همه مدارس دولتی هیئتامنایی میشوند؛ شهریه اجباری ممنوع / امتحان هماهنگ پایه ششم هم حذف میشود
ساختار اداره مدارس دولتی ایران در آستانه یک تغییر گسترده قرار گرفته است. موسیالرضا کفاش، معاون دبیرکل شورای عالی آموزش و پرورش، اعلام کرده آییننامه «مشارکتهای مردمی از طریق تشکیل هیئت امنا در همه مدارس» به تصویب شورای عالی رسیده و در صورت طی مراحل نهایی، تمام مدارس دولتی کشور صاحب هیئت امنا خواهند شد. همزمان تأکید شده این تغییر به معنی پولیشدن مدارس نیست و دریافت هرگونه وجه اجباری تحت عنوان شهریه در مدارس دولتی ـ هیئتامنایی ممنوع است. در کنار این تحول، حذف امتحان هماهنگ پایان پایه ششم و تغییر شیوه ارزشیابی دوره ابتدایی نیز در مسیر ابلاغ قرار گرفته است.
۱۰:۰۹ - ۰۷ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
آموزش و پرورش در آستانه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ با مجموعهای از تغییرات مقرراتی روبهرو شده که میتواند شیوه اداره مدارس، رابطه خانوادهها با مدرسه و حتی نحوه سنجش دانشآموزان ابتدایی را تغییر دهد.
مهمترین مصوبه، توسعه الگوی هیئت امنایی به همه مدارس دولتی است؛ طرحی که مقامهای آموزش و پرورش هدف آن را افزایش مشارکت مردم، تقویت مدرسهمحوری و استفاده از ظرفیت خیرین و نهادهای محلی عنوان میکنند.
اما برای خانوادهها یک سؤال مهمتر وجود دارد: آیا هیئتامنایی شدن همه مدارس دولتی به معنی شهریه گرفتن از دانشآموزان است؟
پاسخ رسمی آموزش و پرورش منفی است.
همه مدارس دولتی دقیقاً چه زمانی هیئتامنایی میشوند؟
کفاش اعلام کرده آییننامه جدید در شورای عالی آموزش و پرورش تصویب شده و نسخه نهایی آن در مسیر امضای وزیر آموزش و پرورش و ارسال به ریاست جمهوری قرار دارد. بنابراین اصل سیاست در شورای عالی تصویب شده، اما اجرای سراسری آن همچنان نیازمند تکمیل مراحل تأیید و ابلاغ است.
به همین دلیل نمیتوان گفت از همین امروز تمام مدارس کشور رسماً با ساختار جدید فعالیت میکنند.
طبق توضیح معاون دبیرکل شورای عالی، اجرای آییننامه احتمالاً از دوره جدید آغاز خواهد شد. با توجه به اینکه اکنون در آستانه سال تحصیلی ۱۴۰۵-۱۴۰۶ قرار داریم، جزئیات زمانبندی نهایی باید در ابلاغ رسمی وزارت آموزش و پرورش مشخص شود.
ابعاد طرح نیز بسیار بزرگ است. آمار تازه وزارت آموزش و پرورش نشان میدهد حدود ۸۳ درصد مدارس کشور دولتی هستند و بیش از ۵۴۵ هزار کلاس درس دولتی در ایران فعالیت میکنند. بنابراین تشکیل هیئت امنا برای همه مدارس دولتی، یک تغییر مدیریتی در مقیاس دهها هزار مدرسه است.
هیئت امنا قرار است چه کاری انجام دهد؟
بر اساس توضیحات منتشرشده، هیئت امنا قرار نیست جای مدیر مدرسه یا آموزش و پرورش را بگیرد.
وظیفه اصلی آن ایجاد یک ساختار حمایتی پیرامون مدرسه است؛ از کمک به تأمین تجهیزات و امکانات گرفته تا جذب مشارکت خیرین، حمایت مالی از دانشآموزان کمبرخوردار و استفاده از ظرفیتهای اجتماعی و محلی.
هدف کلان این سیاست نیز در اسناد و اظهارات مسئولان، تقویت مدارس دولتی، افزایش اختیارات مدرسه، توسعه مشارکتهای مردمی و حرکت به سمت عدالت آموزشی عنوان شده است.
در واقع وزارت آموزش و پرورش تلاش میکند میان «مدرسه دولتی» و «مشارکت مردمی» ارتباط بیشتری ایجاد کند؛ بدون اینکه مسئولیت تأمین آموزش رایگان از دوش دولت برداشته شود.
