حذف کالابرگ ۴۰ میلیون نفر تکذیب شد؛ شرط جدید دولت برای دریافت کالابرگ چیست؟ | جزئیات بررسی خودرو، ملک و حساب بانکی

انتشار خبرهایی درباره احتمال قطع کالابرگ میلیون‌ها نفر، نگرانی‌هایی را در میان خانوارهای دریافت‌کننده حمایت معیشتی ایجاد کرده است.

این نگرانی‌ها پس از مطرح شدن پیشنهادهای جدید برای ارزیابی وضعیت اقتصادی خانوارها و احتمال محدود شدن حمایت از گروه‌های برخوردار افزایش یافت.

بااین‌حال، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، شایعه حذف یکباره ۳۰ تا ۴۰ میلیون نفر از فهرست دریافت‌کنندگان کالابرگ را رد کرده است.

او توضیح داده که اصلاحات موردنظر دولت با هدف شناسایی دقیق‌تر خانوارهای نیازمند و تقویت عدالت در توزیع منابع انجام می‌شود.

مهاجرانی پیش‌تر نیز در نشست خبری ۲۱ مهر ۱۴۰۵ تأکید کرده بود که اعتبار یک میلیون تومانی کالابرگ برقرار است و دولت در آن مقطع برنامه‌ای برای حذف دریافت‌کنندگان فعلی اجرا نکرده است.

همچنین حمید پورمحمدی، رئیس سازمان برنامه و بودجه، روز ۱۲ آبان اعلام کرد که در جریان برنامه افزایش اعتبار کالابرگ، فردی از فهرست دریافت‌کنندگان حذف نشده و این مرحله ارتباطی با قطع یارانه افراد ندارد.

البته باید میان تکذیب حذف گسترده در شرایط فعلی و احتمال اصلاح فهرست مشمولان در آینده تفاوت قائل شد.

دولت همچنان در حال بررسی معیارهای اقتصادی جدید است و امکان دارد پس از نهایی شدن ضوابط، وضعیت برخی خانوارها مجدداً ارزیابی شود.

معیارهای جدید حذف کالابرگ چیست؟ خودرو، خانه و حساب بانکی زیر ذره‌بین

بررسی گزارش‌های منتشرشده نشان می‌دهد دولت قصد دارد در شناسایی مشمولان حمایت معیشتی، به‌جای اتکای صرف به دهک‌بندی سنتی، از مجموعه گسترده‌تری از اطلاعات اقتصادی استفاده کند.

در این چارچوب، میزان درآمد خانوار، ارزش دارایی‌ها و شاخص‌های مربوط به توان مالی مورد توجه قرار می‌گیرند.

شیوه‌نامه جدید شناسایی و گروه‌بندی اقتصادی خانوارها که در ۲۱ مهر ۱۴۰۵ ابلاغ شده، خانوارهای کشور را به سه گروه دارای وسع اقتصادی پایین، متوسط و بالا تقسیم می‌کند.

این تقسیم‌بندی با هدف دقیق‌تر شدن ارزیابی توان اقتصادی خانوارها طراحی شده است.

مهم‌ترین اطلاعاتی که در این نظام ارزیابی اهمیت دارند عبارت‌اند از:

• خودرو: تعداد و ارزش خودروهای متعلق به اعضای خانوار.

• مسکن و املاک: ارزش املاک، زمین و سایر دارایی‌های ملکی.

• درآمد: حقوق، دستمزد، درآمد مشاغل و سایر منابع درآمدی.

• اطلاعات بانکی: وضعیت مالی خانوار و داده‌های مرتبط با توان اقتصادی.

• تراکنش‌ها و هزینه‌کرد: الگوی مخارج و گردش مالی که استفاده از آن در تصمیم‌های تکمیلی همچنان محل بررسی است.

نکته مهم این است که تمام این شاخص‌ها به معنای اجرای فوری حذف کالابرگ نیستند.

برای نمونه، ممکن است فردی مالک یک خودروی معمولی یا خانه محل سکونت خود باشد، اما به دلیل درآمد پایین همچنان به حمایت معیشتی نیاز داشته باشد.

بنابراین استفاده از اطلاعات دارایی باید همراه با بررسی درآمد و سایر شرایط اقتصادی انجام شود.

