ترامپ: با ایران مذاکره نمیکنیم؛ گزینه نظامی هنوز روی میز است | ادعای تازه درباره حقوق سربازان و تنگه هرمز
دونالد ترامپ در تازهترین اظهارات خود درباره ایران، همزمان سه پیام فرستاد: واشنگتن فعلاً تمایلی به مذاکره با تهران ندارد، فشار اقتصادی با شدت ادامه پیدا میکند و گزینه نظامی نیز کنار گذاشته نشده است. رئیسجمهور آمریکا همچنین مدعی شد ایران در شرایط اقتصادی دشواری قرار گرفته و حتی حقوق نیروهای نظامی خود را پرداخت نمیکند. با این حال بررسی منابع مستقل نشان میدهد بخشهایی از سخنان او، بهویژه درباره پرداخت نشدن حقوق سربازان و «باز بودن» تنگه هرمز، نیازمند احتیاط است؛ فشار اقتصادی ایران قابل مشاهده است، اما سند مستقلی برای توقف سراسری حقوق نیروهای نظامی منتشر نشده و ترافیک تجاری تنگه هرمز نیز همچنان بسیار پایینتر از شرایط عادی پیش از درگیریهاست.
۱۱:۳۵ - ۰۶ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
اظهارات تازه ترامپ شامگاه پنجشنبه ۲۷ اوت، برابر با ۵ شهریور، در حالی مطرح شد که واشنگتن طی روزهای اخیر تمرکز خود را از حملات مستقیم نظامی به یک کارزار گسترده فشار اقتصادی علیه ایران منتقل کرده است.
ترامپ در پاسخ به پرسشی درباره ایران گفت این کشور در «تنگنای شدید» قرار دارد و مدعی شد تهران در حال حاضر قادر به پرداخت حقوق نیروهای نظامی خود نیست. او همچنین گفت ظرفیتهای ایران بهشدت کاهش یافته است. متن رسمی اظهارات منتشرشده نشان میدهد رئیسجمهور آمریکا بلافاصله پس از این ادعا به تنگه هرمز پرداخت و تأکید کرد حرکت کشتیها با همراهی نیروهای آمریکایی ادامه دارد.
ترامپ دقیقاً درباره ایران چه گفت؟
بر اساس متن سخنان ثبتشده از ترامپ، او مدعی شد ایران «در حال حاضر حقوق نیروهایش را نمیپردازد» و «در دردسر عمیقی» قرار گرفته است.
اما مهمترین بخش سخنان او شاید جمله بعدی بود. ترامپ با اشاره به تردد کشتیها در تنگه هرمز گفت ادامه فشار اقتصادی به معنای پایان یافتن گزینه نظامی نیست.
بنابراین برخلاف برداشتی که ممکن است از تغییر تمرکز واشنگتن به تحریمها شکل بگیرد، کاخ سفید فعلاً نمیخواهد این پیام را بدهد که مرحله نظامی پرونده ایران بهطور کامل بسته شده است.
در عمل نیز سیاست جدید آمریکا ترکیبی از دو اهرم است: کاهش حملات مستقیم در مقطع فعلی و افزایش شدید فشار مالی و تجاری.
ادعای ترامپ درباره پرداخت نشدن حقوق سربازان ایران تأیید شده است؟
در این بخش باید میان وضعیت دشوار اقتصاد ایران و ادعای مشخص ترامپ درباره توقف پرداخت حقوق نیروهای نظامی تفاوت گذاشت.
گزارشهای مستقل طی هفتههای اخیر از فشار شدید اقتصادی بر ایران خبر دادهاند. رویترز در نیمه اوت گزارش کرد تورم سالانه ایران در ماه ژوئیه به حدود ۶۶ درصد رسیده و تورم مواد غذایی بسیار بالاتر بوده است؛ کاهش درآمد نفت، خسارتهای ناشی از جنگ، اختلال در تجارت و محاصره دریایی نیز فشار بر منابع مالی دولت را افزایش دادهاند.
آسوشیتدپرس نیز از کاهش قدرت خرید خانوارها، مشکلات اشتغال و دشوارتر شدن تأمین کالاهای اساسی خبر داده است.
اما این دادهها بهخودیخود اثبات نمیکنند که پرداخت حقوق سربازان بهطور سراسری متوقف شده باشد.
