پیام تازه ترامپ درباره ایران؛ «تحت هیچ شرایطی اجازه ساخت سلاح هستهای نمیدهیم» / هشدار در روز پایان ضربالاجل ۶۰ روزه
دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، در تازهترین پیام خود درباره ایران بار دیگر پرونده هستهای تهران را در صدر اولویتهای واشنگتن قرار داد و اعلام کرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای «هدف شماره یک» آمریکا بوده و همچنان خواهد بود. اهمیت این پیام فقط در لحن صریح آن نیست؛ ترامپ دقیقاً در روزی این موضع را منتشر کرده که مهلت ۶۰روزه تعیینشده در تفاهم موقت ایران و آمریکا به پایان رسیده، مذاکرات برای توافق نهایی پیشرفت ملموسی نداشته و اختلاف دو طرف بر سر برنامه هستهای و تنگه هرمز همچنان پابرجاست. همزمان دولت آمریکا از افزایش فشار اقتصادی بر ایران سخن میگوید؛ شرایطی که میتواند روزهای آینده را برای روابط تهران و واشنگتن حساستر کند.
۱۵:۱۰ - ۲۶ مرداد ۱۴۰۵
وانانیوز|
ترامپ امروز دوشنبه ۱۷ اوت ۲۰۲۶، برابر با ۲۶ مرداد ۱۴۰۵، در حساب خود در شبکه اجتماعی تروثسوشال تأکید کرد که جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای مهمترین هدف آمریکا است.
او نوشت که این موضوع «هدف شماره یک» بوده و خواهد ماند و ایران نباید «به هیچ شکل و تحت هیچ شرایطی» به سلاح هستهای دست پیدا کند. انتشار اصل پیام در تروثسوشال توسط چند رسانه بینالمللی از جمله فایننشالتایمز و گاردین تأیید شده است.
این جمله در واقع ادامه همان موضعی است که ترامپ طی ماههای گذشته بارها تکرار کرده است.
کاخ سفید نیز از آغاز درگیریهای سال ۲۰۲۶، جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای را یکی از اهداف محوری سیاست آمریکا اعلام کرده بود.
اما زمانبندی پیام تازه باعث شده اهمیت آن بیشتر از یک تکرار معمولی باشد.
چرا پیام امروز ترامپ اهمیت ویژهای دارد؟
امروز مهلت ۶۰روزهای که در تفاهم موقت ژوئن میان ایران و آمریکا برای رسیدن به توافق گستردهتر در نظر گرفته شده بود، به پایان رسیده است.
آسوشیتدپرس گزارش داده که این مهلت روز دوشنبه ۱۷ اوت به پایان رسید، در حالی که تهران و واشنگتن اکنون حتی در بعضی موضوعات نسبت به زمان امضای تفاهم از یکدیگر دورتر شدهاند.
در تفاهم ژوئن قرار بود طی این دوره درباره پایان پایدار درگیری، پرونده هستهای ایران و بازگشایی کامل مسیر کشتیرانی در تنگه هرمز مذاکره شود.
اما بخش بزرگی از این برنامه عملی نشده است.
مذاکرات تفصیلی درباره پرونده هستهای هنوز به نتیجه نرسیده و اختلاف بر سر نحوه بازگشایی تنگه هرمز و تعهدات اقتصادی آمریکا نیز ادامه دارد.
بنابراین جمله امروز ترامپ را میتوان پیامی روشن دانست: حتی اگر سایر بخشهای تفاهم ژوئن شکست خورده باشند، کاخ سفید حاضر نیست هدف هستهای خود را کنار بگذارد.
مذاکرات ایران و آمریکا در چه وضعیتی است؟
فعلاً خبری از یک روند مستقیم و پایدار مذاکراتی نیست.
مقامهای ایرانی گفتهاند مذاکرات مستقیم با آمریکا متوقف شده و پیامها بیشتر از طریق واسطهها منتقل میشود. آسوشیتدپرس نیز امروز گزارش داد که مذاکرات جاری عمدتاً حول تنگه هرمز و محاصره دریایی آمریکا متمرکز شده و نشانهای از آغاز مذاکرات تفصیلی هستهای وجود ندارد.
یک مقام ارشد ایرانی نیز هفته گذشته به رویترز گفته بود برای احیای تفاهم موقت «هیچ پیشرفتی» صورت نگرفته است و تهران تمدید مهلت ۶۰روزه را نیز تأیید نکرده است.
پاکستان همچنان در تلاش است دو طرف را دوباره به میز مذاکره بازگرداند، اما تا امروز توافقی برای تمدید رسمی ضربالاجل به دست نیامده است.
