حمله جنجالی جونینیو به نیمار؛ «فقط برای پول به PSG رفت» اما داستان یک نکته مهم دارد

متن منتشرشده تقریباً با مصاحبه معروف جونینیو پرنامبوکانو با روزنامه گاردین در ۷ ژوئیه ۲۰۲۰ مطابقت دارد.

جونینیو در آن مقطع مدیر ورزشی المپیک لیون بود و مصاحبه اصلی فقط درباره فوتبال نبود؛ او درباره فقر، نابرابری، سیاست و ساختار اجتماعی برزیل نیز صحبت می‌کرد. هنگامی که بحث به نگاه فوتبالیست‌های برزیلی به پول رسید، نیمار را به‌عنوان نمونه مطرح کرد و مدعی شد انتخاب PSG بیشتر تحت تأثیر ملاحظات مالی بوده است.

بنابراین اگر این جملات امروز با عنوانی مانند «جونینیو درباره نیمار گفت...» منتشر شوند، بدون اشاره به تاریخ می‌توانند این تصور اشتباه را ایجاد کنند که مصاحبه‌ای تازه در سال ۲۰۲۶ انجام شده است.

صحبت‌ها واقعی‌اند، اما شش سال قدمت دارند.

«فقط برای پول به PSG رفت»؛ واقعیت یا قضاوت شخصی؟

این مشهورترین بخش صحبت جونینیو است، اما نمی‌توان آن را یک واقعیت اثبات‌شده دانست.

نیمار در تابستان ۲۰۱۷ با فعال شدن بند فسخ ۲۲۲ میلیون یورویی قراردادش از بارسلونا به پاری‌سن‌ژرمن رفت؛ انتقالی که همچنان گران‌ترین انتقال تاریخ فوتبال است. گزارش‌های آن زمان دستمزد او را حدود ۴۵ میلیون یورو در سال اعلام می‌کردند.

بنابراین واضح است که ابعاد مالی معامله بسیار بزرگ بود.

اما اینکه «پول تنها دلیل انتقال بوده»، ادعایی درباره انگیزه شخصی نیمار است که از بیرون قابل اثبات نیست.

خود نیمار در مراسم معارفه‌اش در پاریس دقیقاً عکس آن را گفت. او تأکید کرد پول انگیزه اصلی‌اش نبوده و برای تجربه «چالشی بزرگ‌تر»، کسب عناوین جدید و شروع مرحله‌ای متفاوت در دوران حرفه‌ای خود بارسلونا را ترک کرده است. حتی گفت اگر مسئله فقط پول بود، گزینه‌های دیگری هم برای درآمد بیشتر داشت.

پس در یک گزارش دقیق باید نوشت: جونینیو معتقد بود نیمار برای پول رفت؛ نه اینکه ثابت شده باشد نیمار فقط به دلیل پول به PSG پیوست.

چرا جونینیو در سال ۲۰۲۰ چنین حرفی زد؟

برای فهم حرف او باید به تابستان ۲۰۱۹ برگشت.

تنها دو سال پس از انتقال رکوردشکن نیمار، تلاش جدی برای بازگشت او به بارسلونا آغاز شد. بارسلونا بخش بزرگی از پنجره تابستانی را صرف مذاکره با PSG کرد و منابع متعدد گزارش دادند خود نیمار نیز به بازگشت علاقه داشت. لیونل مسی بعدها تأیید کرد دوست داشته هم‌تیمی برزیلی‌اش دوباره به بارسلونا برگردد.

همین مسئله بستر اصلی انتقاد جونینیو بود.

منطق او این بود که اگر PSG برای جذب یک بازیکن چنین سرمایه عظیمی صرف کرده، بازیکن نیز باید در مقابل، تعهد و رهبری بیشتری نشان دهد و به‌سرعت به دنبال خروج نباشد.

