انزو مارسکا و مأموریت غیرممکن در منچسترسیتی؛ آیا جانشین پپ به سرنوشت مویس دچار می‌شود؟

منچسترسیتی دوران پس از گواردیولا را با یک شکست سنگین در نخستین آزمون رسمی آغاز کرد. آرسنال، قهرمان فصل گذشته لیگ برتر، در کامیونیتی‌شیلد ۲۰۲۶ با نتیجه ۳ بر صفر سیتی را شکست داد؛ مسابقه‌ای که تنها ۲۳ ثانیه از آن گذشته بود که ریکاردو کالافیوری گل نخست را زد و سپس کای هاورتز و مارتین اودگارد کار را تمام کردند. برای مربی‌ای که از روز معرفی با پرسش درباره میراث پپ روبه‌رو بوده، این نتیجه فقط از دست رفتن یک جام نیست؛ اولین هشدار جدی درباره سختی انتقال قدرت در باشگاهی است که استاندارد موفقیت در آن طی یک دهه به سطحی تقریباً غیرعادی رسیده است.

گواردیولا پس از ۱۰ سال منچسترسیتی را ترک کرد. باشگاه به‌طور رسمی اعلام کرد سرمربی اسپانیایی دوران حضورش را با ۲۰ جام مهم به پایان رسانده و پرافتخارترین مربی تاریخ سیتی شده است. شش قهرمانی لیگ برتر و فتح لیگ قهرمانان اروپا در فصل سه‌گانه تاریخی تنها بخشی از میراث او محسوب می‌شود. حتی در آخرین فصل، زمانی که سیتی قهرمانی لیگ برتر را به آرسنال واگذار کرد، تیم گواردیولا جام حذفی و جام اتحادیه را فتح کرد. بنابراین مارسکا نه یک تیم فروپاشیده، بلکه باشگاهی را تحویل گرفته که هنوز «نبردن جام» برایش اتفاقی غیرعادی است.

چرا سایه پپ گواردیولا می‌تواند برای مارسکا خطرناک باشد؟

بزرگ‌ترین مشکل جانشینی مربیان افسانه‌ای معمولاً کیفیت تیم نیست؛ مقیاس مقایسه است. دیوید مویس در سال ۲۰۱۳ جانشین سر الکس فرگوسن شد، قراردادی شش‌ساله امضا کرد اما فقط ۱۰ ماه دوام آورد. اونای امری نیز پس از پایان دوران آرسن ونگر در سال ۲۰۱۸ روی نیمکت آرسنال نشست و ۱۸ ماه بعد اخراج شد. در هر دو باشگاه، مربی جدید مجبور بود هم‌زمان تیم را اداره کند، ساختار قبلی را تغییر دهد و با خاطره مردی رقابت کند که سال‌ها هویت باشگاه با نام او تعریف شده بود.

مارسکا خودش این خطر را می‌شناسد. او در نخستین نشست خبری‌اش به دوران پس از فرگوسن در منچستریونایتد و پس از ونگر در آرسنال اشاره کرد. با این حال، یک تفاوت مهم وجود دارد: مارسکا برای منچسترسیتی غریبه نیست. او قبلاً تیم توسعه سیتی را هدایت کرده و در فصل سه‌گانه ۲۳-۲۰۲۲ عضو کادر گواردیولا بوده است. مدیران باشگاه نیز در ۲۹ ژوئن با قراردادی سه‌ساله تا تابستان ۲۰۲۹ او را استخدام کردند؛ تصمیمی که بیش از یک انقلاب تاکتیکی، نشانه تلاش سیتی برای حفظ بخشی از پیوستگی عصر گواردیولا است.

مارسکا باید «شاگرد پپ» بماند یا خودش شود؟

این مهم‌ترین دوگانگی پروژه جدید منچسترسیتی است. بخش زیادی از اعتبار تاکتیکی مارسکا از همان مکتبی می‌آید که گواردیولا در اتحاد به اوج رساند؛ مالکیت توپ، ساخت بازی از عقب، اشغال دقیق فضاها و کنترل مسابقه از طریق موقعیت بازیکنان. خود مارسکا نیز گفته قصد ندارد اصول موفق فوتبال سیتی را کنار بگذارد. از سوی دیگر، گواردیولا پیش از جدایی هشدار داده بود که تلاش برای پیدا کردن یک نسخه «کپی و پیست» از خودش می‌تواند به نتیجه معکوس منجر شود.

مارسکا برای نشان دادن استقلال خود حتی سراغ تغییرات نمادین رفته است. گزارش‌ها در انگلیس می‌گویند او حاضر نشده دفتر قدیمی گواردیولا را به دفتر شخصی خود تبدیل کند و آن فضا اکنون کاربری دیگری دارد. چنین اتفاقی از نظر تاکتیکی تعیین‌کننده نیست، اما پیام مهمی دارد: مارسکا می‌داند اگر تنها در نقش «ادامه‌دهنده پپ» ظاهر شود، هر شکست سیتی به مدرکی برای پایین‌تر بودن نسخه دوم نسبت به نسخه اصلی تبدیل خواهد شد.

