پیراهن‌های لیگ برتر بیست‌وششم زیر ذره‌بین؛ از شیر سرخابی‌ها تا فرش آذربایجان

بیست‌وششمین دوره لیگ برتر فوتبال ایران در حالی با حضور ۱۸ تیم آغاز شده که رونمایی از پیراهن‌های فصل جدید، خود به یکی از سوژه‌های جذاب روزهای ابتدایی مسابقات تبدیل شده است. از «شیردال» استقلال و شیر نقش‌بسته بر پیراهن پرسپولیس که حتی به کری تازه دو باشگاه منجر شد تا فرش آذربایجان، ماهی در معرض انقراض اصفهان، نخل‌های خوزستان، معماری یزد و نشانه‌های صنعتی اراک؛ مرور کیت‌های لیگ برتر نشان می‌دهد باشگاه‌های ایرانی بیش از گذشته تلاش کرده‌اند لباس تیم را به بخشی از هویت شهر و هواداران تبدیل کنند.

۱۱:۴۸ - ۲۶ مرداد ۱۴۰۵

وانانیوز|

فصل جدید لیگ برتر سرانجام از جمعه ۲۳ مرداد ۱۴۰۵ آغاز شد؛ تاریخی که پس از تعویق یک‌هفته‌ای نسبت به برنامه اولیه تعیین شد. لیگ بیست‌وششم با ۱۸ تیم برگزار می‌شود و آغاز آن اهمیت بیشتری هم داشت، چراکه فصل گذشته به دلیل شرایط منطقه نیمه‌تمام باقی مانده بود.

همزمان با بازگشت مسابقات، پیراهن‌های جدید تیم‌ها هم یکی پس از دیگری رونمایی شدند؛ لباس‌هایی که در بخش قابل توجهی از آنها دیگر صرفاً رنگ سنتی باشگاه اهمیت ندارد و طراحان تلاش کرده‌اند تاریخ، فرهنگ محلی، صنعت و حتی دغدغه‌های زیست‌محیطی را وارد زمین فوتبال کنند.

استقلال و پرسپولیس؛ وقتی «شیر» سوژه دربی شد

استقلال یکی از آخرین باشگاه‌هایی بود که کیت فصل جدید خود را معرفی کرد. پیراهن اول آبی با یقه و سرآستین‌های سفید طراحی شده، اما مهم‌ترین عنصر آن تصویر بزرگ و کم‌رنگ شیردال در قسمت پایین لباس است؛ نمادی اساطیری که ترکیبی از شیر و پرنده شکاری به شمار می‌رود. نزدیکی رنگ این نقش به زمینه آبی باعث شده شیردال در کیت اول استقلال حالتی محو داشته باشد و بخشی از آن نیز پشت نوشته اسپانسر قرار بگیرد.

پرسپولیس هم برای فصل جدید سراغ ترکیب کلاسیک قرمز و سفید رفته است. آستین‌های سفید، ظاهر پیراهن را به برخی لباس‌های قدیمی سرخپوشان نزدیک کرده و در بخش پایین آن نیز تصویر شیر در کنار طرحی مرتبط با خلیج فارس دیده می‌شود. باشگاه در این فصل تأمین‌کننده لباس خود را نیز تغییر داده است.

شباهت حضور نماد شیر در کیت دو رقیب خیلی زود به شبکه‌های اجتماعی کشیده شد. صفحه رسمی استقلال پس از رونمایی لباس پرسپولیس، محتوایی منتشر کرد که استفاده چندباره از واژه «شیر» در آن از سوی بسیاری از کاربران به‌عنوان کنایه به طراحی جدید سرخپوشان تعبیر شد. به این ترتیب اولین کری جدی سرخابی‌ها در فصل جدید، نه بر سر نتیجه یک مسابقه، بلکه بر سر طراحی پیراهن شکل گرفت.

تراکتور و سپاهان؛ دو کیت با دو روایت متفاوت

یکی از متفاوت‌ترین لباس‌های فصل متعلق به تراکتور است. تیم تبریزی برای کیت اول سراغ راه‌راه‌های قرمز و مشکی رفته؛ ترکیبی که در نگاه نخست یادآور لباس مشهور آث‌میلان است. تفاوت مهم اما در جزئیات خطوط مشکی قرار دارد؛ جایی که نقوش مرتبط با فرش و هنر آذربایجان به شکل تکرارشونده استفاده شده و به لباس هویت بومی می‌دهد. کیت دوم تراکتور نیز با ترکیب مشکی و زرد معرفی شده است.

