قیمت تخممرغ در شهریور ۱۴۰۵؛ مرغدار زیر قیمت میفروشد، مصرفکننده تا ۶۲۰ هزار تومان میخرد!
بازار تخممرغ در شهریور ۱۴۰۵ با یک تناقض عجیب روبهروست؛ تولیدکننده میگوید محصولش را پایینتر از هزینه تمامشده میفروشد، اما مصرفکننده در فروشگاه برای برخی بستههای تخممرغ تا ۶۲۰ هزار تومان پرداخت میکند. اتحادیه مرکزی مرغداران میهن قیمت پیشنهادی هر کیلو تخممرغ درب مرغداری را برای شهریور ۲۷۱ هزار تومان اعلام کرده، در حالی که نرخ ارشادی وزارت جهاد حدود ۲۳۵ هزار تومان است و قیمت واقعی خرید از برخی مرغداریها حتی پایینتر گزارش میشود. در همین حال تولید شهریور حدود ۱۱۸ هزار تن برآورد شده، مصرف داخلی نزدیک ۱۰۰ هزار تن است و فعالان صنعت از ضعف صادرات بهعنوان یکی از عوامل اصلی مازاد عرضه و زیان مرغداران نام میبرند.
۲۱:۵۳ - ۱۲ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
نخستین نکتهای که در خواندن خبرهای امروز باید به آن توجه کرد، تفاوت میان «قیمت پیشنهادی»، «نرخ ارشادی» و «قیمت بازار» است.
حمیدرضا کاشانی، رئیس هیئتمدیره اتحادیه مرکزی مرغداران میهن، گفته اتحادیه در ابتدای هر ماه براساس هزینه نهادهها و مواد اولیه، قیمت پیشنهادی خود را به وزارت جهاد کشاورزی اعلام میکند. برای شهریور این رقم ۲۷۱ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم درب مرغداری تعیین شده است.
این عدد اما قیمت مصوب یا نرخ قطعی بازار نیست.
گزارش دیگری از اتحادیه، نرخ ارشادی اعلامشده از سوی وزارت جهاد را حدود ۲۳۵ هزار تومان برای هر کیلو تخممرغ درب مرغداری عنوان میکند.
یعنی میان پیشنهاد تشکل تولیدکنندگان و نرخ ارشادی دولت حدود ۳۶ هزار تومان در هر کیلو اختلاف وجود دارد.
همین اختلاف نخستین نشانه از چالش موجود در تعیین قیمت واقعی تخممرغ است.
مرغداران تخممرغ را چند میفروشند؟
اینجا حتی میان اظهارات فعالان صنفی هم اختلاف دیده میشود.
کاشانی میگوید تولیدکنندگان عملاً نتوانستهاند تخممرغ را با نرخ پیشنهادی ۲۷۱ هزار تومان بفروشند و قیمت بازار حدود ۷۰ تا ۸۰ هزار تومان پایینتر از این سطح است؛ بنابراین از صحبت او میتوان به بازهای نزدیک به ۱۹۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برای برخی معاملات درب مرغداری رسید.
اما محمد مرادی، مدیرعامل اتحادیه مرغداران میهن، در گزارشی دیگر قیمت روز هر کیلو تخممرغ درب مرغداری را حدود ۲۳۰ هزار تومان عنوان کرده است.
این تفاوت ممکن است ناشی از زمان ثبت قیمت، منطقه، کیفیت و وزن محصول یا تفاوت میان قیمت حداقلی و متوسط معاملات باشد.
بنابراین نمیتوان یک عدد واحد را بهعنوان قیمت تمام مرغداریهای کشور اعلام کرد.
آنچه در هر دو روایت مشترک است، این ادعاست که مرغدار هنوز به قیمت مطلوب خود نرسیده است.
تولیدکننده زیان میکند؛ پس چرا مصرفکننده ارزان نمیخرد؟
این مهمترین سؤال بازار است.
اگر محصول درب مرغداری حتی ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان فروخته میشود، چرا قیمت برخی بستههای تخممرغ در فروشگاه به ۴۹۳ تا ۶۲۰ هزار تومان رسیده است؟
ایسنا در مشاهدات بازار این بازه قیمتی را برای بستههای مختلف تخممرغ ثبت کرده است. با این حال یک نکته بسیار مهم وجود دارد: این اعداد قیمت هر بستهاند، نه قیمت هر کیلو.
بستهها ممکن است وزن و تعداد متفاوتی داشته باشند. بنابراین مقایسه مستقیم یک بسته ۶۲۰ هزار تومانی با قیمت کیلویی ۲۷۱ یا ۳۳۳ هزار تومان اشتباه است.
