برنامه قلعهنویی برای قهرمانی آسیا چیست؟
تصمیم مهم هیاترئیسه فدراسیون فوتبال درباره آینده نیمکت تیم ملی سرانجام گرفته شد؛ امیر قلعهنویی تا پایان جام ملتهای آسیا ۲۰۲۷ سرمربی ایران خواهد بود.
امیرمهدی علوی، سخنگوی فدراسیون فوتبال، پس از جلسه هیاترئیسه اعلام کرد قلعهنویی به همراه سعید الهویی در نشست حضور یافته و گزارشی از عملکرد تیم ملی در جام جهانی ۲۰۲۶ و برنامه آمادهسازی برای جام ملتهای آسیا ارائه کرده است. طبق توضیح علوی، هفت پلان برای آمادهسازی تیم ملی تا رقابتهای عربستان به اعضای هیاترئیسه ارائه شده و در نهایت با تمدید قرارداد سرمربی موافقت شده است.
این تصمیم از یک جهت مهم است؛ فدراسیون برخلاف فضایی که پس از جام جهانی پیرامون آینده نیمکت تیم ملی شکل گرفته بود، مسیر تغییر سرمربی را انتخاب نکرد و عملاً پروژه قلعهنویی را تا زمستان ۲۰۲۷ ادامه داد.
برنامه قلعهنویی برای قهرمانی آسیا چیست؟
تصویری که از ارائه سرمربی تیم ملی در جلسه هیاترئیسه منتشر شده، عنوانی معنادار دارد:
«از ارزیابی جام جهانی ۲۰۲۶ تا نقشه راه آمادهسازی برای قهرمانی آسیا»
براساس گزارش ایسنا، قلعهنویی برنامه خود را با هدف فراهم کردن شرایط لازم برای رسیدن ایران به قهرمانی جام ملتهای آسیا ارائه کرده است؛ البته تحقق این هدف به اجرای کامل برنامههای آمادهسازی و فراهم شدن امکانات مورد نظر کادر فنی وابسته خواهد بود.
سخنگوی فدراسیون نیز گفته هفت پلان آمادهسازی در جلسه مطرح شده است، هرچند جزئیات این هفت برنامه هنوز به شکل عمومی منتشر نشده است.
همین مسئله حالا اهمیت زیادی پیدا میکند. اگر عنوان «نقشه راه قهرمانی» صرفاً یک شعار نباشد، فدراسیون در ماههای آینده باید درباره کیفیت اردوها، بازیهای دوستانه، جوانسازی، برنامه ریکاوری بازیکنان و زمان در اختیار داشتن ملیپوشان پاسخگو باشد.
جام ملتهای آسیا فاصله چندان زیادی با امروز ندارد.
کنفدراسیون فوتبال آسیا اعلام کرده رقابتهای عربستان از ۷ ژانویه تا ۵ فوریه ۲۰۲۷ در ریاض، جده و الخبر برگزار میشود. به این ترتیب قلعهنویی تنها حدود چهار ماه برای اجرای مرحله نهایی پروژهای فرصت دارد که حالا نام «قهرمانی آسیا» روی آن گذاشته شده است.
آیا قرارداد قلعهنویی مشروط تمدید شده است؟
این مهمترین ابهام تصمیم امروز است.
در هفتههای اخیر بحثهایی درباره احتمال گذاشتن شرط برای ادامه همکاری قلعهنویی مطرح شده بود؛ از رسیدن به فینال جام ملتها گرفته تا قهرمانی. اما آنچه فدراسیون رسماً اعلام کرده، فعلاً چنین شرط صریحی ندارد.
امیرمهدی علوی در توضیح تصمیم هیاترئیسه گفت پس از بررسی گزارش فنی و برنامههای آمادهسازی، قرارداد قلعهنویی تا پایان جام ملتها تمدید شد. او در پاسخ به پرسشها درباره شروط احتمالی هیاترئیسه نیز شرط نتیجهای مشخصی را اعلام نکرده است. ایسنا نیز بر همین اساس نوشته که از توضیحات ارائهشده میتوان برداشت کرد ادامه همکاری فعلاً بدون شرط علنی خاصی تصویب شده است.