درس بزرگ آرتتا برای جانشین گواردیولا

نمونه میکل آرتتا شاید امیدبخش‌ترین الگو برای مارسکا باشد. آرتتا مستقیماً جانشین ونگر نشد؛ او پس از دوره ناموفق امری به آرسنال رسید و همین فاصله بخشی از فشار تاریخی را کاهش داد. مدیران آرسنال نیز با وجود فراز و فرودهای متعدد به پروژه سرمربی اسپانیایی زمان دادند و نتیجه این صبر سرانجام در فصل ۲۶-۲۰۲۵ دیده شد.

آرسنال فصل گذشته با ۸۵ امتیاز و هفت امتیاز بیشتر از منچسترسیتی قهرمان لیگ برتر شد و به انتظار ۲۲ ساله خود برای فتح لیگ پایان داد. تیم آرتتا همچنین نشان داد برای رسیدن به قهرمانی لازم نیست دقیقاً نسخه‌ای از فوتبال گواردیولا باشد؛ قدرت دفاعی، توان فیزیکی و استفاده مؤثر از ضربات ایستگاهی به بخش مهمی از هویت آرسنال تبدیل شد. شاید مهم‌ترین درس برای مارسکا همین باشد: آموزه‌های یک استاد زمانی ارزشمند هستند که به نقطه شروع تبدیل شوند، نه سقفی که اجازه تغییر ندهد.

آیا منچسترسیتی به مارسکا فرصت کافی خواهد داد؟

مسئله اصلی این است که سیتی چقدر برای یک دوران گذار صبر خواهد کرد. آرتتا زمانی به آرسنال رسید که سال‌ها ناکامی سطح توقعات را تغییر داده بود. مارسکا چنین امتیازی ندارد. او تیمی را تحویل گرفته که فصل گذشته نایب‌قهرمان لیگ برتر شد و دو جام داخلی برد. علاوه بر این، مدیران سیتی در تابستان برای تقویت تیم هزینه سنگینی کرده‌اند و با پرداخت ۱۱۶ میلیون پوند برای الیوت اندرسون، رکورد خرید باشگاه را شکسته‌اند.

در چنین شرایطی، عبارت «پروژه بلندمدت» فقط تا زمانی کار می‌کند که نتایج قابل قبول باشند. شکست ۳ بر صفر مقابل آرسنال هنوز به معنای شکل‌گیری بحران نیست، اما فاصله دو تیم را در اولین آزمون جدی فصل آشکار کرد. مارسکا پس از مسابقه تأکید کرد برنامه سیتی برای ادامه فعالیت در بازار نقل‌وانتقالات از قبل وجود داشته و بازیکنان جدید باید هرچه سریع‌تر با سبک تیم هماهنگ شوند. حالا مسابقه نخست لیگ برتر مقابل بورنموث، اولین فرصت او برای ارائه پاسخ خواهد بود.

انزو مارسکا در نقطه‌ای میان دیوید مویس و میکل آرتتا

آینده مارسکا احتمالاً به پاسخ یک سؤال بستگی دارد: آیا او می‌تواند بدون نابود کردن میراث گواردیولا، منچسترسیتی را به تیم خودش تبدیل کند؟ اگر بیش از حد به گذشته وفادار بماند، خطر تبدیل شدن به «نسخه ضعیف‌تر پپ» وجود دارد. اگر خیلی سریع همه‌چیز را تغییر دهد، ممکن است مزیت ساختاری تیمی را از بین ببرد که یک دهه برای نوع مشخصی از فوتبال ساخته شده است.

مارسکا البته بدون رزومه وارد این نبرد نشده است. او لسترسیتی را به لیگ برتر بازگرداند و در چلسی علاوه بر کسب سهمیه لیگ قهرمانان، قهرمان لیگ کنفرانس اروپا و جام جهانی باشگاه‌ها شد؛ هرچند دورانش در استمفوردبریج در نخستین روز سال ۲۰۲۶ به پایان رسید. حالا او بزرگ‌ترین فرصت و در عین حال خطرناک‌ترین شغل دوران مربیگری‌اش را در اختیار دارد.

شاید شکست سنگین برابر آرسنال بهترین یادآوری ممکن در همان ابتدای کار باشد: عصر پپ تمام شده، اما استانداردهای پپ هنوز در ورزشگاه اتحاد زندگی می‌کنند. مارسکا برای موفق شدن مجبور نیست گواردیولا باشد؛ اتفاقاً اگر بخواهد دقیقاً گواردیولا باشد، احتمال شکستش بیشتر خواهد شد. مأموریت واقعی او ساختن منچسترسیتی‌ای است که گذشته پرافتخارش را فراموش نکند، اما برای تعریف آینده نیز به نام مربی قبلی وابسته نماند.