یک مدال، دو پاداش؛ تناقض عجیب در «همسان‌سازی» پاداش ورزشکاران ایران برای ناگویا

ورزش ایران فاصله زیادی تا آغاز دو رویداد بزرگ قاره ندارد. بازی‌های آسیایی آیچی-ناگویا از ۱۹ سپتامبر تا ۴ اکتبر ۲۰۲۶ برگزار می‌شود و تنها دو هفته بعد، ورزشکاران پاراآسیایی از ۱۸ تا ۲۴ اکتبر وارد رقابت خواهند شد. بازی‌های پاراآسیایی در ۱۸ رشته برگزار می‌شود و حدود ۳ هزار ورزشکار از ۴۵ کمیته ملی پارالمپیک در آن حضور خواهند داشت.

در ایران نیز بخش مهمی از آماده‌سازی این دو کاروان به موضوع پاداش‌ها مربوط می‌شود؛ موضوعی که همیشه برای ورزشکاران حساس بوده و در سال‌های اخیر تلاش زیادی شده تا فاصله میان ورزشکاران المپیکی و پارالمپیکی کاهش پیدا کند.

در ظاهر، برای ناگویا نیز همین اتفاق افتاده است.

کمیته ملی المپیک پاداش پای سکوی بازی‌های آسیایی را برای مدال طلا ۳ میلیارد تومان، نقره یک میلیارد تومان و برنز ۴۰۰ میلیون تومان تصویب کرده است. کمیته ملی پارالمپیک نیز دقیقاً همین اعداد را برای ورزشکاران انفرادی پاراآسیایی اعلام کرده است.

اما کافی است از ورزش‌های انفرادی عبور کنیم تا معادله کاملاً تغییر کند.

پاداش طلای ناگویا؛ ۳ میلیارد برای یک تیم، ۱.۵ میلیارد برای تیم دیگر

کمیته ملی المپیک در مصوبه مربوط به بازی‌های آسیایی صراحتاً اعلام کرده ورزشکاران رشته‌های تیمی نیز مانند ورزشکاران انفرادی و بدون کاهش پاداش دریافت خواهند کرد.

یعنی اگر یک ملی‌پوش در رشته تیمی قهرمان بازی‌های آسیایی شود، سهم او از پاداش پای سکو همان ۳ میلیارد تومان ورزشکار انفرادی است. برای نقره نیز یک میلیارد و برای برنز ۴۰۰ میلیون تومان پرداخت می‌شود.

اما در پاراآسیایی شرایط متفاوت است.

غفور کارگری، رئیس کمیته ملی پارالمپیک، در تازه‌ترین نشست خبری خود اعلام کرده پاداش ورزشکاران تیمی ۵۰ درصد ورزشکاران انفرادی خواهد بود. این موضوع در گزارش رسمی سایت کمیته ملی پارالمپیک نیز درج شده است.

ترجمه این تصمیم به عدد، اختلاف را واضح‌تر نشان می‌دهد.

یک ورزشکار تیمی در بازی‌های پاراآسیایی برای مدال طلا ۱.۵ میلیارد تومان، برای نقره ۵۰۰ میلیون تومان و برای برنز ۲۰۰ میلیون تومان دریافت می‌کند؛ یعنی دقیقاً نصف ورزشکار رشته تیمی در بازی‌های آسیایی با همان رنگ مدال.

اینجاست که عبارت «همسان‌سازی پاداش‌ها» نیاز به یک تبصره بسیار مهم پیدا می‌کند.

همسان‌سازی انجام شده؛ اما فقط برای انفرادی‌ها

غفور کارگری تأکید کرده سیاست کمیته ملی پارالمپیک این است که پاداش ورزشکاران پارالمپیکی کمتر از ورزشکاران المپیکی نباشد و مبالغ مدال‌آوران پاراآسیایی با بازی‌های آسیایی برابر است. حتی درباره ورزشکارانی که امکان کسب چند مدال دارند نیز اعلام شده پاداش هر مدال به صورت جداگانه محاسبه می‌شود؛ بنابراین ورزشکاری با سه طلای انفرادی می‌تواند ۹ میلیارد تومان پاداش بگیرد.

این سیاست در بخش انفرادی کاملاً قابل مشاهده است.

یک طلای دوومیدانی در بازی‌های آسیایی و یک طلای پارادوومیدانی در بازی‌های پاراآسیایی، از منظر پاداش تعیین‌شده توسط دو کمیته، ارزش یکسانی دارند.

اما به محض ورود به رشته تیمی، این برابری از بین می‌رود.

در نتیجه شاید عبارت دقیق‌تر این باشد که پاداش ورزشکاران انفرادی در دو کاروان همسان شده، نه تمام مدال‌آوران.

این تفاوت صرفاً یک بحث لفظی نیست. والیبال نشسته، بسکتبال با ویلچر و گلبال در برنامه رسمی بازی‌های پاراآسیایی ناگویا حضور دارند و ورزشکاران این رشته‌ها نیز برای یک مدال قاره‌ای، همان دوره تمرینی، اردوی ملی، فشار مسابقه و مسئولیت نمایندگی ایران را تجربه می‌کنند.

عجیب‌تر از اختلاف با بازی‌های آسیایی؛ عقب‌گرد نسبت به پاریس ۲۰۲۴

تصمیم جدید زمانی بیشتر جلب توجه می‌کند که آن را با سیاست خود کمیته ملی پارالمپیک در دو سال قبل مقایسه کنیم.