داشتن خودرو بالای ۷.۵ میلیارد تومان باعث قطع کالابرگ می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین موضوعات شیوه‌نامه جدید، تعیین حدنصاب‌هایی برای شناسایی خانوارهای دارای وسع اقتصادی بالا است.

براساس مصوبه ابلاغ‌شده در مهر ۱۴۰۵، مجموع ارزش خودروهای سواری و وانت دوکابین خانوار اگر از ۷.۵ میلیارد تومان بیشتر باشد، می‌تواند از معیارهای قرار گرفتن خانوار در گروه وسع اقتصادی بالا محسوب شود.

همچنین در این شیوه‌نامه، مجموع ارزش بیش از ۵۰ میلیارد تومان برای زمین دارای کاربری مسکونی و بیش از ۷۵ میلیارد تومان برای برخی املاک و زمین‌های دیگر، از معیارهای تعیین وسع بالا است.

بااین‌حال، نباید این حدنصاب‌ها را با دستور مستقیم قطع کالابرگ اشتباه گرفت.

هدف شیوه‌نامه، گروه‌بندی اقتصادی خانوارهاست و تعیین اینکه هر گروه چه میزان کالابرگ دریافت کند، به تصمیم‌های اجرایی و تأمین منابع مربوط خواهد بود.

از سوی دیگر، فضل‌الله رنجبر، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس، در اظهارات ۱۲ آبان از بررسی پیشنهادهایی مانند وضعیت خودروهای بالای شش میلیارد تومان خبر داده بود.

این رقم با حدنصاب ۷.۵ میلیارد تومانی شیوه‌نامه ابلاغ‌شده متفاوت است و نباید یک پیشنهاد در دست بررسی را جایگزین معیار مصوب دانست.

آیا کالابرگ دهک‌های هشتم، نهم و دهم حذف می‌شود؟

یکی از شایعات پرتکرار، قطع کالابرگ سه دهک بالای درآمدی است.

بررسی اظهارات مسئولان نشان می‌دهد موضوع اصلاح دامنه مشمولان در دولت مطرح شده، اما هنوز تصمیم قطعی و عمومی درباره حذف تمام خانوارهای دهک‌های هشتم، نهم و دهم اعلام نشده است.

سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس نیز اعلام کرده که این کمیسیون با حذف کالابرگ دریافت‌کنندگان مخالف است.

به گفته رنجبر، دولت در حال بررسی شاخص‌هایی مانند درآمد، هزینه ماهانه و ارزش خودرو است تا درباره ادامه یا تغییر حمایت از گروه‌های مختلف تصمیم‌گیری کند.

این اختلاف دیدگاه نشان می‌دهد سیاست نهایی همچنان نیازمند جمع‌بندی است.

از نظر اقتصادی نیز دهک درآمدی به‌تنهایی نمی‌تواند تمام تفاوت‌های قدرت خرید خانوارها را نشان دهد. هزینه اجاره مسکن، تعداد اعضای خانواده و مخارج ضروری ممکن است وضعیت دو خانوار با درآمد مشابه را متفاوت کند.

افزایش ۵۰۰ هزار تومانی کالابرگ شامل چه کسانی می‌شود؟

در کنار بحث اصلاح فهرست دریافت‌کنندگان، برنامه افزایش اعتبار کالابرگ برای خانوارهای نیازمند نیز در جریان است.

در این برنامه، اعتبار پایه یک میلیون تومانی برای گروه‌های واجد شرایط می‌تواند با افزایش ۵۰۰ هزار تومانی به یک میلیون و ۵۰۰ هزار تومان به ازای هر نفر برسد.

گروه‌هایی که در اظهارات مسئولان برای حمایت بیشتر مورد توجه قرار گرفته‌اند، شامل خانوارهای تحت پوشش کمیته امداد و بهزیستی، افراد کم‌درآمد، زنان سرپرست خانوار و برخی خانوارهای دارای شرایط خاص هستند.

رئیس سازمان برنامه و بودجه در ۱۲ آبان اعلام کرد که ۳۰ میلیون نفر اطلاعات خود را ثبت کرده‌اند و افزایش ۵۰۰ هزار تومانی برای آنان پرداخت شده است.

او همچنین از حدود ۱۵ میلیون نفر سخن گفت که هنوز به پیامک‌های خوداظهاری پاسخ نداده بودند.

