شکایت استقلال از فولاد پس از جنجال اهواز؛ خطر جریمه و محرومیت تماشاگران برای فولاد؟

دیدار فولاد خوزستان و استقلال جمعه ۶ شهریور در هفته چهارم لیگ برتر با نتیجه صفر بر صفر به پایان رسید. استقلال با این نتیجه برای نخستین بار در فصل جدید امتیاز از دست داد و با ۱۰ امتیاز در رده دوم جدول قرار گرفت؛ فولاد نیز شش امتیازی شد.

اما دو روز بعد، باشگاه استقلال اعلام کرد اتفاقات این مسابقه را صرفاً یک حاشیه فوتبالی تلقی نمی‌کند و موضوع را از طریق ارکان قضایی فدراسیون فوتبال پیگیری خواهد کرد.

آبی‌ها در اطلاعیه خود مدعی شده‌اند که در روزهای قبل از مسابقه تهدیدهایی علیه هواداران استقلال در فضای مجازی مطرح شده بود و بخشی از این فضای تنش‌آلود در روز بازی نیز ادامه یافت. باشگاه همچنین از شعارهای توهین‌آمیز، پرتاب بطری و مواد محترقه به داخل زمین و ایجاد مزاحمت برای برخی هواداران پس از خروج از ورزشگاه سخن گفته است.

نکته مهم حقوقی این است که این موارد در حال حاضر ادعاهای باشگاه استقلال هستند. تأیید وقوع، انتساب آنها به تماشاگران یک تیم و تعیین میزان مسئولیت باشگاه میزبان بر عهده ارکان قضایی فدراسیون خواهد بود.

استقلال چرا روی اتفاقات «بعد از بازی» تأکید کرده است؟

در نگاه اول ممکن است تصور شود مسئولیت یک باشگاه فقط به اتفاقاتی مربوط است که داخل ورزشگاه و در ۹۰ دقیقه بازی رخ می‌دهد، اما مقررات انضباطی دامنه مسئولیت میزبان را وسیع‌تر تعریف کرده است.

ماده ۸۶ مقررات انضباطی تصریح می‌کند باشگاه میزبان مسئول برقراری نظم و امنیت داخل و خارج ورزشگاه، قبل، حین و بعد از مسابقه است و باید اقدامات پیشگیرانه لازم را برای کاهش سوءرفتار احتمالی تماشاگران انجام دهد.

این دقیقاً توضیح می‌دهد چرا استقلال در اطلاعیه خود تنها روی پرتاب اشیا در جریان بازی تمرکز نکرده و اتفاقات پس از خروج تماشاگران را نیز وارد پرونده کرده است.

اگر گزارش‌های رسمی وقوع چنین حوادثی را تأیید کنند، ارکان قضایی می‌توانند آنها را بخشی از مجموعه پرونده نظم و امنیت مسابقه بدانند.

پرتاب بطری و مواد محترقه چه مجازاتی دارد؟

هنوز نمی‌توان گفت فولاد چه مجازاتی خواهد شد؛ حتی نمی‌توان با قطعیت گفت این باشگاه محکوم خواهد شد.

رأی کمیته انضباطی معمولاً به چند عامل وابسته است: گزارش داور و نماینده فدراسیون، تصاویر موجود، تعداد و شدت تخلفات، احتمال آسیب به افراد، سابقه انضباطی و اقداماتی که باشگاه میزبان برای کنترل سکوها انجام داده است.

با این حال، سابقه آرای فدراسیون نشان می‌دهد تخلفاتی مانند پرتاب اشیا، استفاده از مواد دودزا یا محترقه، توهین گسترده و ضعف در مدیریت سکوها می‌توانند به جریمه نقدی و در پرونده‌های شدیدتر به محدودیت یا محرومیت تماشاگران منجر شوند.

برای نمونه، کمیته انضباطی در دی ۱۴۰۴ در پرونده دیدار تراکتور و پرسپولیس، با استناد به مواد ۸۵ و ۸۶ و گزارش‌های رسمی درباره الفاظ موهن، مواد دودزا، لیزر و عدم کنترل سکوها، علاوه بر جریمه نقدی سنگین، محدودیت‌هایی برای حضور تماشاگران تراکتور وضع کرد.

این پرونده البته قیاس مستقیم با فولاد-استقلال نیست؛ شدت اتفاقات، مستندات و سابقه هر پرونده متفاوت است. اما نشان می‌دهد مقررات ابزار اعمال جریمه و محرومیت تماشاگران را در اختیار کمیته انضباطی قرار می‌دهد.

آیا فولاد ممکن است بدون تماشاگر شود؟

از نظر مقررات، برگزاری مسابقه بدون تماشاگر، انتقال بازی به زمین بی‌طرف یا محرومیت از ورزشگاه خاص از جمله تنبیهاتی است که برای اشخاص حقوقی در ساختار انضباطی فوتبال پیش‌بینی شده است.

اما این به معنای آن نیست که شکایت استقلال خودبه‌خود به چنین حکمی منجر می‌شود.

برای رسیدن به محرومیت تماشاگران، کمیته باید ابعاد تخلف و مستندات پرونده را بررسی کند. در برخی پرونده‌های پرتاب بطری و توهین، مجازات صرفاً جریمه نقدی بوده و در موارد شدیدتر یا تکرارشونده، محرومیت تماشاگران نیز اعمال شده است. برای مثال، کمیته استیناف در یک پرونده مربوط به خیبر خرم‌آباد، جریمه نقدی ناشی از توهین تماشاگران، پرتاب بطری و استفاده از لیزر را تأیید کرده بود.

