضا محتاط‌تر شد

گزارش ماه اوت اوپک نیز یک سیگنال منفی برای طرف تقاضا داشت. اوپک اکنون انتظار دارد مصرف جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ نسبت به سال قبل حدود ۶۰۰ هزار بشکه در روز افزایش پیدا کند؛ برآوردی که نسبت به گزارش قبلی اندکی کاهش یافته است.

اداره اطلاعات انرژی آمریکا نیز در تازه‌ترین چشم‌انداز خود پیش‌بینی کرده متوسط قیمت نقدی برنت در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ حدود ۸۵ دلار باشد. برآورد متوسط کل سال این نهاد برای برنت ۸۶.۸۱ دلار و برای WTI حدود ۸۰.۸۸ دلار است.

جالب اینکه قیمت بسته‌شدن جمعه برای هر دو شاخص اکنون بالاتر از متوسط سالانه پیش‌بینی‌شده EIA است؛ نشانه‌ای که نشان می‌دهد بخش مهمی از ریسک ژئوپلیتیکی از قبل وارد قیمت شده است.

حفاری آمریکا دوباره بالا رفت؛ سیگنال عرضه برای ماه‌های آینده

در سوی عرضه آمریکا نیز تعداد دکل‌های حفاری در حال افزایش است.

آمار بیکر هیوز نشان می‌دهد شمار دکل‌های نفتی در هفته منتهی به ۱۴ اوت با یک دستگاه افزایش به ۴۵۵ حلقه رسیده که بالاترین رقم از مه ۲۰۲۵ است. دکل‌های گاز نیز با چهار حلقه افزایش به ۱۲۸ دستگاه رسیدند و مجموع دکل‌های نفت و گاز و سایر دکل‌ها به ۵۹۳ دستگاه افزایش یافت؛ بالاترین سطح از مارس ۲۰۲۵.

افزایش تعداد دکل‌ها اثر فوری بر عرضه ندارد، اما معمولاً به عنوان یک شاخص پیش‌نگر برای تولید ماه‌های آینده بررسی می‌شود. اگر قیمت نفت در سطوح بالاتر باقی بماند، انگیزه تولیدکنندگان آمریکایی برای افزایش حفاری نیز بیشتر خواهد شد.

پیش‌بینی قیمت نفت؛ برنت ۹۰ دلار را می‌بیند؟

در آغاز هفته جدید، محدوده ۹۰ دلار برای برنت مهم‌ترین مرز روانی بازار خواهد بود.

با بسته‌شدن قیمت در ۸۸.۵۲ دلار، برنت کمتر از دو دلار با این سطح فاصله دارد. اگر اختلال در تردد تنگه هرمز تشدید شود، حملات تازه‌ای به زیرساخت‌های انرژی یا نفتکش‌ها صورت گیرد یا توقف صادرات نووروسیسک طولانی شود، عبور موقت برنت از ۹۰ دلار دور از ذهن نیست. این یک سناریوی تحلیلی بر مبنای عوامل عرضه است، نه پیش‌بینی قطعی.

در سناریوی مقابل، کاهش تنش در هرمز، بازگشت صادرات روسیه و تمرکز دوباره معامله‌گران بر جهش ۱۷.۴ میلیون بشکه‌ای ذخایر آمریکا و ضعف رشد تقاضا می‌تواند بخشی از رشد ۶ درصدی هفته گذشته را پس بگیرد.

در نتیجه بازار نفت وارد هفته‌ای می‌شود که احتمالاً بیش از هر آمار اقتصادی دیگری به تیترهای امنیتی حساس خواهد بود. برنت در ۸۸.۵۲ دلار نشان داده که بازار برای اختلال عرضه حق بیمه قابل توجهی پرداخت می‌کند؛ اما ذخایر بالاتر آمریکا، رشد حفاری و تقاضای ضعیف‌تر اجازه نمی‌دهند مسیر صعود کاملاً بدون مانع باشد. مرز ۹۰ دلار حالا تنها یک عدد نیست؛ آزمونی است برای اینکه مشخص شود ترس از کمبود نفت بر نگرانی از ضعف تقاضا غلبه می‌کند یا نه.