به همین دلیل پیام ترامپ بیش از آنکه خبر از توافق بدهد، یادآوری خط قرمز واشنگتن در شرایط بنبست دیپلماتیک است.
موضع ایران چیست؟
موضع رسمی جمهوری اسلامی در نقطه مقابل این ادعا قرار دارد.
ایران سالهاست اعلام میکند برنامه هستهایاش ماهیت صلحآمیز دارد و قصد تولید یا دستیابی به سلاح هستهای ندارد.
عباس عراقچی نیز در موضع رسمی منتشرشده از سوی وزارت امور خارجه ایران تأکید کرده بود که ایران «تحت هیچ شرایطی» به دنبال ساخت، توسعه یا دستیابی به سلاح هستهای نخواهد رفت.
اما اختلاف اصلی فقط درباره «ساخت بمب» نیست.
مذاکرات هستهای بر موضوعاتی مانند سطح و محل غنیسازی اورانیوم، ذخایر مواد غنیشده، نحوه راستیآزمایی و بازرسیهای آژانس بینالمللی انرژی اتمی و میزان رفع تحریمها متمرکز بوده است.
بنابراین اینکه هر دو طرف بگویند ایران نباید سلاح هستهای داشته باشد، بهتنهایی برای رسیدن به توافق کافی نیست؛ اختلاف واقعی بر سر چگونگی تضمین و راستیآزمایی این موضوع است.
ترامپ قبلاً هم همین خط قرمز را اعلام کرده بود
موضع امروز ترامپ تازه نیست، اما لحن آن بار دیگر خط قرمز اصلی رئیسجمهور آمریکا را مشخص کرده است.
ترامپ در ۱۶ ژوئن نیز هنگام دفاع از تفاهم موقت با ایران گفته بود مهمترین مسئله برای او این است که ایران هرگز سلاح هستهای نداشته باشد. او آن زمان مدعی شده بود متن تفاهم این موضوع را بهروشنی تضمین میکند.
در همان مقطع قرار بود مذاکرات فنی درباره ذخایر اورانیوم غنیشده و رفع تحریمها در پنجره ۶۰روزه آغاز شود.
حالا آن ۶۰ روز به پایان رسیده، اما توافق نهایی حاصل نشده است.
این دقیقاً همان چیزی است که پیام امروز را حساس میکند.
فشار اقتصادی آمریکا بیشتر میشود؟
نشانهها میگویند بله.
رویترز یک روز پیش از پیام تازه ترامپ گزارش داد که رئیسجمهور آمریکا قصد دارد فشار اقتصادی بر ایران را تشدید کند و اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، نیز از اقداماتی سخن گفته که ممکن است در همین هفته اعلام شوند.
گزینههای در حال بررسی شامل افزایش فشار بر شبکه فروش نفت ایران، شرکتهای واسطه، پالایشگاههای مستقل چینی و مؤسسات مالی مرتبط با تجارت ایران است.
در نتیجه مسیر فعلی واشنگتن ظاهراً دو بخش دارد:
اول؛ حفظ فشار سیاسی برای جلوگیری از پیشرفت برنامه هستهای.
دوم؛ افزایش هزینه اقتصادی در صورتی که مذاکرات از بنبست خارج نشوند.
البته اینکه این فشارها دقیقاً چه زمانی و با چه شدتی اعمال شوند هنوز مشخص نیست.
تنگه هرمز چگونه وارد پرونده هستهای شد؟
یکی از پیچیدگیهای بحران فعلی این است که پرونده هستهای دیگر بهتنهایی مذاکره نمیشود.
تنگه هرمز اکنون به یکی از اصلیترین موضوعات اختلاف تهران و واشنگتن تبدیل شده است.
براساس گزارش آسوشیتدپرس، ایران خواستار لغو محاصره آمریکا، عقبنشینی نیروهای آمریکایی از اطراف ایران و دریافت غرامت برای خسارتهای جنگ شده است. در مقابل واشنگتن این خواستهها را نپذیرفته و درباره کنترل و نحوه عبور کشتیها از تنگه نیز اختلاف ادامه دارد.
همین درهمتنیدگی پروندهها دستیابی به یک توافق سریع را دشوار کرده است.
حتی اگر دو طرف درباره اصل منع ساخت سلاح هستهای توافق لفظی داشته باشند، اختلاف بر سر هرمز، تحریمها، غرامت و سازوکار بازرسی هستهای همچنان باقی میماند.
بازار نفت هم به بنبست سیاسی واکنش نشان داد
ادامه اختلاف ایران و آمریکا تنها یک مسئله سیاسی نیست و بازار جهانی انرژی نیز به آن واکنش نشان داده است.