برای مشخص شدن گرانفروشی باید ابتدا وزن خالص هر بسته مشخص و سپس قیمت آن به نرخ هر کیلو تبدیل شود.
همین نکته باعث میشود تیترهایی مانند «تخممرغ در فروشگاه دو برابر قیمت مرغداری است» بدون اطلاع از وزن بسته، نیاز به احتیاط داشته باشند.
هر کیلو تخممرغ برای مصرفکننده باید چند باشد؟
کاشانی میگوید طبق ضوابط سازمان حمایت، مجموع افزایش قیمت از درب مرغداری تا مصرفکننده باید حدود ۲۳ درصد باشد.
اگر بالاترین مبنا یعنی قیمت پیشنهادی اتحادیه، ۲۷۱ هزار تومان، ملاک قرار گیرد، نرخ مصرفکننده به حدود ۳۳۳ هزار و ۳۰۰ تومان در هر کیلو میرسد.
اما اگر نرخ ارشادی ۲۳۵ هزار تومانی وزارت جهاد مبنا باشد، عدد نهایی پایینتر خواهد بود.
این تفاوت نشان میدهد حتی پیش از رسیدن به خردهفروشی، درباره نقطه شروع محاسبه اختلاف وجود دارد.
نکته مهمتر اینکه حاشیه ۲۳ درصدی شامل حلقههای مختلف حمل، بستهبندی، توزیع و فروش است و نباید تمام آن بهعنوان سود خالص فروشگاه تلقی شود.
۱۱۸ هزار تن تولید برای ۱۰۰ هزار تن مصرف
مشکل دیگری که مرغداران مطرح میکنند، مازاد تولید است.
براساس برآورد کاشانی، تولید تخممرغ در شهریور به حدود ۱۱۸ هزار تن میرسد، در حالی که حدود ۱۰۰ هزار تن برای مصرف داخلی نیاز است.
اگر این اعداد محقق شوند، روی کاغذ نزدیک به ۱۸ هزار تن فاصله میان تولید و مصرف داخلی ایجاد میشود.
البته همه این میزان الزاماً مازاد قابل صادرات نیست؛ بخشی ممکن است وارد صنایع غذایی، ذخیرهسازی، فرآوری یا جبران تغییرات موجودی شود.
اما اصل مسئله روشن است: بازار با کمبود تولید روبهرو نیست.
محمد مرادی نیز پیشتر از مازاد ماهانه حدود شش تا هفت هزار تن سخن گفته بود.
وقتی تولید بیش از تقاضای نقدی باشد، فشار روی قیمت درب مرغداری بیشتر میشود.
صادرات؛ حلقهای که مرغداران میگویند از کار افتاده است
فعالان صنعت معتقدند یکی از راههای طبیعی جذب این مازاد، صادرات است.
کاشانی میگوید بخش خصوصی طی چند سال توانسته بود برای تخممرغ ایران در عراق، افغانستان و کشورهای حاشیه خلیج فارس بازار ایجاد کند و حتی در برخی بازارها با ترکیه رقابت داشته باشد.
برای مقایسه، اوایل امسال اعلام شده بود ایران در سال گذشته حدود ۱۱۰ هزار تن تخممرغ صادر کرده که تقریباً هشت درصد تولید کشور بوده است.
اما صادرات در سال جاری مسیر پرنوسانی داشته است.
وزارت جهاد در ابتدای سال صادرات تخممرغ را برای مدتی ممنوع کرد و اتحادیه در ۱۰ خرداد اعلام کرد این ممنوعیت برداشته شده و صادرات دوباره آزاد است.
با وجود این، مرادی در گزارش تازهای گفته در حال حاضر عملاً صادراتی به بازارهای هدف انجام نمیشود.
اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، مازاد تولید به جای خروج از کشور در بازار داخلی باقی میماند و فشار آن ابتدا متوجه مرغدار خواهد شد.
«کاهش ۴۰۰ درصدی صادرات» از نظر ریاضی درست نیست
در اظهارات امروز کاشانی عبارتی آمده که در بسیاری از رسانهها عیناً بازنشر شده است: «صادرات نسبت به سال گذشته حدود ۴۰۰ درصد کاهش یافته است.»
این عبارت از نظر ریاضی دقیق نیست.
یک متغیر مثبت حداکثر میتواند ۱۰۰ درصد کاهش پیدا کند؛ در آن حالت مقدار آن به صفر میرسد. بنابراین کاهش ۴۰۰ درصدی به معنای متعارف آماری امکانپذیر نیست.