بنابراین باید میان دو موضوع تفاوت گذاشت.
هدف قهرمانی در برنامه قلعهنویی وجود دارد، اما در حال حاضر سند رسمی منتشرشدهای که بگوید «اگر ایران به فلان مرحله نرسد قرارداد پیش از موعد فسخ خواهد شد» در دسترس نیست.
در نتیجه عنوانهایی مانند «شرط قطعی قهرمانی» یا «الزام صعود به فینال» تا زمانی که فدراسیون آنها را رسماً اعلام نکند، باید در حد گزارشهای رسانهای تلقی شوند.
چرا فدراسیون بعد از جام جهانی به قلعهنویی اعتماد کرد؟
تمدید قرارداد بعد از جام جهانی ۲۰۲۶ از این جهت جالب است که ایران در آن رقابتها نه شکست خورد و نه موفق شد از مرحله گروهی عبور کند.
تیم ملی در گروه G هر سه بازی خود را مساوی کرد؛ ۲ بر ۲ مقابل نیوزیلند، صفر بر صفر برابر بلژیک و یک بر یک مقابل مصر. ایران با سه امتیاز در میان تیمهای سوم گروهها رتبه نهم را به دست آورد و تنها با فاصلهای اندک از جمع تیمهای صعودکننده به مرحله یکشانزدهم نهایی بازماند. فیفا در ردهبندی نهایی جام جهانی، ایران را در جایگاه ۳۳ قرار داد و تأکید کرد تیم قلعهنویی تورنمنت را بدون شکست ترک کرده است.
این عملکرد را میتوان از دو زاویه دید.
از یک سو، ایران مقابل تیم قدرتمندی مانند بلژیک شکست نخورد و جام جهانی را بدون باخت تمام کرد. از سوی دیگر، در فرمت ۴۸ تیمی مسابقات، حتی سه مساوی نیز برای صعود کافی نبود و تیم ملی بدون پیروزی از جام کنار رفت.
ظاهراً هیاترئیسه پس از شنیدن ارزیابی فنی قلعهنویی به این نتیجه رسیده که تغییر کادر فنی در فاصله کوتاه تا جام ملتها ریسک بیشتری نسبت به حفظ ثبات دارد.
جام ملتهای ۲۰۲۷؛ آخرین فرصت برای شکستن طلسم نیمقرنی؟
فشار واقعی روی قلعهنویی از همین نقطه آغاز میشود.
ایران آخرین بار در سال ۱۹۷۶ قهرمان آسیا شد و حالا بیش از نیم قرن از سومین قهرمانی متوالی تیم ملی گذشته است. نسلهای مختلف با مربیان متعدد برای بازگرداندن جام تلاش کردهاند، اما ایران از آن زمان هرگز به قهرمانی نرسیده است.
قلعهنویی در دوره قبلی جام ملتها نیز تا یک قدمی فینال پیش رفت.
ایران در جام ملتهای ۲۰۲۳ قطر، ژاپن را در مرحله یکچهارم نهایی شکست داد اما در نیمهنهایی با نتیجه ۳ بر ۲ مقابل قطر مغلوب شد و فرصت رسیدن به فینال را از دست داد.
بنابراین جام ملتهای ۲۰۲۷ برای او فقط یک تورنمنت دیگر نیست.
سرمربی ایران حالا یک بار تجربه شکست در نیمهنهایی آسیا و یک بار حذف بدون شکست در مرحله گروهی جام جهانی را پشت سر گذاشته و فدراسیون نیز برای سومین تورنمنت بزرگ متوالی به او اعتماد کرده است.
در چنین شرایطی، طبیعی است که سطح انتظار دیگر «حضور آبرومند» یا صرفاً رسیدن به جمع چهار تیم نباشد.
مشکل بزرگ نقشه راه؛ فاصله کم تا تورنمنت
از امروز تا شروع جام ملتهای آسیا زمان زیادی باقی نمانده است.