در مقابل، سخنگوی کمیسیون اجتماعی مجلس به نقل از وزیر رفاه، تعداد خوداظهاری‌کنندگان را ۳۵ میلیون نفر اعلام کرد و از آغاز پرداخت مرحله مورد اشاره از ۱۵ آبان خبر داد.

این تفاوت در آمار و زمان‌بندی گزارش‌ها نشان می‌دهد برای تشخیص وضعیت هر خانوار، نتیجه ثبت اطلاعات و اعتبار قابل استفاده در سامانه رسمی اهمیت بیشتری از ارقام کلی دارد.

تفاوت حذف کالابرگ و افزایش نیافتن اعتبار چیست؟

یکی از دلایل نگرانی خانوارها، اشتباه گرفتن دو موضوع متفاوت است.

موضوع نخست، قطع اعتبار فعلی کالابرگ است؛ یعنی خانواری که تاکنون حمایت دریافت می‌کرده، دیگر مشمول آن نباشد.

موضوع دوم، مشمول نشدن افزایش ۵۰۰ هزار تومانی است؛ یعنی اعتبار قبلی باقی بماند، اما مبلغ اضافه به خانوار تعلق نگیرد.

در گزارش‌های مهرماه، دولت تأکید کرده بود که شناسایی گروه هدف برای افزایش اعتبار، الزاماً به معنای حذف دریافت‌کنندگان فعلی نیست.

این تفاوت برای خانوارهایی که پیامک افزایش اعتبار دریافت نکرده‌اند اهمیت دارد؛ زیرا دریافت نکردن پیامک به‌تنهایی دلیل قطعی حذف اعتبار پایه نیست.

همچنین تغییر فهرست مشمولان در آینده، در صورت تصویب، باید با سازوکار مشخص و امکان بررسی مجدد اطلاعات اقتصادی همراه باشد.

ثبت‌نام و خوداظهاری کالابرگ در آبان ۱۴۰۵ چگونه انجام می‌شود؟

براساس اطلاعیه سازمان برنامه و بودجه در مهر ۱۴۰۵، برای حدود ۱۸ میلیون و ۳۰۰ هزار سرپرست خانوار، معادل نزدیک به ۴۰ میلیون نفر، پیامک دعوت به خوداظهاری در نظر گرفته شده بود.

طبق اطلاعیه رسمی، سرپرستان خانوار می‌توانستند اطلاعات خود را از طریق پنجره ملی خدمات دولت هوشمند ثبت کنند.

نشانی سامانه مربوط، پنجره ملی خدمات دولت هوشمند است.

متقاضیان باید با اطلاعات هویتی سرپرست خانوار وارد شوند و در صورت فعال بودن خدمت برای پرونده خود، اطلاعات اقتصادی و خانوادگی را بررسی کنند.

بر اساس اطلاعیه‌های مهرماه، تنها برای سرپرستانی که پیامک دریافت کرده بودند، فرم مربوط فعال می‌شد و مهلت ثبت درخواست نیز چند بار تمدید شد.

بنابراین فعال بودن ثبت درخواست جدید در ۱۴ آبان باید مستقیماً از همان درگاه یا اطلاعیه رسمی سازمان هدفمندسازی یارانه‌ها بررسی شود.

افرادی که به اینترنت یا گوشی هوشمند دسترسی ندارند نیز می‌توانند درباره خدمات حضوری دفاتر پیشخوان دولت پیگیری کنند.

اعتراض به حذف کالابرگ و دهک‌بندی از چه طریقی انجام می‌شود؟

اگر خانواری معتقد باشد اطلاعات درآمدی یا دارایی او به‌درستی ثبت نشده، لازم است از مسیرهای رسمی برای بررسی وضعیت اقتصادی خود اقدام کند.

سامانه حمایت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی از درگاه‌های معرفی‌شده برای بررسی وضعیت دهک‌بندی و پیگیری اعتراضات مربوط به اطلاعات رفاهی خانوارهاست.

بااین‌حال، فرایند اعتراض به گروه‌بندی جدید وسع اقتصادی ممکن است با سازوکار قدیمی دهک‌بندی تفاوت داشته باشد.

طبق شیوه‌نامه جدید، خانوارها باید اطلاعات کارپوشه اقتصادی خود را به‌روزرسانی کنند و سپس درخواست بازبینی بدهند.