ممکن است منظور گوینده این بوده باشد که صادرات «چهار برابر کمتر» شده یا به حدود یکچهارم رسیده است که در آن صورت کاهش برابر با ۷۵ درصد خواهد بود؛ یا شاید منظور او مقایسه دیگری بوده است.
تا زمانی که رقم دقیق صادرات امسال منتشر نشود، نمیتوان درصد واقعی کاهش را محاسبه کرد.
بنابراین در گزارش اقتصادی دقیقتر بهتر است گفته شود کاشانی از افت بسیار شدید صادرات سخن گفته، نه اینکه کاهش ۴۰۰ درصدی را بهعنوان یک شاخص آماری قطعی بپذیریم.
آزادسازی ارز چگونه مرغداران را تحت فشار گذاشت؟
بخش دیگر ماجرا به هزینه تولید مربوط است.
کاشانی میگوید بعد از تغییر سیاست ارزی نهادهها، هزینه تولید بهشدت بالا رفت و مرغداران برای حدود شش ماه محصولشان را در سطحی بسیار پایینتر از قیمت تمامشده فروختند.
البته عبارت «فروش با ۵۰ درصد قیمت تمامشده» ادعای اتحادیه است و برای سنجش مستقل آن باید صورت هزینه مرغداریها، قیمت خوراک، نهاده، انرژی، دارو و جوجه پولت بررسی شود.
اما دادههای قیمت بازار در ماههای قبل نشان میدهد فشار واقعی بوده است.
کانال رسمی اتحادیه میهن برای مثال در اواخر خرداد نرخهایی حدود ۱۲۵ تا ۱۴۰ هزار تومان در هر کیلو ثبت کرده و اوایل تیر نیز قیمتهایی در محدوده ۱۶۸ تا ۱۸۵ هزار تومان دیده میشد.
یعنی قیمت فعلی حتی اگر به محدوده ۲۰۰ تا ۲۳۰ هزار تومان رسیده باشد، از کفهای اوایل تابستان بالاتر است؛ اما اتحادیه معتقد است هنوز هزینههای تولید را بهطور کامل پوشش نمیدهد.
افزایش مصرف؛ تخممرغ جایگزین گوشت میشود؟
در سمت تقاضا نیز یک تغییر مهم رخ داده است.
کاشانی میگوید با بالا رفتن قیمت سایر محصولات پروتئینی، خانوارها مصرف تخممرغ را افزایش دادهاند، زیرا این محصول همچنان یکی از ارزانترین منابع پروتئین حیوانی محسوب میشود.
این موضوع میتواند بخشی از افزایش تقاضای شهریور را توضیح دهد.
اما حتی افزایش تقاضای داخلی نیز ظاهراً برای جذب کل تولید کافی نیست؛ به همین دلیل اتحادیه همچنان بر صادرات و ذخیرهسازی مازاد تأکید میکند.
تخممرغ گران است یا ارزان؟ پاسخ برای مرغدار و مصرفکننده متفاوت است
بازار شهریور یک تناقض کلاسیک دارد.
مرغدار میگوید ارزان میفروشم و زیان میکنم.
مصرفکننده وقتی بستهای با قیمت ۵۰۰ یا ۶۰۰ هزار تومان روی قفسه میبیند، میگوید تخممرغ گران شده است.
هر دو گزاره میتوانند همزمان درست باشند.
اگر فاصله میان قیمت تولید و خردهفروشی به دلیل بستهبندی، توزیع، حمل، برند یا حاشیههای تجاری افزایش پیدا کند، پایین ماندن قیمت درب مرغداری لزوماً به معنای ارزان رسیدن محصول به سفره خانوار نیست.
در عین حال، بدون دانستن وزن بستههای ۴۹۳ تا ۶۲۰ هزار تومانی نمیتوان آنها را مصداق قطعی گرانفروشی دانست.
عدد کلیدی بازار فعلاً ۲۷۱ هزار تومان است؛ اما نه بهعنوان قیمت رسمی تخممرغ، بلکه بهعنوان رقمی که تولیدکننده میگوید برای پوشش هزینههایش نیاز دارد. نرخ ارشادی دولت پایینتر است، قیمت واقعی مرغداریها باز هم پایینتر گزارش میشود و آن سوی زنجیره، مصرفکننده بستههای چندصدهزار تومانی میبیند. همین فاصله نشان میدهد مسئله اصلی بازار تخممرغ شهریور فقط «گرانی» یا «ارزانی» نیست؛ مسئله، نحوه تقسیم قیمت میان تولیدکننده، شبکه توزیع و مصرفکننده است.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
پربحث