رویترز امروز گزارش داد نفت برنت با افزایش قیمت به حدود ۸۹.۴۴ دلار در هر بشکه رسید؛ یکی از دلایل این رشد، بنبست مذاکرات و کاهش شدید تردد کشتیها از تنگه هرمز عنوان شده است.
طبق همین گزارش، تنها پنج کشتی کالایی روز شنبه از تنگه عبور کردند و روز یکشنبه هیچ کشتی عبوری ثبت نشد؛ رقمی بسیار پایینتر از هفته قبل.
به همین دلیل هر پیام جدید ترامپ یا مقامهای ایرانی میتواند نهفقط بازارهای منطقه، بلکه قیمت جهانی نفت و انرژی را نیز تحت تأثیر قرار دهد.
آیا پیام ترامپ به معنای حمله تازه است؟
خیر؛ دستکم در متن همین پیام چنین چیزی گفته نشده است.
ترامپ تنها خط قرمز هستهای آمریکا را تکرار کرده و در این پست مشخصاً تهدید تازهای درباره زمان یا نوع عملیات نظامی علیه ایران اعلام نکرده است.
اما این پیام در بستری منتشر شده که واشنگتن همزمان فشار اقتصادی را افزایش میدهد و مذاکرات نیز به نتیجه نرسیدهاند.
بنابراین میتوان از افزایش فشار سیاسی سخن گفت، اما نمیتوان صرفاً بر اساس این پست نتیجه گرفت حمله نظامی تازهای قطعی یا قریبالوقوع است.
این تفاوت برای تیتر و تحلیل بسیار مهم است.
سه سناریو برای روزهای آینده
با پایان مهلت ۶۰روزه، سه مسیر اصلی پیش روی پرونده ایران و آمریکا قرار دارد.
سناریوی اول؛ بازگشت به مذاکره: پاکستان یا سایر میانجیها موفق میشوند دو طرف را دوباره وارد گفتوگو کنند. در این صورت بحث هستهای، هرمز و تحریمها احتمالاً بهصورت همزمان دنبال خواهد شد. تلاش پاکستان برای احیای مذاکرات همچنان ادامه دارد.
سناریوی دوم؛ ادامه بنبست و فشار اقتصادی: در نبود توافق، آمریکا میتواند دامنه تحریمها و فشار بر صادرات نفت و شبکههای مالی ایران را افزایش دهد؛ گزینهای که دولت ترامپ هماکنون بهطور جدی بررسی میکند.
سناریوی سوم؛ تشدید تنش: اگر اختلاف درباره هرمز یا پرونده هستهای به برخورد نظامی تازه منجر شود، ریسک بازارهای انرژی و منطقه دوباره افزایش خواهد یافت. این یک سناریوی احتمالی است، نه اتفاق تأییدشده.
در شرایط فعلی، مسیر دوم یعنی ادامه فشار همراه با باز نگه داشتن کانالهای غیرمستقیم دیپلماتیک، به واقعیت موجود نزدیکتر است.
جمعبندی؛ پیام هستهای ترامپ در حساسترین روز مذاکرات
دونالد ترامپ امروز بار دیگر اعلام کرد جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای مهمترین هدف آمریکا بوده و خواهد بود و تأکید کرد ایران تحت هیچ شرایطی نباید به چنین سلاحی دست پیدا کند. اصل انتشار این پیام در تروثسوشال تأیید شده است.
اما اهمیت اصلی خبر در زمان انتشار آن است.
مهلت ۶۰روزه تفاهم ژوئن امروز به پایان رسیده و هنوز توافق دائمی حاصل نشده است. مذاکرات هستهای تفصیلی عملاً متوقف مانده، اختلاف بر سر تنگه هرمز ادامه دارد و تهران و واشنگتن هر یک دیگری را مسئول شکست اجرای تفاهم قبلی میدانند.
در مقابل، ایران همچنان تأکید میکند به دنبال ساخت سلاح هستهای نیست و برنامه خود را صلحآمیز میداند.
پس اختلاف امروز تهران و واشنگتن بیشتر از آنکه بر سر یک جمله کلی باشد، درباره مکانیزم تضمین، غنیسازی، بازرسیها، تحریمها و شرایط سیاسی یک توافق جدید است.
پیام ترامپ فعلاً اعلام جنگ تازه نیست؛ اما در روز پایان ضربالاجل و همزمان با برنامه آمریکا برای افزایش فشار اقتصادی، یک هشدار سیاسی روشن محسوب میشود:
کاخ سفید حاضر نیست پرونده هستهای ایران را از دستور کار خارج کند و اگر دیپلماسی دوباره فعال نشود، مرحله بعدی بحران میتواند سختتر از ۶۰ روز گذشته باشد.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
