قیمت برنج هاشمی امروز ۳ شهریور ۱۴۰۵؛ برنج ممتاز کیلویی تا ۶۷۰ هزار تومان رسید

فهرست قیمت منتشرشده در ۳ شهریور نشان می‌دهد بسته‌بندی و درجه کیفی، اختلاف بزرگی در قیمت نهایی ایجاد کرده است. تبدیل قیمت بسته‌ها به نرخ هر کیلو تصویر روشن‌تری به خریدار می‌دهد:

• برنج هاشمی گیلان آقای برنج: ۱۰ کیلو ۵ میلیون و ۷۱۵ هزار تومان؛ هر کیلو حدود ۵۷۱ هزار و ۵۰۰ تومان

• برنج طارم هاشمی کشت اول رضوی: ۱۰ کیلو ۶ میلیون و ۳۲۰ هزار تومان؛ هر کیلو ۶۳۲ هزار تومان

• برنج هاشمی معطر اعلاء ساحل: ۱۰ کیلو ۶ میلیون و ۷۰۰ هزار تومان؛ هر کیلو ۶۷۰ هزار تومان

• برنج هاشمی گیلان اعلاء تی‌تی: ۵ کیلو ۲ میلیون و ۹۰۰ هزار تومان؛ هر کیلو ۵۸۰ هزار تومان

بنابراین فاصله ارزان‌ترین و گران‌ترین نمونه این فهرست در هر کیلو ۹۸ هزار و ۵۰۰ تومان است؛ اختلافی بیش از ۱۷ درصد.

برای یک خانواده‌ای که ماهانه ۱۰ کیلو برنج مصرف کند، همین اختلاف کیفیت و برند می‌تواند نزدیک به یک میلیون تومان تفاوت در هزینه ماهانه ایجاد کند.

برنج ۶۷۰ هزار تومانی، قیمت کل بازار نیست

یک نکته مهم در خواندن این اعداد وجود دارد: قیمت ۶۷۰ هزار تومان مربوط به یک محصول بسته‌بندی‌شده با عنوان معطر و اعلاء است و نمی‌توان آن را «قیمت هر کیلو برنج هاشمی در کل کشور» معرفی کرد.

در ۲۷ تیر، نرخ‌نامه سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار تهران قیمت برنج هاشمی را کیلویی ۴۰۰ هزار تومان اعلام کرده بود. در همان فهرست، طارم اصل نیز ۴۰۰ هزار تومان قیمت داشت.

از طرف دیگر، یکی از فعالان انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج در ۱۴ مرداد قیمت مصرف‌کننده طارم هاشمی را حدود ۴۵۰ تا ۴۷۰ هزار تومان عنوان کرده بود.

این اعداد با قیمت‌های ۵۷۰ تا ۶۷۰ هزار تومانی امروز تفاوت قابل توجهی دارند، اما مقایسه مستقیم آنها محدودیت دارد: نرخ میادین، برنج فله یا عرضه تنظیم‌شده و برنج ممتاز برنددار با بسته‌بندی تجاری یک محصول کاملاً یکسان نیستند.

به همین دلیل تیتر «برنج هاشمی کیلویی ۶۷۰ هزار تومان شد» اگر بدون توضیح نوع محصول نوشته شود، می‌تواند گمراه‌کننده باشد. دقیق‌تر این است که گفته شود بعضی بسته‌های ممتاز هاشمی به کیلویی ۶۷۰ هزار تومان رسیده‌اند.

چرا بسته‌بندی برنددار این‌قدر گران‌تر تمام می‌شود؟

بخشی از اختلاف طبیعی است.

برنجی که مستقیم از شالیکوبی یا عمده‌فروش خریداری می‌شود با محصولی که چند مرحله الک، سورت، کنترل شکستگی، بسته‌بندی، انبارداری، حمل بین‌شهری، توزیع و فروش خرده را پشت سر گذاشته، هزینه یکسانی ندارد.

علاوه بر آن، عناوینی مانند «کشت اول»، «ممتاز»، «معطر» و محل کشت می‌توانند روی قیمت اثر بگذارند. درصد خلوص نیز اهمیت زیادی دارد؛ دو کیسه که هر دو «هاشمی» نوشته شده‌اند ممکن است از نظر میزان دانه شکسته، اختلاط با ارقام دیگر، سال برداشت و کیفیت پخت کاملاً متفاوت باشند.