این البته یک قضاوت اخلاقی درباره رابطه بازیکن و باشگاه است، نه یک قاعده حقوقی. بازیکنی که قرارداد دارد می‌تواند درخواست انتقال بدهد و باشگاه نیز حق دارد نپذیرد؛ اتفاقی که در سال ۲۰۱۹ رخ داد و نیمار در پاریس ماند.

جونینیو دو ماه بعد عقب‌نشینی کرد

این بخش در بسیاری از بازنشرهای امروز حذف می‌شود.

در سپتامبر ۲۰۲۰، جونینیو در گفت‌وگو با RMC Sport دوباره درباره جنجال ایجادشده صحبت کرد و گفت ممکن است هنگام آوردن مثال نیمار منظورش را به‌درستی منتقل نکرده باشد.

او توضیح داد که صحبت اصلی‌اش درباره بازیکنان فوتبال به‌تنهایی نبوده، بلکه درباره جامعه‌ای بوده که در آن فقر شدید باعث می‌شود امنیت مالی از کودکی به یک دغدغه اساسی تبدیل شود. جونینیو تأکید کرد قصد بدی علیه نیمار نداشته و حتی اعتراف کرد خودش نیز در ابتدای دوران حرفه‌ای هنگام دریافت پیشنهادها ابتدا به رقم قرارداد نگاه می‌کرده است.

این توضیح، مفهوم حرف اولیه او را تا حد زیادی تغییر می‌دهد.

نسخه اولیه شبیه این بود که «برزیلی‌ها ذاتاً پول‌پرست‌اند»؛ اما توضیح بعدی جونینیو بیشتر درباره شرایط اقتصادی و اجتماعی‌ای بود که امنیت مالی را به اولویت تبدیل می‌کند.

این دو گزاره یکسان نیستند.

خطر تعمیم درباره «فرهنگ برزیلی»

عبارت‌هایی مانند «فرهنگ پول‌خواهی در برزیل» به‌خصوص وقتی از متن اصلی جدا شوند، می‌توانند بیش از حد کلی و حتی ناعادلانه باشند.

برزیل کشوری با بیش از ۲۰۰ میلیون نفر جمعیت و تفاوت‌های عظیم طبقاتی، منطقه‌ای و فرهنگی است. رفتار چند فوتبالیست حرفه‌ای را نمی‌توان به یک ملت تعمیم داد.

جونینیو نیز در توضیح بعدی عملاً بحث را از «خصوصیت اخلاقی برزیلی‌ها» به مسئله فقر و نابرابری منتقل کرد. او گفت فردی که در شرایط اقتصادی دشوار بزرگ می‌شود طبیعی است هنگام مواجهه با فرصت نادر موفقیت، امنیت مالی را جدی‌تر بگیرد.

از این زاویه، حرف او را بهتر است یک تحلیل اجتماعی شخصی دانست، نه یک واقعیت علمی درباره فرهنگ برزیل.

پاسخ تند لئوناردو؛ «درباره باشگاه خودتان حرف بزنید»

اظهارات جونینیو در همان زمان بدون پاسخ نماند.

لئوناردو، مدیر ورزشی وقت پاری‌سن‌ژرمن و دیگر چهره مشهور فوتبال برزیل، از او انتقاد کرد و گفت مسئولان لیون بهتر است درباره باشگاه خودشان صحبت کنند، نه درباره بازیکنان و مسائل داخلی PSG.

این واکنش نشان می‌دهد صحبت جونینیو همان سال هم به‌عنوان یک تحلیل بی‌حاشیه اجتماعی تلقی نشد؛ بلکه در فرانسه به یک جدال مستقیم میان مدیران دو باشگاه تبدیل شد.

در نهایت جونینیو لحن خود را تعدیل کرد، هرچند از اصل تحلیلش درباره تأثیر شرایط اجتماعی بر تصمیم‌های مالی بازیکنان عقب ننشست.

