مدال نرسید، تاریخ ساخته شد؛ والیبال زنان ایران چهارم آسیا / ژاپن سهمیه جهانی را از ایران گرفت

تیم ملی زنان ایران تا یک قدمی سکوی آسیا رفت؛ قدمی که مقابل یکی از سنتی‌ترین قدرت‌های والیبال جهان برداشته نشد.

ژاپن در مسابقه رده‌بندی با تجربه، کیفیت سرویس و کنترل بهتر لحظات حساس، سه ست متوالی را از ایران گرفت. با این وجود، آنچه از قهرمانی آسیا ۲۰۲۶ برای والیبال زنان ایران باقی می‌ماند تنها شکست آخر نیست؛ ایران برای نخستین بار میان چهار تیم برتر قاره قرار گرفت و هدفی را که سال‌ها دور از دسترس به نظر می‌رسید، محقق کرد.

ژاپن ۳ - ایران صفر؛ مقاومت جدی در ست سوم

دیدار ایران و ژاپن از ساعت ۱۰:۴۵ به وقت ایران آغاز شد و ژاپنی‌ها در سه ست با امتیازهای ۲۵ بر ۲۱، ۲۵ بر ۱۶ و ۲۶ بر ۲۴ پیروز شدند.

اگرچه نتیجه نهایی یک برد قاطع سه‌سته برای ژاپن را نشان می‌دهد، ست سوم تصویر متفاوتی داشت. ایران تا امتیازات پایانی شانه‌به‌شانه حریف پیش رفت و حتی برابر تیمی که در رده ششم جهان قرار دارد، امکان کشاندن مسابقه به ست چهارم را داشت؛ اما ژاپن در امتیازات پایانی با نتیجه ۲۶ بر ۲۴ کار را تمام کرد. جایگاه ششم جهانی ژاپن پیش از آغاز مسابقات نیز از سوی Volleyball World تأیید شده بود.

ترکیب ایران مقابل ژاپن

آیدا ولی‌نژاد، زهرا کریمی، الهه پورصالح، فاطمه خلیلی، ریحانه کریمی، شبنم علیخانی و نگار هاشمی به عنوان لیبرو، مسابقه را برای ایران آغاز کردند.

فاطمه منظوری، غزاله بستان، یسنا آهنکوب‌رو، سودابه باقرپور، مهسا کدخدا، ستایش حسینی و محدثه مشتاقی نیز دیگر بازیکنان ایران در این رقابت‌ها بودند. در فهرست کادر حاضر در مسابقات، علیرضا طلوع‌کیان به عنوان مدیر فنی معرفی شده و نیلوفر حجتی، فاطمه حسنی و مینا روستا در کادر مربیگری حضور داشته‌اند. بنابراین دقیق‌تر است که طلوع‌کیان را مدیر فنی تیم در این تورنمنت بدانیم، نه صرفاً «سرمربی».

چرا چهارمی ایران یک نتیجه تاریخی است؟

برای درک اهمیت رتبه چهارم، باید مسیر گذشته والیبال زنان ایران در قهرمانی آسیا را دید.

پیش از این دوره، ایران هرگز به نیمه‌نهایی مسابقات قهرمانی زنان آسیا نرسیده بود. نقطه عطف این دوره روز جمعه رقم خورد؛ جایی که ایران در یک‌چهارم نهایی پس از واگذاری ست نخست به اندونزی، سه ست بعدی را ۲۵ بر ۱۶، ۲۵ بر ۱۲ و ۲۵ بر ۱۷ برد و با پیروزی ۳ بر یک برای نخستین بار راهی جمع چهار تیم برتر شد.

این موفقیت حتی با وجود دو شکست پایانی برابر چین و ژاپن از بین نمی‌رود.

ایران در دوره‌ای که سه قدرت بزرگ چین، ژاپن و تایلند در مراحل پایانی حضور داشتند، چهارمین تیم مسابقات شد؛ یعنی در پایان تورنمنت تنها پشت سه تیمی قرار گرفت که سابقه حضور مستمر در بالاترین سطح جهان را دارند.

مسیر ایران تا جمع چهار تیم آسیا

شروع ایران نیز بدون مشکل نبود.

در نخستین مسابقه، ایران ست اول را برابر چین‌تایپه ۲۵ بر ۱۶ باخت، اما مسابقه را برگرداند و سه ست بعدی را ۲۷ بر ۲۵، ۲۵ بر ۱۹ و ۲۵ بر ۱۴ برد تا تورنمنت را با پیروزی ۳ بر یک آغاز کند.

