از «چه کسی می‌خواهد میلیونر شود؟» تا بارسلونا؛ مربی‌ای که جایزه مسابقه تلویزیونی را خرج رویایش کرد

در فوتبال اروپا کم نیستند مربیانی که پیش از ورود به نیمکت، سال‌ها در بالاترین سطح بازی کرده‌اند. اما زندگی حرفه‌ای والداس دامبراوسکاس تقریباً در نقطه مقابل چنین الگویی قرار دارد. او هرگز فوتبالیست حرفه‌ای نشد و برای ورود به فوتبال سطح اول اروپا نه شهرت داشت، نه سابقه بازی در باشگاه‌های بزرگ و نه سرمایه‌ای قابل توجه.

یکی از نقاط تعیین‌کننده زندگی او در سال ۲۰۰۲ رقم خورد؛ زمانی که دامبراوسکاس ۲۵ ساله در نسخه لیتوانیایی مسابقه مشهور تلویزیونی «چه کسی می‌خواهد میلیونر شود؟» حاضر شد. گزارش‌های منتشرشده درباره زندگی او نشان می‌دهد که این مربی لیتوانیایی ۴ هزار لیتاس، واحد پول وقت لیتوانی، برنده شد. برخلاف تصویری که ممکن است از نام این مسابقه ایجاد شود، او میلیونر نشد؛ اما همین پول برای تغییر مسیر زندگی‌اش کافی بود.

دامبراوسکاس تصمیم گرفت جایزه خود را به جای مصرف کوتاه‌مدت، روی چیزی سرمایه‌گذاری کند که هنوز وجود خارجی نداشت: آینده‌اش به عنوان مربی فوتبال.

او به انگلستان رفت و در دانشگاه متروپولیتن لندن در رشته علوم ورزشی و مربیگری تحصیل کرد. خود دانشگاه نیز پس از صعود صباح به لیگ قهرمانان تأیید کرده که دامبراوسکاس با پولی که از حضور در مسابقه تلویزیونی به دست آورده بود، امکان مهاجرت به بریتانیا و ادامه تحصیل را پیدا کرد. او در سال ۲۰۰۹ فارغ‌التحصیل شد و سپس تجربه کار در فوتبال پایه انگلستان را به دست آورد.

از آکادمی‌های انگلیس تا نیمکت‌های اروپای شرقی

آن سرمایه‌گذاری البته قرار نبود یک‌شبه دامبراوسکاس را به لیگ قهرمانان برساند. مسیر او بیش از دو دهه طول کشید. مربی لیتوانیایی پس از تحصیل در انگلیس در محیط آکادمی‌های فوتبال این کشور تجربه کسب کرد و نام باشگاه‌هایی چون منچستریونایتد، فولام و برنتفورد نیز در سابقه کاری او دیده می‌شود. سپس به اروپای شرقی بازگشت و آرام‌آرام جایگاه خود را به عنوان سرمربی ساخت.

دامبراوسکاس در لیتوانی، لتونی، بلغارستان، کرواسی و دیگر نقاط اروپا کار کرد و برخلاف بسیاری از مربیان جوان که برای رسیدن سریع به پنج لیگ معتبر اروپا تلاش می‌کنند، مسیر متفاوتی انتخاب کرد؛ موفقیت در لیگ‌هایی که کمتر در مرکز توجه رسانه‌های جهانی قرار دارند.

همین ویژگی اکنون به بخش مهمی از داستان او تبدیل شده است. دامبراوسکاس برای حضور در بزرگ‌ترین صحنه باشگاهی اروپا مجبور نشد سرمربی یکی از غول‌های قاره شود؛ او تیمی را به آن صحنه رساند که تا چند سال پیش اساساً وجود نداشت.

صباح اف‌کی؛ باشگاهی جوان که خیلی زود تاریخ ساخت

صباح اف‌کی در سال ۲۰۱۷ تأسیس شد و بنابراین در مقایسه با بسیاری از باشگاه‌های حاضر در لیگ قهرمانان، تاریخچه‌ای بسیار کوتاه دارد. اما فصل ۲۶-۲۰۲۵ نقطه عطف باشگاه آذربایجانی بود.

تیم تحت هدایت دامبراوسکاس برای نخستین بار قهرمان لیگ برتر جمهوری آذربایجان شد و همزمان جام حذفی را نیز فتح کرد تا «دبل» داخلی را جشن بگیرد. سایت رسمی صباح این فصل را موفق‌ترین فصل تاریخ باشگاه توصیف کرده است؛ تیمی که چهار هفته مانده به پایان لیگ قهرمانی خود را قطعی کرد و در فینال جام حذفی نیز زیره را ۲ بر یک شکست داد.