اما اختلاف بیش از ۱۰۰ یا حتی ۲۰۰ هزار تومان در هر کیلو فقط با هزینه پاکت توضیح داده نمی‌شود. حاشیه توزیع، اعتبار برند و نحوه قیمت‌گذاری خرده‌فروش نیز بخشی از قیمت نهایی هستند.

به همین دلیل خریدار بهتر است به‌جای مقایسه صرف قیمت کیسه، ابتدا نرخ هر کیلو و سپس کیفیت واقعی محصول را مقایسه کند.

محصول تازه باید قیمت را پایین بیاورد؛ چرا هنوز گرانی دیده می‌شود؟

شهریور از نظر سنتی باید یکی از ماه‌هایی باشد که فشار عرضه محصول تازه شمال بر بازار افزایش پیدا می‌کند.

در ابتدای مرداد، یک عضو انجمن تولیدکنندگان و تأمین‌کنندگان برنج برآورد کرده بود تولید امسال به دلیل شرایط مناسب کشت، با افزایش ۱۵۰ تا ۲۰۰ هزار تنی به ۲.۳ تا ۲.۴ میلیون تن برسد. این عدد برآورد صنفی است و هنوز نباید آن را آمار قطعی نهایی برداشت دانست. همان مقام همچنین از وجود حدود ۳۰۰ هزار تن برنج در شالیکوبی‌های استان‌های شمالی سخن گفته بود.

اگر عرضه محصول جدید با همین قدرت ادامه پیدا کند، از نظر اقتصادی باید جلوی جهش بی‌وقفه قیمت را بگیرد.

اما اثر برداشت همیشه فوراً در قفسه فروشگاه ظاهر نمی‌شود. برنج تازه باید خریداری، خشک، شالیکوبی، درجه‌بندی و وارد شبکه توزیع شود. موجودی قدیمی فروشگاه‌ها نیز ممکن است با قیمت خرید قبلی روی قفسه باقی مانده باشد.

به همین علت معمولاً بین افت قیمت در مبدا و مشاهده آن در خرده‌فروشی فاصله زمانی وجود دارد.

لغو ممنوعیت واردات؛ یک تغییر مهم در بازار امسال

عامل مهم دیگر این است که دولت در سال ۱۴۰۵ ممنوعیت معمول واردات و ترخیص برنج در فصل برداشت را لغو کرده است.

طبق ابلاغ رسمی، محدودیت ترخیص که معمولاً از اول مرداد تا پایان آبان اجرا می‌شد، امسال اعمال نمی‌شود و واردکنندگان امکان ترخیص محموله‌های برنج را در این دوره دارند.

این سیاست از منظر مصرف‌کننده می‌تواند عرضه کلی بازار را بیشتر کند و به کنترل قیمت ارقام خارجی و اقتصادی کمک کند.

اما یک نکته مهم وجود دارد: برنج خارجی جایگزین کامل هاشمی ممتاز گیلان نیست.

بازار برنج عملاً چند بخش دارد. مصرف‌کننده‌ای که به دنبال عطر و کیفیت یک برنج هاشمی ممتاز است، الزاماً با ارزان شدن برنج هندی خریدش را تغییر نمی‌دهد. در مقابل، خانواری که اولویت اصلی‌اش قیمت است ممکن است از برنج ایرانی گران به سمت انواع پرمحصول یا وارداتی حرکت کند.

در نتیجه واردات بیشتر می‌تواند فشار تقاضا را به‌صورت غیرمستقیم از بازار هاشمی کم کند، حتی اگر خود هاشمی وارداتی نباشد.

وزارت جهاد می‌گوید کمبود نداریم

معاون توسعه بازرگانی وزارت جهاد کشاورزی در تیرماه اعلام کرده بود ذخایر کالاهای اساسی، از جمله برنج، در وضعیت مطلوب قرار دارد و بازار از نظر تأمین با کمبود روبه‌رو نیست.

آمار گمرک نیز نشان می‌دهد فقط طی ۲۰ روز نخست سال ۱۴۰۵ بیش از ۹۳ هزار تن برنج از گمرکات کشور ترخیص شده بود.

بنابراین توضیح گرانی فعلی صرفاً با عبارت «کمبود کالا» دشوار است.

مسئله بیشتر ترکیبی از قیمت تولید داخلی، هزینه نیروی کار و مکانیزاسیون، حمل‌ونقل، سود شبکه توزیع، کیفیت محصول و قدرت قیمت‌گذاری برندهاست.