سپاهان هم یکی از پرجزئیات‌ترین پیراهن‌های فصل را در اختیار دارد. زرد و مشکی همچنان رنگ‌های اصلی طلایی‌پوشان هستند، اما نمادهایی مرتبط با کارخانه فولاد مبارکه در طراحی لباس به چشم می‌خورد. روی بازوی کیت نیز تصویر ماهی آفانیوس اصفهان قرار گرفته؛ گونه‌ای بومی و در معرض خطر که استفاده از آن جنبه زیست‌محیطی طراحی سپاهان را برجسته کرده است. عدد ۱۹۵۳، سال تأسیس باشگاه، نیز در پشت یقه قرار گرفته و باشگاه برای شماره بازیکنان فونتی اختصاصی طراحی کرده است.

از گلیم سیرجان تا معماری یزد

گل‌گهر در طراحی لباس جدید خود بیش از هر چیز روی هویت سیرجان تمرکز کرده است. گلیم، معدن و فرهنگ بومی منطقه عناصر اصلی روایت بصری باشگاه هستند؛ رویکردی که نشان می‌دهد گل‌گهر می‌خواهد پیراهن تیم فقط معرف نام یک مجموعه صنعتی نباشد و نشانه‌هایی از شهری که تیم در آن بازی می‌کند نیز همراه بازیکنان وارد زمین شود.

چادرملو اردکان هم همین مسیر را با جزئیات بیشتری دنبال کرده است. سردر تاریخی صدرالفضلا اردکان، نقوش زیلوهای یزد و الگوهای کاشی‌کاری سنتی در طراحی لباس دیده می‌شوند. باشگاه یزدی در مراسم معرفی کیت نیز روی هویت اردکان و یزد و همچنین یاد «میناب ۱۶۸» تأکید ویژه داشت.

فولاد و استقلال خوزستان؛ خلیج فارس، نخل و کارون روی پیراهن

پیراهن فولاد خوزستان یکی از نمونه‌های شاخص استفاده از نمادهای شهری است. قرمز همچنان رنگ اصلی لباس است و ترکیب زرد و نارنجی در یقه و سرآستین‌ها تداعی‌کننده فولاد گداخته است. در پس‌زمینه، برگ نخل دیده می‌شود و ۹ خط افقی نیز علاوه بر شمش‌های فولادی، به پل‌های اهواز بر فراز کارون اشاره دارند.

استقلال خوزستان هم در لباس آبی خود تصویری مرتبط با خلیج فارس قرار داده است. باشگاه در ویدیوی معرفی پیراهن بر پیوند خوزستان، جنوب ایران و خلیج فارس تأکید کرده و کیت‌های فصل جدید خود را نیز به یاد جان‌باختگان دانش‌آموز میناب معرفی کرده است.

آلومینیوم، خیبر و ملوان؛ لباس به‌عنوان شناسنامه شهر

آلومینیوم اراک از باشگاه‌هایی است که جزئیات زیادی را وارد پیراهن کرده است. نشانه‌هایی از برج شیشه، حمام تاریخی چهارفصل و فضای صنعتی مرتبط با کارخانه آلومینیوم در طراحی دیده می‌شود؛ ترکیبی از تاریخ و صنعت که تقریباً شناسنامه‌ای تصویری از اراک روی لباس تیم ایجاد کرده است.

خیبر خرم‌آباد نیز فرهنگ بومی لرستان را محور قرار داده است. رنگ سبز همچنان هویت اصلی کیت را می‌سازد و در کنار آن نقش‌هایی برگرفته از پوشش و هنر محلی دیده می‌شود. این باشگاه پیراهن فصل جدید را با روایت «میناب ۱۶۸» معرفی کرده و یاد دانش‌آموزان جان‌باخته میناب را نیز در طراحی و مراسم رونمایی مورد توجه قرار داده است.