اما قهرمانی آذربایجان تازه آغاز مرحله دشوارتر بود: مقدماتی لیگ قهرمانان اروپا.

صباح کارش را از دور نخست انتخابی شروع کرد و نیو سنتس ولز را در مجموع ۴ بر یک کنار زد. سپس نوبت به کوپیون پالوسئورا یا KuPS فنلاند رسید که با نتیجه مجموع ۳ بر صفر حذف شد. در مرحله بعد صباح پس از شکست ۲ بر یک برابر آرهوس در دانمارک، در بازی برگشت نمایشی تماشایی داشت و حریفش را ۴ بر صفر شکست داد تا با برتری مجموع ۵ بر ۲ به پلی‌آف برسد.

شب تاریخی مقابل هاپوئل؛ بلیت لیگ قهرمانان در یک بازگشت دیوانه‌وار

آخرین مانع صباح، هاپوئل بئرشبع بود. نماینده آذربایجان بازی رفت پلی‌آف را ۲ بر یک واگذار کرد و برای رسیدن به مرحله لیگ، در بازی برگشت به بازگشت نیاز داشت.

آنچه در ۲۵ اوت ۲۰۲۶ اتفاق افتاد، مهم‌ترین شب تاریخ این باشگاه شد. صباح در مسابقه برگشت حریف اسرائیلی را ۵ بر ۲ شکست داد و با نتیجه مجموع ۶ بر ۴ راهی مرحله لیگ لیگ قهرمانان اروپا شد؛ اتفاقی که پیش از آن هرگز برای این باشگاه رخ نداده بود. فدراسیون فوتبال جمهوری آذربایجان و باشگاه صباح هر دو این صعود را به عنوان موفقیتی تاریخی ثبت کردند.

اهمیت این صعود تنها به یک باشگاه محدود نمی‌شود. یوفا پیش از مرحله پلی‌آف یادآوری کرده بود که پیش از صباح، تنها قره‌باغ توانسته بود از جمهوری آذربایجان در لیگ قهرمانان اروپا حضور پیدا کند.

پایان قصه؟ نه؛ حالا بارسلونا و منچستریونایتد منتظرند

جذاب‌ترین بخش داستان دامبراوسکاس شاید تازه بعد از صعود شکل گرفته باشد. قرعه مرحله لیگ در ۲۷ اوت برگزار شد و صباح از گلدان چهارم حریفانی گرفت که فاصله میان نقطه شروع و نقطه فعلی زندگی این مربی را به شکل عجیبی نشان می‌دهند.

بر اساس قرعه رسمی یوفا، صباح در خانه میزبان بارسلونا، بوروسیا دورتموند، ناپولی و اسلاویا پراگ خواهد بود و در چهار بازی خارج از خانه نیز مقابل آرسنال، منچستریونایتد، ویارئال و وایکینگ قرار می‌گیرد.

یعنی مردی که بیش از دو دهه قبل برای تأمین بخشی از هزینه تحصیل مربیگری‌اش وارد یک مسابقه تلویزیونی شد، حالا باید تیمش را در اولدترافورد مقابل منچستریونایتد هدایت کند و در آذربایجان برابر بارسلونا تاکتیک بچیند.

این دیگر صرفاً «فرصتی برای روبه‌رو شدن» با بزرگان اروپا نیست؛ قرعه انجام شده و این بازی‌ها واقعاً در برنامه صباح قرار دارند.

چرا داستان دامبراوسکاس فراتر از یک قصه جذاب فوتبالی است؟

موفقیت والداس دامبراوسکاس را می‌توان یکی از متفاوت‌ترین روایت‌های لیگ قهرمانان ۲۷-۲۰۲۶ دانست، زیرا تقریباً تمام عناصر معمول فوتبال مدرن در آن وارونه شده‌اند. مربی داستان ستاره سابق فوتبال نیست، باشگاهش سابقه یک قرنی ندارد و نقطه آغاز مسیرش هم آکادمی یک باشگاه ثروتمند نبوده است.

در عوض، داستان با ۴ هزار لیتاس شروع می‌شود؛ پولی که می‌توانست خیلی زود خرج شود اما به هزینه آموزش تبدیل شد. بعد از آن نیز بیش از دو دهه کار، تحصیل، مربیگری در رده‌های پایین‌تر و حضور در لیگ‌های مختلف لازم بود تا نتیجه آن تصمیم دیده شود.

از سال ۲۰۰۲ تا ۲۰۲۶، ۲۴ سال فاصله است. در پایان این مسیر، دامبراوسکاس نه فقط خودش به لیگ قهرمانان رسیده، بلکه باشگاهی را به این رقابت رسانده که هنگام حضور او در مسابقه «چه کسی می‌خواهد میلیونر شود؟» هنوز ۱۵ سال تا تأسیسش باقی مانده بود.