البته کافی بودن ذخایر به معنی ثبات قطعی قیمت نیست؛ هزینه‌های تولید و شرایط اقتصاد کلان همچنان می‌توانند قیمت ریالی برنج را بالا نگه دارند.

هاشمی ۴۰۰ هزار تومانی تیر تا بسته ۶۷۰ هزار تومانی شهریور؛ آیا برنج ۶۷ درصد گران شد؟

از نظر ریاضی، فاصله میان نرخ ۴۰۰ هزار تومانی برنج هاشمی در میادین تهران در ۲۷ تیر و محصول ۶۷۰ هزار تومانی امروز ۶۷.۵ درصد است.

اما این عدد را نباید «تورم یک‌ماهه برنج هاشمی» نامید.

دلیل روشن است: دو عدد از دو کانال فروش و دو سطح کیفی متفاوت گرفته شده‌اند. اولی نرخ‌نامه میادین برای برنج هاشمی است؛ دومی محصول ممتاز، معطر و برنددار در بازار خرده‌فروشی.

مقایسه مفیدتر این است که بگوییم بازار امروز دامنه قیمتی بسیار بازی دارد و نام «هاشمی» به‌تنهایی برای تشخیص قیمت کافی نیست.

اگر فروشنده‌ای برنجی را ۶۵۰ هزار تومان عرضه می‌کند، خریدار باید بداند دقیقاً بابت چه کیفیتی این اضافه‌قیمت را پرداخت می‌کند.

هنگام خرید هاشمی به چه چیزهایی باید توجه کرد؟

عطر قوی به‌تنهایی دلیل اصالت نیست و ظاهر بسیار سفید و یکدست هم الزاماً نشانه کیفیت بهتر نیست.

خریدار باید میزان شکستگی، یکدستی طول دانه، اختلاط احتمالی با سایر ارقام، سال برداشت و اعتبار فروشنده را بررسی کند. اگر خرید حجیم است، پخت آزمایشی مقدار کمی برنج از هر روشی مطمئن‌تر است.

همچنین بسته پنج کیلویی ارزان‌تر از نظر مبلغ کل، لزوماً اقتصادی‌تر نیست. نمونه تی‌تی در فهرست امروز پنج کیلویی ۲.۹ میلیون تومان است، اما نرخ کیلویی آن ۵۸۰ هزار تومان می‌شود؛ فقط ۸۵۰۰ تومان در هر کیلو بیشتر از بسته ۱۰ کیلویی آقای برنج.

پس معیار اصلی باید قیمت واحد به‌علاوه کیفیت باشد.

پیش‌بینی قیمت برنج در شهریور؛ عرضه تازه جلوی جهش را می‌گیرد؟

فعلاً دو نیروی مخالف بازار را تحت فشار قرار داده‌اند.

از یک طرف، ورود محصول تازه، ادامه برداشت و امکان واردات در فصل برداشت می‌تواند عرضه را بالا نگه دارد. این عوامل به نفع آرام شدن قیمت هستند. از طرف دیگر، هزینه تولید، دستمزد، حمل، بسته‌بندی و شبکه توزیع اجازه نمی‌دهند قیمت به‌سادگی به سطوح پایین گذشته بازگردد.

به همین دلیل، محتمل‌ترین سناریو برای شهریور نوسان و اختلاف شدید میان انواع برنج است، نه لزوماً یک موج افزایش یکپارچه.

برنج‌های ممتاز هاشمی، کشت اول و برنددار احتمالاً همچنان بالاترین بخش بازار را حفظ خواهند کرد، در حالی که افزایش عرضه محصول تازه می‌تواند روی برنج فله، ارقام پرمحصول و کالاهای بدون هزینه سنگین برندینگ فشار بیشتری وارد کند.

پیام بازار ۳ شهریور این است: برنج هاشمی ۶۷۰ هزار تومانی واقعیت دارد، اما نماینده همه بازار نیست.

در بازاری که همان نام «هاشمی» می‌تواند از کمتر از ۵۰۰ هزار تومان در برخی مبادی تا ۶۷۰ هزار تومان برای یک محصول ممتاز بسته‌بندی‌شده قیمت داشته باشد، مهم‌ترین ابزار مصرف‌کننده دیگر فقط دنبال کردن «قیمت روز برنج» نیست؛ بلکه مقایسه قیمت کیلویی، کیفیت واقعی و کانال خرید است.