همین مرز، مهمترین بخش موفقیت یا شکست این طرح خواهد بود.
مدارس هیئتامنایی حق شهریه گرفتن ندارند
کفاش صراحتاً تأکید کرده دریافت وجه اجباری از خانوادهها با عنوان شهریه در مدارس دولتی هیئتامنایی خلاف قانون است.
پیش از این نیز آموزش و پرورش اعلام کرده بود مدارس هیئتامنایی از نظر حقوقی مدرسه دولتی محسوب میشوند و نمیتوانند ثبتنام دانشآموز را به پرداخت وجه، شرکت در آزمون یا شرایط ویژه دیگری مشروط کنند. دانشآموزان واجد شرایط منطقه جغرافیایی مدرسه نیز باید بدون پیششرط ثبتنام شوند.
بنابراین هیئتامنایی شدن نباید به معنی تبدیل مدارس دولتی به مدارس شهریهبگیر باشد.
کمک مالی خانوادهها فقط زمانی قابل پذیرش است که داوطلبانه باشد و عدم پرداخت آن هیچ تأثیری بر ثبتنام، ادامه تحصیل یا برخورد مدرسه با دانشآموز نداشته باشد.
این تفاوت بسیار مهم است؛ زیرا «کمک داوطلبانه» با «مبلغ اجباری هنگام ثبتنام» دو موضوع کاملاً متفاوت هستند.
چالش بزرگ؛ ممنوعیت روی کاغذ و مطالبه پول در عمل
با وجود تصریح مقررات، مسئله دریافت پول در مدارس دولتی سالهاست یکی از مهمترین اعتراضهای خانوادهها در فصل ثبتنام محسوب میشود.
در هفتههای اخیر نیز گزارشهایی از خانوادهها منتشر شده که مدعیاند برخی مدارس هیئتامنایی برای ثبتنام یا ارائه خدمات، مبالغ قابل توجهی مطالبه کردهاند. این گزارشها نشان میدهد فاصله میان آییننامه و اجرای واقعی همچنان یکی از چالشهای اصلی آموزش و پرورش است.
به همین دلیل اهمیت مصوبه تازه فقط در جمله «شهریه ممنوع است» خلاصه نمیشود؛ بخش تعیینکننده، سازوکار نظارت بر هزاران مدرسه خواهد بود.
کفاش گفته شورای عالی آموزش و پرورش، حوزه ارزیابی عملکرد وزارتخانه، ادارات کل استانها و مناطق باید بر اجرای این مقررات نظارت کنند.
اگر ساختار نظارتی مؤثر نباشد، نگرانی خانوادهها این خواهد بود که عبارت «کمک مردمی» در برخی مدارس عملاً به دریافت وجه اجباری تبدیل شود.
مدارس هیئتامنایی جدید با مدل قبلی تفاوت دارند
نکته دیگری که میتواند باعث سردرگمی خانوادهها شود، سابقه مدارس هیئتامنایی است.
پیش از این نیز چند هزار مدرسه با این عنوان در کشور فعالیت میکردند. طبق گزارشهای منتشرشده در سال جاری، حدود ۳۷۰۰ مدرسه هیئتامنایی در ساختار قبلی وجود داشت و برخی از آنها برای خدمات فوقبرنامه از خانوادهها مبالغی دریافت میکردند.
اما سیاست جدید گستردهتر است.
هدف اعلامشده این است که اصل «داشتن هیئت امنا» به یک الگوی مدیریتی برای همه مدارس دولتی تبدیل شود، نه اینکه همه مدارس به همان شکل مدارس هیئتامنایی شهریهمحور سابق اداره شوند.
به عبارت سادهتر، اگر مصوبه طبق توضیحات رسمی اجرا شود، هیئتامنایی شدن یک شیوه حکمرانی مدرسه خواهد بود، نه مجوز دریافت شهریه.
امتحان هماهنگ پایه ششم حذف میشود
تغییر مهم دیگر مربوط به دانشآموزان پایه ششم است.
شورای عالی آموزش و پرورش اصلاح آییننامه ارزشیابی کیفی ـ توصیفی دوره ابتدایی را تصویب کرده و بر اساس توضیح کفاش، امتحان هماهنگی که در پایان پایه ششم برگزار میشد دیگر برگزار نخواهد شد.
این مصوبه نیز هنوز باید مراحل تأیید و ابلاغ نهایی را طی کند.