آیا نیمار واقعاً چیزی به PSG «پس نداد»؟

اگر امروز، بعد از پایان کامل دوران نیمار در پاریس، به حرف جونینیو نگاه کنیم، پاسخ پیچیده‌تر می‌شود.

نیمار طی شش فصل برای PSG ۱۷۳ مسابقه انجام داد، ۱۱۸ گل زد و ۷۰ پاس گل داد. او با باشگاه پنج بار قهرمان لیگ فرانسه شد، چند جام داخلی دیگر گرفت و در سال ۲۰۲۰ نقش مهمی در رسیدن PSG به نخستین فینال لیگ قهرمانان تاریخ باشگاه داشت.

از این منظر دشوار است بگوییم او هیچ «بازگشتی» برای سرمایه‌گذاری PSG نداشت.

در مقابل، مصدومیت‌های متعدد باعث شد تعداد بازی‌هایش بسیار کمتر از چیزی باشد که برای یک پروژه شش‌ساله انتظار می‌رفت و هدف اصلی باشگاه ــ قهرمانی لیگ قهرمانان ــ نیز در دوران او محقق نشد.

بنابراین دوران نیمار در PSG را می‌توان هم موفق و هم ناکامل توصیف کرد: آمار فردی فوق‌العاده، جام‌های داخلی فراوان، اما بدون جامی که پروژه قطری پاریس بیش از همه برای آن ساخته شده بود.

بخش فوتبالی حرف جونینیو کمتر جنجالی بود

جونینیو در همان مصاحبه میان «نیمار فوتبالیست» و ارزیابی شخصی خود از رفتار او تفکیک کرد.

او نیمار را از نظر استعداد در سطح لیونل مسی و کریستیانو رونالدو قرار داد و از سرعت، قدرت خلق موقعیت، گلزنی و توانایی بازی در نقش شماره ۱۰ او تمجید کرد.

جالب اینکه در توضیح سپتامبر نیز دوباره همین نظر را تکرار کرد و نیمار را از نظر استعداد فوتبالی یک بازیکن استثنایی دانست.

بنابراین دعوا هرگز درباره کیفیت نیمار نبود.

اختلاف بر سر این بود که آیا استعداد فوق‌العاده باید با نوع مشخصی از مسئولیت‌پذیری، رهبری و وفاداری همراه باشد یا خیر.

حرف واقعی جونینیو چه بود؟

اگر تمام مصاحبه و توضیح بعدی کنار هم گذاشته شود، روایت دقیق‌تر بسیار متفاوت از تیتر «جونینیو: نیمار پول‌پرست است» خواهد بود.

جونینیو در سال ۲۰۲۰ معتقد بود ساختار اجتماعی برزیل فوتبالیست‌ها را از سن پایین به اولویت دادن به امنیت مالی سوق می‌دهد و نیمار را نمونه‌ای از این ذهنیت معرفی کرد. او انتقال نیمار به PSG را مالی دانست و از تلاشش برای بازگشت زودهنگام به بارسلونا انتقاد کرد. دو ماه بعد اما پذیرفت انتخاب نیمار به‌عنوان مثال می‌توانسته بد تعبیر شود و گفت قصد حمله شخصی نداشته است.

همچنین هیچ راه مستقلی برای اثبات اینکه انگیزه نیمار «فقط پول» بوده وجود ندارد؛ خود بازیکن از روز اول چنین تفسیری را رد کرده بود.

شاید جذاب‌ترین بخش این ماجرا امروز همین باشد: نقل‌قولی شش‌ساله که وقتی فقط چند جمله تند آن دوباره منتشر می‌شود، بسیار قطعی‌تر از چیزی به نظر می‌رسد که خود گوینده بعدها حاضر بود از آن دفاع کند.

جونینیو واقعاً نیمار را به‌خاطر انتقال به PSG نقد کرد؛ اما خود او بعدتر پذیرفت داستان پیچیده‌تر از یک برچسب ساده «پول‌خواهی» است.