پس از آن، ایران برابر چین میزبان با نتیجه ۳ بر صفر شکست خورد، هرچند در ست دوم تا امتیاز ۲۳ مقاومت کرد.

پیروزی بسیار قاطع ۳ بر صفر مقابل عراق با نتایج ۲۵-۴، ۲۵-۷ و ۲۵-۵ نیز صعود ایران به مرحله حذفی را قطعی کرد. ایران مرحله گروهی را با دو برد، یک شکست و شش امتیاز به پایان رساند.

سپس برد تاریخی مقابل اندونزی در یک‌چهارم نهایی ایران را به نیمه‌نهایی رساند.

در نیمه‌نهایی، چین دوباره سد راه ایران شد و با امتیازهای ۲۵ بر ۲۲، ۲۵ بر ۱۲ و ۲۵ بر ۱۹ پیروز شد تا ایران برای کسب برنز به مصاف ژاپن برود.

بنابراین کارنامه ایران در این مسابقات با سه پیروزی و سه شکست بسته شد؛ اما یکی از همان سه برد، بزرگ‌ترین دستاورد تاریخی تیم در مسابقات قهرمانی آسیا را رقم زد.

یک برد تا جام جهانی ۲۰۲۷ فاصله بود

مسابقه با ژاپن از یک جهت حتی مهم‌تر از مدال برنز بود.

طبق مقررات این دوره، سه تیم مدال‌آور قهرمانی آسیا سهمیه جام جهانی والیبال زنان ۲۰۲۷ را دریافت می‌کردند؛ در حالی که فقط قهرمان مسابقات سهمیه مستقیم بازی‌های المپیک لس‌آنجلس ۲۰۲۸ را به دست می‌آورد.

چین و تایلند با رسیدن به فینال سهمیه جام جهانی را از قبل قطعی کرده بودند و برنده دیدار ایران و ژاپن سومین سهمیه را می‌گرفت. ژاپن با پیروزی امروز هم مدال برنز خود را حفظ کرد و هم جواز حضور در جام جهانی ۲۰۲۷ را به دست آورد.

در نتیجه ایران دقیقاً یک پیروزی با نخستین سهمیه این مسیر فاصله داشت.

این شاید مهم‌ترین حسرت تورنمنت باشد؛ چهارمی تاریخی ارزشمند است، اما فاصله ایران با یک دستاورد بین‌المللی بزرگ تنها همان دیدار رده‌بندی بود.

ژاپن؛ حریفی با دو طلای المپیک و سه قهرمانی جهان

شکست مقابل ژاپن را باید با سطح حریف نیز سنجید.

تیم زنان ژاپن در المپیک ۲۰۲۴ پاریس برای چهاردهمین بار در بازی‌های المپیک حضور داشت و در تاریخ خود دو طلای المپیک در توکیو ۱۹۶۴ و مونترال ۱۹۷۶ کسب کرده است. این تیم همچنین دو نقره و دو برنز المپیک در کارنامه دارد.

ژاپنی‌ها در قهرمانی جهان نیز سه بار در سال‌های ۱۹۶۲، ۱۹۶۷ و ۱۹۷۴ قهرمان شده‌اند.

آنها در قهرمانی آسیا ۲۰۲۳ نیز سوم شده بودند و با پیروزی مقابل ایران همان رتبه را در نسخه ۲۰۲۶ تکرار کردند. پیش از تورنمنت، ژاپن پنج قهرمانی، هفت نایب‌قهرمانی و هفت مدال برنز آسیایی در اختیار داشت.

در نتیجه ایران در مسابقه مدال با یک تیم معمولی روبه‌رو نبود؛ حریف، یکی از تیم‌های ریشه‌دار والیبال زنان جهان بود.

ایران به هدف «چهار تیم برتر آسیا» رسید

نکته مهم‌تر این است که چهارمی صرفاً یک اتفاق تصادفی در یک تورنمنت نبود.

گزارش‌های مربوط به برنامه توسعه والیبال زنان ایران نشان می‌دهد هدف پروژه‌ای که از سال ۲۰۲۴ دنبال می‌شد، رساندن تیم به جمع چهار قدرت برتر آسیا در سال ۲۰۲۶ بوده است. چهارمی تیانجین دقیقاً همان هدف را محقق کرد.