مسابقات ۷ ژانویه آغاز میشود و هر برنامهای برای تغییر ساختار تیم، جوانسازی یا آزمایش گسترده بازیکنان باید با سرعت انجام شود.
یکی از چالشهای اصلی تیم ملی در سالهای اخیر بالا رفتن سن بخشی از هسته اصلی تیم بوده است. قلعهنویی پیشتر از روند تدریجی جوانسازی دفاع کرده و گفته بود تیم ملی در حال اضافه کردن بازیکنان جوان با «شیب ملایم» است.
اما اکنون دیگر فرصت چند ساله وجود ندارد.
کادر فنی باید مشخص کند چه تعداد از بازیکنان باتجربه جام جهانی همچنان محور تیم خواهند بود و چه نفراتی قرار است برای ایجاد انرژی، سرعت و کیفیت تازه وارد ترکیب شوند.
در کنار این موضوع، کیفیت بازیهای تدارکاتی میتواند تعیینکننده باشد. اگر قرار است هدف واقعاً قهرمانی باشد، مسابقه با حریفان سطح بالای آسیایی یا تیمهایی با سبک مشابه ژاپن، کره جنوبی، استرالیا، عربستان و قطر ارزش بیشتری از بازیهای دوستانه کمفشار خواهد داشت.
قلعهنویی ماند؛ از اینجا به بعد مسئولیت با فدراسیون هم هست
تمدید امروز یک نتیجه مهم دیگر هم دارد: فدراسیون فوتبال دیگر نمیتواند مشکلات آمادهسازی را فقط به کادر فنی نسبت دهد.
وقتی هیاترئیسه برنامه سرمربی را شنیده، آن را پذیرفته و قرارداد او را تا پایان جام ملتها تمدید کرده، در عمل بخشی از مسئولیت اجرای همان برنامه را نیز پذیرفته است.
اردوی مناسب، بازی تدارکاتی، بودجه، سفر، هماهنگی با باشگاهها و تأمین امکانات باید از سوی فدراسیون فراهم شود. اگر این امکانات تأمین نشود، عنوان «نقشه راه قهرمانی آسیا» خیلی زود به یک ارائه روی کاغذ تبدیل خواهد شد.
از سوی دیگر، قلعهنویی نیز دیگر نمیتواند از نامشخص بودن آینده خود بهعنوان مانع برنامهریزی یاد کند. قرارداد او تا پایان جام ملتها تمدید شده و زمان کافی برای تعیین ساختار نهایی تیم وجود دارد.
مأموریت نهایی قلعهنویی؛ این بار فقط نتیجه اهمیت دارد
تصمیم روز چهارشنبه فدراسیون یک پیام روشن دارد: امیر قلعهنویی آخرین فرصت خود را برای رساندن این نسل از فوتبال ایران به جام قهرمانی آسیا خواهد داشت.
فدراسیون بعد از حذف تیم ملی از جام جهانی به تغییر نیمکت تن نداد و به جای شروع پروژهای تازه با یک مربی دیگر، ثبات را انتخاب کرد. این تصمیم ممکن است از منظر فاصله کوتاه تا جام ملتها قابل دفاع باشد، اما همزمان سطح مسئولیت سرمربی را نیز بالاتر میبرد.
او در برنامهاش از «قهرمانی آسیا» سخن گفته، هیاترئیسه قراردادش را تا پایان همان مسابقات تمدید کرده و عربستان از ۷ ژانویه میزبان بزرگترین آزمون این دوره خواهد بود.
حالا دیگر پرسش اصلی این نیست که قلعهنویی میماند یا میرود؛ او ماند. پرسش این است که آیا هفت پلان آمادهسازی و نقشه راه ارائهشده میتواند ایران را پس از بیش از ۵۰ سال دوباره به قله فوتبال آسیا برساند یا جام ملتهای ۲۰۲۷ پایان پروژهای خواهد بود که فدراسیون امروز یک بار دیگر به آن رأی اعتماد داد.