ملوان بندرانزلی هم سنت همیشگی خود در استفاده از عناصر دریایی را ادامه داده است. فرم یقه و پترن پیراهن به لباس کلاسیک ملوانان و خطوط و اجزای مرتبط با کشتی نزدیک شده؛ انتخابی طبیعی برای باشگاهی که هویت آن طی دهه‌ها با بندر انزلی و دریای خزر گره خورده است.

از شمس‌آذر و ذوب‌آهن تا تیم‌های تازه‌وارد

شمس‌آذر همچنان به رنگ یشمی وفادار مانده اما شیوه معرفی لباسش متفاوت بود؛ قرار دادن پیراهن در میان آثار و بناهای تاریخی قزوین، رونمایی را به یک پروژه شهری تبدیل کرد. ذوب‌آهن نیز برای لباس تازه خود به سراغ معماری اصفهان رفته و از نقوش ایرانی ـ اسلامی مرتبط با کاشی‌کاری مسجد شیخ لطف‌الله و قوس سردر بازار قیصریه استفاده کرده است.

فجرسپاسی با همان رنگ زرد شناخته‌شده و طرحی مرتبط با حرم شاهچراغ وارد فصل شده و پیکان نیز تغییر بنیادینی در هویت لباس خود ایجاد نکرده و عناصر بصری ایران‌خودرو همچنان روی پیراهن دیده می‌شود. نساجی، قهرمان فصل گذشته لیگ یک و تیم تازه‌برگشته به لیگ برتر، با پیراهن قرمز و جزئیات سرمه‌ای به میدان آمده و مس شهربابک نیز در نخستین تجربه حضور در لیگ برتر، مانند دیگر تیم‌های خانواده مس، نارنجی را به‌عنوان رنگ اصلی انتخاب کرده است. حضور نساجی و مس شهربابک در جمع تیم‌های فصل جدید در برنامه رسمی مسابقات نیز ثبت شده است.

صنعت‌نفت آبادان هم یکی از آشناترین ترکیب‌های رنگی فوتبال ایران را حفظ کرده است؛ پیراهن زرد طلایی با حال‌وهوایی نزدیک به لباس تیم ملی برزیل و استفاده از نقش نخل که پیوند مستقیم آن با آبادان و خوزستان را نشان می‌دهد.

برنده واقعی طراحی کیت‌های لیگ برتر؛ هویت بومی

مرور لباس ۱۸ تیم لیگ برتر بیست‌وششم یک روند مشخص را نشان می‌دهد: نمادگرایی به مهم‌ترین زبان طراحی کیت در فوتبال ایران تبدیل شده است. فرش آذربایجان روی لباس تراکتور، آفانیوس روی آستین سپاهان، کارون و نخل در کیت فولاد، معماری یزد برای چادرملو، نشانه‌های تاریخی اراک برای آلومینیوم و عناصر دریایی ملوان نمونه‌هایی از همین گرایش هستند.

البته کیفیت اجرای این ایده‌ها یکسان نیست. در برخی لباس‌ها تراکم زیاد نقوش یا قرار گرفتن اسپانسر روی عناصر اصلی باعث شده بخشی از طراحی کمتر دیده شود؛ نمونه مشخص آن شیردال بزرگ استقلال است. در مقابل، لباس‌هایی مثل تراکتور، سپاهان و فولاد تلاش کرده‌اند بین رنگ سنتی باشگاه و روایت محلی تعادل بیشتری ایجاد کنند. حتی رسانه‌های ورزشی نیز پس از رونمایی کیت‌ها بحث انتخاب زیباترین لباس فصل را به یکی از موضوعات روز تبدیل کرده‌اند.

به نظر می‌رسد فوتبال ایران آرام‌آرام از دوران پیراهن‌های ساده‌ای که تنها تفاوتشان رنگ و لوگوی اسپانسر بود فاصله می‌گیرد. در لیگ بیست‌وششم، لباس برای بسیاری از باشگاه‌ها به یک رسانه تبدیل شده است؛ رسانه‌ای که می‌تواند درباره تاریخ، شهر، محیط‌زیست، صنعت و خاطرات جمعی هواداران حرف بزند. شاید به همین دلیل باشد که این بار رقابت تیم‌ها حتی پیش از سوت مسابقه آغاز شده؛ رقابتی برای اینکه چه کسی داستان شهرش را بهتر روی پیراهن روایت می‌کند.