گاز ورزشگاه شیرودی قطع شد؛ دومین هشدار مالی به زیرساخت ورزش تهران پس از برق آزادی

قطع گاز مجموعه ورزشی شهید شیرودی تهران تازه‌ترین حاشیه مربوط به زیرساخت‌های ورزشی پایتخت است. براساس گزارش منتشرشده در روز دوشنبه ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، انشعاب گاز این مجموعه طی روزهای گذشته قطع شده و دلیل آن بدهی به شرکت گاز عنوان شده است. گزارش‌های اولیه رقم بدهی را بیش از دو میلیارد تومان اعلام کردند.

با این حال، خبر در همان روز یک به‌روزرسانی مهم داشت؛ خبرگزاری تسنیم در نسخه فعلی گزارش خود اعلام کرده است که بدهی پرداخت شده و گفته می‌شود گاز مجموعه طی ساعات آینده دوباره وصل خواهد شد. بنابراین ممکن است مشکل عملیاتی شیرودی در کوتاه‌مدت برطرف شود، اما اصل ماجرا همچنان اهمیت دارد؛ زیرا این اتفاق تنها چند روز پس از ماجرای قطع برق مجموعه ورزشی آزادی رخ داده است.

بدهی دو میلیاردی شیرودی؛ ماجرا چه بود؟

مجموعه شهید شیرودی یکی از شناخته‌شده‌ترین مجموعه‌های ورزشی مرکز تهران است و سالن‌ها و فضاهای مختلف آن در طول سال میزبان تمرین، مسابقه و فعالیت رشته‌های گوناگون هستند. همین امسال نیز مسابقات رشته‌هایی مانند شمشیربازی در سالن شهید کلاهدوز این مجموعه برگزار شده است.

قطع یک انشعاب انرژی در چنین مجموعه‌ای را نمی‌توان صرفاً به یک قبض پرداخت‌نشده تقلیل داد. گاز در اماکن ورزشی می‌تواند با تأمین آب گرم، موتورخانه‌ها، سیستم‌های حرارتی و بخش‌های خدماتی ارتباط داشته باشد و طولانی شدن قطعی، بسته به ساختار تأسیسات هر مجموعه، قابلیت اثرگذاری بر فعالیت روزمره را دارد.

در مورد شیرودی هنوز جزئیات رسمی درباره مدت انباشت بدهی، تعداد اخطارهای صادرشده یا نحوه محاسبه رقم بدهی منتشر نشده است. آنچه گزارش شده، قطع انشعاب به دلیل بدهی و سپس پرداخت مبلغ و وعده برقراری مجدد گاز است. به همین دلیل نمی‌توان بدون انتشار اسناد مالی درباره منشأ دقیق بدهی قضاوت کرد.

اما همزمانی این اتفاق با ماجرای آزادی باعث شده موضوع از یک مسئله مربوط به یک مجموعه ورزشی فراتر برود.

چند روز قبل برق آزادی هم به خاطر ۲۲ میلیارد تومان بدهی قطع شد

پیش از انتشار خبر قطع گاز شیرودی، یکی از مهم‌ترین مجموعه‌های ورزشی کشور با مسئله‌ای مشابه مواجه شده بود. شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ اعلام کرد انشعاب برق مجموعه ورزشی آزادی به علت پرداخت نشدن بهای برق مصرفی از آبان ۱۴۰۳ و انباشت بدهی ۲۲۰ میلیارد ریالی، معادل ۲۲ میلیارد تومان، پس از اطلاع‌رسانی‌ها و اخطارهای متعدد کتبی قطع شده است.

ماجرا زمانی بازتاب بیشتری پیدا کرد که قطعی برق، فدراسیون کشتی را نیز درگیر کرد. مسئولان این فدراسیون تأکید کردند بدهی ۲۲ میلیارد تومانی متعلق به مجموعه آزادی است و ارتباطی با فدراسیون کشتی ندارد. سرپرست دبیری فدراسیون کشتی همچنین گفته بود مجموعه آزادی ۱۳ ایستگاه برق دارد و فدراسیون برای اصلاح تجهیزات برخی ایستگاه‌ها نیز هزینه کرده است.

دو پرونده البته از نظر رقم، نوع انرژی و جزئیات مالی یکسان نیستند، اما در یک نقطه به یکدیگر می‌رسند: بدهی خدمات پایه در دو مجموعه ورزشی بزرگ تهران به مرحله‌ای رسیده که شرکت ارائه‌دهنده انرژی اقدام به قطع انشعاب کرده است.

شیرودی و آزادی زیر یک چتر مدیریتی

اهمیت شباهت این دو اتفاق زمانی بیشتر می‌شود که ساختار مدیریتی مجموعه‌ها را در نظر بگیریم. مجموعه‌های ورزشی آزادی و شهید شیرودی هر دو در مجموعه‌های تحت پوشش شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی کشور قرار دارند. وب‌سایت رسمی این شرکت اعلام کرده است که مجموعه‌های آزادی، انقلاب و شهید شیرودی در چارچوب مأموریت‌های این مجموعه به آن واگذار شده‌اند.

شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی نیز فلسفه فعالیت بخش نگهداری خود را انجام امور نگهداری، تعمیرات و مدیریت سخت‌افزار ورزش به شکل تخصصی و متمرکز تعریف کرده است. همچنین در ساختار جدید شرکت، مدیریت خدمات عمومی، نگهداری و تعمیرات اماکن و دارایی‌ها و نظارت بر بهره‌برداران از وظایف معاونت نگهداری و هماهنگی امور فرهنگی و ورزشی عنوان شده است.