حذف امتحان هماهنگ میتواند فشار ناشی از یک آزمون متمرکز پایان دوره ابتدایی را کاهش دهد و سهم ارزیابی مستمر معلم و عملکرد دانشآموز طی سال تحصیلی را افزایش دهد.
با این حال جزئیات دقیق شیوه جدید ارزشیابی، نحوه ثبت نتایج و معیارهای انتقال دانشآموزان به متوسطه اول باید در متن ابلاغی مشخص شود.
بنابراین خانوادهها فعلاً نباید حذف هر نوع امتحان پایانی در پایه ششم را برداشت کنند؛ آنچه اعلام شده، مشخصاً حذف آزمون هماهنگ است.
آییننامههای جدید برای ورزش و مراکز غیردولتی
شورای عالی آموزش و پرورش همزمان روی چند پرونده دیگر نیز کار کرده است.
آییننامه «تندرستی و حمایت از استعدادهای ورزشی» تصویب شده و در مراحل ویرایش نهایی قرار دارد. هدف این مصوبه ایجاد کانونهای تندرستی و شناسایی و حمایت بهتر از دانشآموزان مستعد در حوزه ورزش عنوان شده است.
آییننامه مربوط به مراکز غیردولتی مانند برخی آموزشگاههای زبان، مراکز آزمون و پژوهشسراهای غیردولتی نیز آماده شده و قرار است در شورای عالی بررسی شود.
اصلاح مقررات ارزشیابی متوسطه اول نیز در دستور کار کمیسیون تخصصی قرار دارد.
در نتیجه تغییرات اعلامشده فقط به مدیریت مالی مدارس محدود نیست و بخشی از یک بسته بزرگتر اصلاح مقررات آموزشی به شمار میرود.
هیئتامنایی شدن مدارس؛ فرصت یا انتقال هزینه به مردم؟
روی کاغذ، این سیاست میتواند مزایایی داشته باشد.
یک مدرسه روستایی ممکن است از ظرفیت دهیاری، خیر محلی و خانوادهها برای تهیه تجهیزات استفاده کند؛ مدرسهای در یک شهر بزرگ نیز میتواند با مشارکت متخصصان، فارغالتحصیلان یا نهادهای محلی پروژههای آموزشی بهتری اجرا کند.
اما یک خطر نیز وجود دارد: اگر بودجه دولتی مدارس کافی نباشد، هیئت امنا ممکن است ناخواسته به ابزاری برای تأمین کسری بودجه از جیب خانوادهها تبدیل شود.
این همان نقطهای است که دولت باید میان مشارکت مردمی و مسئولیت مالی دولت مرز روشنی ایجاد کند.
کمک خیرخواهانه میتواند مکمل بودجه عمومی باشد، اما جایگزین آن نیست.
بنابراین مهمترین آزمون آییننامه جدید نه تشکیل اسمی هیئت امنا، بلکه این است که آیا مدارس مناطق محروم و برخوردار به شکل عادلانه از آن منتفع خواهند شد یا مدارسی که والدین ثروتمندتر و خیرین بیشتری دارند، امکانات بسیار بیشتری جذب میکنند.
خانوادهها فعلاً چه چیزی را قطعی بدانند؟
در شرایط فعلی سه نکته روشن است:
نخست، سیاست تشکیل هیئت امنا در همه مدارس دولتی در شورای عالی آموزش و پرورش تصویب شده، اما اجرای کامل آن به ابلاغ نهایی وابسته است.
دوم، دریافت شهریه اجباری از دانشآموزان مدارس دولتی و دولتی ـ هیئتامنایی ممنوع است و ثبتنام نباید مشروط به پرداخت پول باشد.
سوم، حذف امتحان هماهنگ پایه ششم نیز تصویب شده، اما جزئیات اجرایی آن باید پس از طی مراحل نهایی به مدارس ابلاغ شود.
اگر این مصوبات دقیقاً مطابق هدف اعلامشده اجرا شوند، سال تحصیلی جدید میتواند آغاز یکی از گستردهترین تغییرات مدیریتی مدارس دولتی طی سالهای اخیر باشد؛ تغییری که قرار است اختیار و مشارکت محلی را افزایش دهد، اما موفقیت آن بیش از هر چیز به یک اصل وابسته خواهد بود: هیئتامنایی شدن نباید بهانهای برای شهریهای شدن آموزش دولتی شود.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