پیش از پارالمپیک پاریس ۲۰۲۴ اعلام شده بود ورزشکاران رشته‌های تیمی ۷۵ درصد پاداش رشته‌های انفرادی را دریافت خواهند کرد. پاداش پایه در آن دوره برای طلای انفرادی ۴ میلیارد، نقره ۱.۵ میلیارد و برنز یک میلیارد تومان تعیین شده بود و سهم تیمی‌ها ۷۵ درصد این ارقام بود.

حالا این ضریب در ناگویا از ۷۵ درصد به ۵۰ درصد رسیده است.

بنابراین مسئله تنها این نیست که چرا ورزشکار تیمی پاراآسیایی کمتر از ورزشکار تیمی بازی‌های آسیایی می‌گیرد؛ سؤال دیگر این است که چرا سهم تیمی‌ها در نظام پاداش خود ورزش پارالمپیکی از ۷۵ به ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده است؟

ممکن است برای این تصمیم دلایل بودجه‌ای یا تفاوت در تعداد اعضای تیم‌ها وجود داشته باشد. پرداخت پاداش کامل به تمام نفرات یک تیم طبیعتاً هزینه بسیار بیشتری نسبت به یک مدال انفرادی برای کمیته ایجاد می‌کند. اما تاکنون توضیح رسمی منتشرشده درباره پاداش ناگویا بیشتر بر رقم ۵۰ درصد تأکید داشته و استدلال تفصیلی درباره چرایی کاهش این نسبت از ۷۵ درصد پاریس ارائه نشده است.

آیا مدال تیمی نصف مدال انفرادی ارزش دارد؟

این همان پرسشی است که تصمیم اخیر ناگزیر ایجاد می‌کند.

در ورزش تیمی یک مدال حاصل مشارکت تعداد بیشتری ورزشکار است و طبیعی است که پرداخت پاداش کامل به تک‌تک اعضا بار مالی بیشتری ایجاد کند. این استدلال از منظر مدیریت بودجه قابل فهم است.

اما طرف دیگر ماجرا نیز وجود دارد.

یک بازیکن والیبال نشسته یا بسکتبال با ویلچر برای رسیدن به بازی‌های پاراآسیایی الزاماً نصف یک ورزشکار انفرادی تمرین نمی‌کند. مدت اردو، فشار آماده‌سازی، خطر مصدومیت و مسئولیت او به عنوان عضو تیم ملی با یک ضریب ۵۰ درصدی کاهش پیدا نمی‌کند.

مهم‌تر اینکه کمیته ملی المپیک دقیقاً با همین مسئله در رشته‌های تیمی بازی‌های آسیایی مواجه است، اما تصمیم گرفته پاداش را کاهش ندهد.

در نتیجه بحث فقط درباره تفاوت طبیعی ورزش تیمی و انفرادی نیست؛ دو نهاد اصلی ورزش ایران برای دو کاروانی که با فاصله چند هفته به یک شهر اعزام می‌شوند، دو تعریف متفاوت از ارزش مدال تیمی ارائه کرده‌اند.

فاصله‌ای ۱.۵ میلیاردی فقط به خاطر حضور در کاروان پاراآسیایی

فرض کنید دو ورزشکار ایرانی در ناگویا قهرمان شوند؛ یکی عضو یک رشته تیمی در بازی‌های آسیایی و دیگری عضو یک رشته تیمی در بازی‌های پاراآسیایی.

هر دو مدال طلا دارند. هر دو عضو تیم ملی ایران هستند. سرود و پرچم کشور برای موفقیت آنها یکسان است.

اما براساس ارقام فعلی، نفر اول ۳ میلیارد تومان و نفر دوم ۱.۵ میلیارد تومان دریافت می‌کند.

اختلاف برای نقره ۵۰۰ میلیون و برای برنز ۲۰۰ میلیون تومان خواهد بود.

همین مقایسه است که موضوع را از یک فرمول مالی ساده خارج می‌کند و به مسئله عدالت در نظام پاداش قهرمانی می‌رساند.

فرصت برای اصلاح یک تناقض قبل از ناگویا

هنوز تا آغاز بازی‌های پاراآسیایی زمان باقی مانده است. مسابقات از ۱۸ اکتبر آغاز می‌شود و کاروان ایران در حالی راهی پنجمین دوره این بازی‌ها خواهد شد که مسئولان کمیته ملی پارالمپیک بارها بر حمایت از ورزشکاران و اصل برابری پاداش‌ها تأکید کرده‌اند.

دقیقاً به همین دلیل، بازنگری در ضریب رشته‌های تیمی می‌تواند سیاست اعلام‌شده را به واقعیت نزدیک‌تر کند.

اگر امکان پرداخت ۱۰۰ درصد پاداش وجود ندارد، دست‌کم توضیح روشن درباره علت کاهش سهم تیمی‌ها از ۷۵ درصد در پاریس به ۵۰ درصد در ناگویا می‌تواند بخشی از ابهام را برطرف کند.

ورزشکاران تیمی پاراآسیایی قرار نیست با نیمی از توان وارد زمین شوند و مدال آنها نیز در جدول مسابقات «نصف مدال» محاسبه نمی‌شود.

همسان‌سازی زمانی معنای کامل پیدا می‌کند که فقط عدد بالای جدول یکسان نباشد. وقتی طلای یک ورزشکار تیمی در بازی‌های آسیایی ۳ میلیارد تومان و طلای همتای پاراآسیایی او ۱.۵ میلیارد تومان ارزش‌گذاری می‌شود، هنوز یک سؤال ساده بی‌پاسخ مانده است: اگر مدال‌ها برابرند، چرا پاداش‌ها برابر نیستند؟