به همین دلیل، قطع گاز شیرودی پس از بحران برق آزادی ناگزیر توجه‌ها را به شیوه مدیریت هزینه‌های جاری در مجموعه‌های تحت پوشش این شرکت جلب می‌کند.

این البته به معنای اثبات وجود یک «بحران مالی فراگیر» در شرکت توسعه نیست؛ داده‌های عمومی موجود برای چنین نتیجه‌گیری قطعی کافی نیست. اما دو مورد قطع انرژی در فاصله‌ای کوتاه، دست‌کم ضرورت شفاف‌سازی درباره نحوه پرداخت هزینه‌های آب، برق و گاز مجموعه‌های بزرگ ورزشی را افزایش می‌دهد.

میلیاردها تومان برای توسعه؛ اما قبض انرژی چرا به مرحله قطع می‌رسد؟

شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی همزمان پروژه‌های عمرانی و سرمایه‌گذاری قابل توجهی را در نقاط مختلف کشور دنبال می‌کند. برای نمونه، در فهرست مناقصات سال ۱۴۰۵ این شرکت، پروژه تهیه و اجرای چمن هیبریدی ورزشگاه یکصد هزار نفری آزادی با برآورد ۱.۳ هزار میلیارد ریال، معادل حدود ۱۳۰ میلیارد تومان دیده می‌شود. طرح‌های سرمایه‌گذاری چندصد میلیارد تومانی و حتی چند هزار میلیارد تومانی نیز در مجموعه‌های تحت مدیریت شرکت تعریف شده‌اند.

بودجه پروژه‌های عمرانی و هزینه‌های جاری الزاماً از یک محل تأمین نمی‌شوند و نمی‌توان صرف مشاهده این ارقام نتیجه گرفت که اعتبار یک پروژه امکان پرداخت قبض انرژی مجموعه دیگری را داشته است. با این حال، کنار هم قرار گرفتن پروژه‌های توسعه‌ای بزرگ با بدهی‌هایی که به قطع برق یا گاز منجر می‌شوند، یک مسئله مدیریتی را برجسته می‌کند: نگهداری زیرساخت موجود به اندازه توسعه زیرساخت جدید اهمیت دارد.

ورزشگاه، سالن یا مجموعه‌ای که میلیاردها تومان ارزش دارد، برای فعالیت روزانه به ابتدایی‌ترین خدمات زیربنایی وابسته است. تأمین پایدار برق، گاز، آب و نگهداری تأسیسات باید بخشی از برنامه مالی قابل پیش‌بینی هر مجموعه باشد؛ به‌خصوص زمانی که پای اماکن ملی و فعالیت فدراسیون‌های ورزشی در میان است.

پنج سؤال پس از قطع گاز شیرودی و برق آزادی

اکنون مسئله فقط این نیست که گاز شیرودی چه زمانی وصل می‌شود. با توجه به پرداخت بدهی، احتمالاً این مشکل در کوتاه‌مدت رفع خواهد شد. سؤال اصلی این است که بدهی چگونه تا مرز قطع انشعاب پیش رفته است. در پرونده آزادی، شرکت برق صراحتاً از عدم پرداخت از آبان ۱۴۰۳ و «اخطارهای متعدد کتبی» سخن گفته بود.

مشخص شدن سهم هر بخش از مصرف انرژی، نحوه تسویه حساب فدراسیون‌ها و بهره‌برداران مستقر در مجموعه‌ها، سازوکار تأمین هزینه قبوض، وجود یا نبود کنتورهای مستقل و همچنین برنامه جلوگیری از تکرار قطعی‌ها می‌تواند تصویر روشن‌تری از مسئله ارائه کند.

بدون پاسخ به این پرسش‌ها، پرداخت یک بدهی و وصل شدن دوباره انشعاب تنها مشکل فوری را حل خواهد کرد، نه لزوماً علت ایجاد آن را.

گاز شیرودی وصل می‌شود؛ زنگ هشدار اما باقی می‌ماند

آخرین وضعیت منتشرشده حاکی از آن است که بدهی گاز مجموعه ورزشی شهید شیرودی پرداخت شده و انتظار می‌رود انشعاب دوباره برقرار شود. بنابراین ماجرا فعلاً به سمت حل شدن رفته است.

با این همه، اتفاقات مرداد ۱۴۰۵ یک هشدار روشن برای مدیریت زیرساخت ورزش کشور به همراه دارد. ابتدا برق مجموعه آزادی با بدهی ۲۲ میلیارد تومانی قطع شد و چند روز بعد خبر قطع گاز شیرودی به دلیل بدهی بیش از دو میلیارد تومانی منتشر شد. دو مجموعه‌ای که هر دو زیر چتر شرکت توسعه و نگهداری اماکن ورزشی قرار دارند.

رفع قطعی گاز شیرودی پایان بخش فوری ماجراست، اما شاید شروع یک مطالبه جدی‌تر باشد: اگر مجموعه‌های ملی ورزش برای توسعه و بازسازی به برنامه‌های چندصد میلیاردی نیاز دارند، برای جلوگیری از انباشت بدهی‌های جاری و قطع خدمات حیاتی چه سازوکار پایداری در نظر گرفته شده است؟

پاسخ شفاف به این سؤال می‌تواند مشخص کند اتفاقات آزادی و شیرودی دو حادثه مقطعی بوده‌اند یا نشانه‌ای هستند که باید مدیریت مالی و بهره‌برداری از اماکن بزرگ ورزش کشور را با دقت بیشتری زیر ذره‌بین برد.