گزارش تازه دولت بریتانیا درباره خدمت سربازی در ایران، حقوق سربازان را نسبتاً پایین توصیف میکند و حتی به افزایش ۲۰ درصدی اعلامشده برای سال ۲۰۲۶ اشاره دارد؛ هرچند میگوید اجرای این افزایش را مستقلاً تأیید نکرده است. در این گزارش اشارهای به توقف کلی پرداخت حقوق نشده است.
بنابراین در شرایط فعلی، دقیقتر است جمله ترامپ را یک ادعای سیاسی تأییدنشده بدانیم، نه واقعیتی که منابع مستقل آن را اثبات کرده باشند.
ترامپ مذاکره با ایران را رد کرد؛ «دنبال دیدار نیستیم»
موضع ترامپ درباره دیپلماسی این بار صریح بود.
او در کاخ سفید گفت آمریکا در حال حاضر با ایران گفتوگو نمیکند و واشنگتن به دنبال ملاقات با مقامهای ایرانی نیست. رویترز گزارش کرده نخستوزیر قطر درست همزمان با این موضعگیری در تهران حضور داشت تا برای احیای مسیر دیپلماتیک میان دو طرف تلاش کند.
این مسئله یک تناقض ظاهری در وضعیت منطقه ایجاد کرده است.
از یک سو قطر، عمان و پاکستان همچنان برای یافتن راهی جهت کاهش تنش و بازگرداندن مذاکرات تلاش میکنند؛ از سوی دیگر کاخ سفید میگوید فعلاً علاقهای به بازگشت به میز مذاکره ندارد.
گزارش والاستریت ژورنال نیز حاکی است دولت ترامپ حاضر نیست مذاکرات را بر پایه همان تفاهمنامهای که در ژوئن با ایران شکل گرفته بود، از سر بگیرد.
این به معنای بسته شدن همیشگی مسیر مذاکره نیست؛ بلکه نشان میدهد واشنگتن در مقطع فعلی ترجیح داده ابتدا نتیجه فشار اقتصادی تازه را ببیند.
«عملیات طرد اقتصادی»؛ سلاح جدید آمریکا علیه ایران
دولت ترامپ از ۲۴ اوت کارزاری با عنوان Operation Economic Outcast یا «عملیات طرد اقتصادی» را آغاز کرده است.
وزارت خزانهداری آمریکا هدف این برنامه را قطع شبکههای مالی و درآمدی ایران در سراسر جهان اعلام کرده و گفته کشورها، بانکها و شرکتهایی که به ادامه تجارت با ایران کمک کنند ممکن است در معرض تحریمهای ثانویه قرار گیرند.
تمرکز اصلی واشنگتن روی صادرات نفت، شبکه بانکداری غیررسمی و شرکتهای واسطه است.
با این حال موفقیت این سیاست قطعی نیست. یکی از چالشهای آمریکا این است که بخش بزرگی از تجارت خارجی ایران با کشورهایی انجام میشود که ممکن است حاضر نباشند تمام روابط خود را تحت فشار واشنگتن قطع کنند.
رویترز نیز نوشته است کارآمدی این سیاست تا حد زیادی به میزان همکاری شرکای تجاری ایران و بسته شدن مسیرهای دور زدن تحریم بستگی دارد.
آیا تنگه هرمز واقعاً «کاملاً باز» شده است؟
ترامپ در تازهترین سخنان خود گفت تنگه هرمز باز است و آمریکا شب قبل ۲۴ شناور را از این مسیر عبور داده است. او همچنین ادعا کرد واشنگتن کنترل تنگه و محاصره دریایی ایران را در اختیار دارد.
اما دادههای کشتیرانی تصویر پیچیدهتری ارائه میکنند.
بر اساس دادههای شرکت رهگیری Kpler که رویترز منتشر کرده، در روز پنجشنبه تنها هفت کشتی حامل کالا از تنگه عبور کردند؛ در حالی که روز قبل ۱۷ کشتی و میانگین ۱۰ روزه حدود ۱۵ کشتی بود. برخی کشتیها ممکن است فرستنده موقعیت خود را خاموش کرده باشند، اما حتی با در نظر گرفتن این مسئله، ترافیک هنوز با شرایط عادی فاصله زیادی دارد.