به همین دلیل، ضروری است متقاضیان وضعیت پرونده و روش فعال رسیدگی به اعتراض خود را از درگاه‌های رسمی استعلام کنند.

آیا بررسی تراکنش‌های بانکی برای حذف کالابرگ قطعی شده است؟

بررسی اطلاعات بانکی یکی از حساس‌ترین موضوعات سیاست جدید است.

دولت برای ارزیابی توان اقتصادی خانوارها به داده‌هایی مانند درآمد و برخی اطلاعات مالی نیاز دارد؛ بااین‌حال، استفاده از میزان هزینه‌کرد و تراکنش‌های بانکی به‌عنوان معیار مستقیم قطع کالابرگ هنوز با جزئیات اجرایی نهایی اعلام نشده است.

یکی از چالش‌های این روش آن است که گردش مالی یک حساب لزوماً معادل درآمد یا ثروت صاحب حساب نیست.

برای مثال، ممکن است فردی مبالغی را بابت دریافت و بازپرداخت قرض، هزینه‌های درمان خانواده یا فعالیت اقتصادی با حاشیه سود پایین جابه‌جا کند.

در چنین مواردی، قضاوت صرفاً بر اساس حجم تراکنش می‌تواند به ارزیابی نادرست منجر شود.

بنابراین ترکیب داده‌های بانکی با اطلاعات شغلی، دارایی و هزینه‌های ضروری خانوار برای کاهش خطای شناسایی اهمیت دارد.

پیش‌بینی وضعیت کالابرگ در نیمه دوم آبان ۱۴۰۵

با توجه به آخرین اظهارات مسئولان، احتمال دارد دولت در هفته‌های آینده جزئیات بیشتری درباره معیارهای وسع‌سنجی و دامنه مشمولان اعلام کند.

اگر طرح اصلاح شناسایی خانوارها به مرحله اجرا برسد، احتمالاً اطلاعات دارایی و درآمد نقش بیشتری در تصمیم‌گیری خواهند داشت.

از سوی دیگر، موضوع افزایش اعتبار برای خانوارهای کم‌درآمد همچنان یکی از محورهای سیاست حمایتی دولت است.

بااین‌حال، هنوز نمی‌توان زمان مشخصی برای حذف احتمالی گروه‌های جدید یا تعداد قطعی خانوارهای تحت تأثیر اعلام کرد.

بنابراین انتشار فهرست‌های غیررسمی از دهک‌های حذف‌شده یا تعداد چند ده‌میلیونی افرادی که اعتبارشان قطع خواهد شد، مبنای قابل‌اعتمادی برای تصمیم‌گیری خانوارها نیست.

جمع‌بندی؛ تکلیف کالابرگ خانوارها در آبان ۱۴۰۵ چه شد؟

بررسی اظهارات سخنگوی دولت، رئیس سازمان برنامه و بودجه و نمایندگان مجلس نشان می‌دهد شایعه حذف یکباره کالابرگ ۳۰ تا ۴۰ میلیون نفر تأیید نشده است.

دولت در حال بررسی اصلاح شیوه شناسایی خانوارهای مشمول است و در این فرایند، اطلاعات درآمد، املاک، خودرو و برخی شاخص‌های مالی اهمیت بیشتری پیدا می‌کنند.

در عین حال، برنامه افزایش ۵۰۰ هزار تومانی اعتبار کالابرگ برای گروه‌های واجد شرایط در جریان است.

مهم‌ترین نکته برای خانوارها این است که داشتن خانه یا خودرو معمولی، به‌تنهایی به معنای حذف قطعی کالابرگ نیست و هنوز تصمیم نهایی درباره حذف گسترده دریافت‌کنندگان اعلام نشده است.

بنابراین خانواده‌ها بهتر است اطلاعات اقتصادی ثبت‌شده خود را بررسی کنند، از صحت مشخصات سرپرست خانوار اطمینان داشته باشند و اخبار مربوط به تغییر مبلغ یا شرایط کالابرگ را تنها از منابع رسمی پیگیری کنند.

سرنوشت نهایی حمایت معیشتی خانوارها به تصمیم‌های اجرایی دولت، تأمین منابع و نتایج بررسی وضعیت اقتصادی مشمولان بستگی خواهد داشت.