بنابراین تیترهایی مانند «فولاد قطعاً بدون تماشاگر شد» در شرایط فعلی زودهنگام است.

موضع باشگاه استقلال؛ تفکیک مردم خوزستان از عوامل حاشیه

یکی از بخش‌های قابل توجه اطلاعیه استقلال، تلاش برای جدا کردن حوادث ادعایی از مردم و جامعه هواداری خوزستان است.

باشگاه تأکید کرده خوزستان یکی از پایگاه‌های مهم هواداری استقلال محسوب می‌شود و اتفاقات مورد اعتراض را نباید به مردم این استان تعمیم داد.

این بخش از اطلاعیه فقط ادبیات روابط عمومی نیست؛ با توجه به حضور قابل توجه طرفداران هر دو تیم در خوزستان، تعمیم رفتار گروهی محدود به یک استان یا مجموعه بزرگ هواداران می‌توانست تنش را در مسابقات بعدی تشدید کند.

استقلال همچنین به اقدامات خود پیش از مسابقه، از جمله دیدار با یکی از چهره‌های هواداری فولاد، اشاره کرده و گفته تلاش داشته فضای مسابقه به سمت تنش نرود.

روایت فولادی‌ها هم باید دیده شود

در مقابل، حمید مطهری سرمربی فولاد بعد از مسابقه از حضور هواداران تیمش تمجید کرد و آنها را «درجه یک» توصیف کرد. او درباره اشتیاق هوادارانی سخن گفت که برای حضور در ورزشگاه مسیرهای طولانی را طی کرده بودند.

این اظهار نظر به‌خودی‌خود ردکننده موارد مطرح‌شده در شکایت استقلال نیست؛ مطهری در آن صحبت مشخصاً درباره تک‌تک ادعاهای بعدی استقلال پاسخ نداده بود.

اما وجود این دو روایت نشان می‌دهد قضاوت نهایی نباید صرفاً بر مبنای بیانیه یکی از طرفین باشد.

گزارش ناظر مسابقه، گزارش نیروهای مسئول امنیت ورزشگاه، تصاویر دوربین‌ها و ویدئوهای قابل راستی‌آزمایی می‌توانند مشخص کنند چه اتفاقی رخ داده و مسئولیت آن متوجه چه اشخاص یا مجموعه‌ای است.

چرا گزارش ناظر مسابقه اهمیت زیادی دارد؟

در پرونده‌های انضباطی فوتبال، گزارش مقامات رسمی مسابقه وزن بالایی دارد.

نمونه رأی تراکتور در سال گذشته نشان می‌دهد کمیته انضباطی برای احراز تخلفات به مجموعه‌ای از گزارش داور، نماینده فدراسیون، فیلم‌های منتشرشده و سایر قرائن و مستندات استناد کرده بود.

بنابراین شکایت استقلال عملاً نقطه آغاز بررسی است، نه پایان آن.

اگر موارد مورد اشاره استقلال در گزارش رسمی مسابقه نیز ثبت شده باشند، پرونده از پشتوانه مستند قوی‌تری برخوردار خواهد شد. اگر میان روایت باشگاه و گزارش‌های رسمی اختلاف وجود داشته باشد، کمیته باید این تعارض را بررسی کند.

حاشیه‌ای که استقلال پیش از دربی نمی‌خواهد ادامه پیدا کند

زمان انتشار اطلاعیه نیز اهمیت دارد.

استقلال پس از چهار هفته ۱۰ امتیازی است و حالا باید در هفته پنجم وارد دربی شود. تساوی اهواز اولین توقف تیم در فصل جاری بود و این تیم پیش از مسابقه حساس بعدی ترجیح می‌دهد پرونده حوادث فولاد آرنا را از مسیر رسمی دنبال کند، نه از طریق پاسخ‌های متقابل در فضای رسانه‌ای.

از این جهت، ارجاع موضوع به کمیته انضباطی می‌تواند دو هدف داشته باشد: نخست پیگیری حقوق هواداران و اعضای تیم، و دوم خارج کردن تنش از فضای مستقیم میان دو باشگاه.

فولاد در انتظار گزارش‌های رسمی؛ شکایت استقلال هنوز حکم نیست

مهم‌ترین نکته درباره پرونده فعلی همین است: استقلال شکایت کرده، اما فولاد هنوز محکوم نشده است.

باشگاه استقلال از پرتاب بطری و مواد محترقه، شعارهای توهین‌آمیز و مشکلاتی برای هواداران پس از بازی سخن گفته و ماده ۸۶ نیز مسئولیت قابل توجهی برای باشگاه میزبان در تأمین نظم و امنیت تعریف می‌کند.

اما نوع و میزان هر مجازات احتمالی تنها پس از بررسی اسناد مشخص خواهد شد.

اگر ادعاهای استقلال با گزارش مقامات رسمی و تصاویر تأیید شود، جریمه نقدی یکی از گزینه‌های محتمل است و در صورت تشخیص شدت، تکرار یا قصور جدی، محدودیت تماشاگران نیز از نظر مقررات امکان‌پذیر خواهد بود.

در مقابل، اگر بخشی از ادعاها قابل انتساب به باشگاه فولاد یا هواداران منتسب به این تیم تشخیص داده نشود، دامنه مسئولیت می‌تواند محدودتر باشد.

به همین دلیل پرونده فولاد و استقلال اکنون از زمین مسابقه وارد مرحله‌ای شده که نتیجه آن را نه تابلو ورزشگاه، بلکه گزارش ناظر، تصاویر و رأی کمیته انضباطی تعیین خواهد کرد.