رویترز در گزارش دیگری حجم فعلی رفتوآمد را تنها حدود ۵ تا ۱۵ درصد سطح عادی توصیف کرده است.
بنابراین وقتی ترامپ میگوید «تنگه باز است»، منظور میتواند امکان عبور برخی کشتیها تحت حفاظت و کنترل نظامی باشد؛ نه اینکه جریان تجارت دریایی به وضعیت عادی پیش از جنگ برگشته باشد.
پاکسازی مینها؛ ادعای آمریکا دقیقاً چه بود؟
ترامپ سهشنبه ۲۵ اوت اعلام کرده بود نیروی دریایی آمریکا به او اطلاع داده که تمام مینهای موجود در آبهای بینالمللی تنگه هرمز پاکسازی یا منفجر شدهاند.
او همچنین هشدار داد هر شناوری که اقدام به مینگذاری دوباره کند هدف قرار خواهد گرفت.
اینجا نیز یک تفاوت مهم وجود دارد: ادعای آمریکا مشخصاً درباره بخش بینالمللی آبراه است و الزاماً به معنای تأیید مستقل پاکسازی کامل تمام نقاط تنگه نیست.
علاوه بر مین، تهدید موشکی، پهپادی و حمله به کشتیها نیز همچنان از ریسکهای تردد در منطقه محسوب میشود. سازمان بینالمللی دریانوردی از دهها حادثه در تنگه از زمان آغاز درگیریها خبر داده است.
ترامپ از روسیه «تشکر» نکرد؛ گفت مسکو در هرمز «خوب رفتار کرده»
بخش مربوط به روسیه نیز نیازمند یک تصحیح کوچک است.
در برخی روایتها گفته شده ترامپ از روسیه بابت عملکردش در تنگه هرمز «قدردانی» کرده است، اما متن کامل صحبتهای او عبارت متفاوتی دارد.
وقتی از ترامپ پرسیده شد آیا روسیه به دلیل ادامه ارتباط با ایران تنبیه خواهد شد، او گفت تصمیم به شرایط بستگی دارد و افزود که به نظرش روسیه در ارتباط با تنگه هرمز تا اینجا «کاملاً خوب رفتار کرده است».
بنابراین ترامپ مستقیماً از روسیه به دلیل عملیات مینروبی یا باز کردن تنگه تشکر نکرد؛ بلکه ارزیابی مثبتی از رفتار مسکو در این پرونده ارائه داد.
این تفاوت مهم است، زیرا شواهد موجود نشان نمیدهد روسیه مسئول اصلی عملیات پاکسازی مینها بوده باشد. خود ترامپ دو روز قبل این عملیات را به نیروی دریایی آمریکا نسبت داده بود.
پیام جدید ترامپ برای تهران چیست؟
مجموع اظهارات تازه رئیسجمهور آمریکا نشان میدهد راهبرد واشنگتن در پایان اوت بر سه پایه استوار شده است:
فشار اقتصادی حداکثری، حفظ برتری و حضور نظامی در خلیج فارس و خودداری موقت از بازگشت به مذاکره.
ترامپ میخواهد ایران احساس کند گزینه انتظار کشیدن بدون هزینه وجود ندارد. از همین رو همزمان با تحریمهای جدید تأکید میکند که اقدام نظامی هنوز پایان نیافته است.
اما طرف مقابل نیز نشانهای از پذیرش بیقیدوشرط شروط آمریکا نشان نداده است. ایران از طریق میانجیها درباره بازگشایی کامل هرمز شروطی از جمله پایان جنگ، رفع محاصره و کاهش تحریمها مطرح کرده است.
در نتیجه، با وجود کاهش شدت درگیری مستقیم، بنبست استراتژیک همچنان پابرجاست.
سخنان ترامپ را نمیتوان اعلام پایان جنگ یا آغاز یک توافق تازه دانست. پیام اصلی او این است که واشنگتن فعلاً به جای مذاکره، میخواهد فشار اقتصادی را امتحان کند و همزمان گزینه نظامی را بهعنوان اهرم تهدید حفظ کند. اما درباره دو ادعای مهم او باید جانب احتیاط را حفظ کرد: توقف پرداخت حقوق سربازان ایران مستقلاً تأیید نشده و «باز بودن» تنگه هرمز نیز هنوز به معنای بازگشت کامل کشتیرانی به شرایط عادی نیست.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