FIVB نیز در چارچوب برنامه Volleyball Empowerment از پروژه توسعه تیم زنان ایران حمایت کرده است. در این برنامه، برای به‌کارگیری لی دو-هی، مربی کره‌ای، از ۲۰۲۴ تا ۲۰۲۶ حمایت مالی در نظر گرفته شده و علاوه بر آن کمک تجهیزاتی و فرصت اردوهای بین‌المللی نیز در اختیار والیبال ایران قرار گرفته است.

ایران چند ماه قبل نیز قهرمان رقابت‌های CAVA شده بود و آن مسابقات را بدون شکست و با شش برد متوالی به پایان رساند.

به همین دلیل نتیجه تیانجین را می‌توان ادامه یک روند دانست، نه صرفاً یک شگفتی چندروزه.

فینال هم تمام شد؛ تایلند المپیکی شد

در متن اولیه، دیدار چین و تایلند به عنوان مسابقه‌ای که «قرار است» برگزار شود مطرح شده بود، اما با توجه به زمان انتشار این گزارش، فینال نیز به پایان رسیده است.

تایلند در یک فینال پنج‌سته چین میزبان را ۳ بر ۲ شکست داد و ضمن دفاع از عنوان قهرمانی آسیا، برای نخستین بار در تاریخ والیبال زنان این کشور مستقیماً به بازی‌های المپیک صعود کرد. نتایج پنج ست ۲۵-۲۰، ۱۱-۲۵، ۲۳-۲۵، ۲۵-۱۸ و ۱۵-۱۰ بود.

به این ترتیب جدول چهار تیم نخست آسیا چنین بسته شد:

تایلند در فینال در حالی پیروز شد که دو بر یک از چین عقب افتاده بود و در نهایت با برد ۱۵ بر ۱۰ در تای‌بریک، چهارمین قهرمانی آسیایی خود را جشن گرفت.

چهارمی؛ پایان راه یا شروع یک مطالبه تازه؟

برای والیبال زنان ایران، از اینجا به بعد معیارها تغییر می‌کند.

تا پیش از تیانجین، رسیدن به جمع چهار تیم آسیا یک آرمان بود. حالا این هدف محقق شده و تکرار آن، گرفتن مدال و رسیدن به تورنمنت‌های جهانی باید اهداف بعدی باشند.

فاصله با ژاپن در ست دوم محسوس بود، اما ست سوم نشان داد ایران می‌تواند در بخش‌هایی از مسابقه با تیم ششم جهان رقابت کند. چالش اصلی این است که چنین سطحی از بازی نه برای چند امتیاز یا یک ست، بلکه در تمام مسابقه حفظ شود.

حضور مستمر در اردوهای سطح بالا، افزایش تعداد مسابقات بین‌المللی، تقویت لیگ داخلی و حفظ نسل فعلی می‌تواند تعیین کند چهارمی ۲۰۲۶ تبدیل به نقطه شروع شود یا یک نتیجه استثنایی باقی بماند.

جمع‌بندی؛ ایران بدون مدال از تیانجین برمی‌گردد، اما دست خالی نه

والیبال زنان ایران در دیدار رده‌بندی مقابل ژاپن ۳ بر صفر شکست خورد و نه به مدال برنز رسید و نه سهمیه جام جهانی ۲۰۲۷ را کسب کرد. این واقعیتی است که نباید در هیجان «تاریخ‌سازی» پنهان شود.

اما واقعیت مهم دیگری هم وجود دارد: ایران برای نخستین بار در تاریخ قهرمانی زنان آسیا چهارم شد.

تیمی که تا پیش از این حتی نیمه‌نهایی این رقابت‌ها را تجربه نکرده بود، در تیانجین چین‌تایپه و عراق را شکست داد، در یک‌چهارم نهایی اندونزی را کنار زد و خودش را میان چین، تایلند و ژاپن به جمع چهار تیم پایانی رساند.

برنز در آخرین قدم از دست رفت؛ سهمیه جهانی نیز به ژاپن رسید. اما برای والیبال زنان ایران، چهارمی آسیا دیگر یک رؤیا نیست؛ از امروز به بعد یک رکورد ثبت‌شده است و شاید مهم‌تر از آن، استاندارد تازه‌ای برای قضاوت درباره آینده این تیم.