دلار ۲۰۰ هزار تومان را پس نمی‌دهد؟ پیش‌بینی جدید از قیمت ۲۲۰ تا ۲۷۰ هزار تومانی دلار

دلار در معاملات سه‌شنبه ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ همچنان بالاتر از مرز روانی ۲۰۰ هزار تومان قرار دارد.

منابع مختلف بازار آزاد در ساعات ابتدایی قیمت‌هایی بین ۲۰۹ هزار و ۳۰۰ تومان تا حدود ۲۱۱ هزار تومان را برای هر دلار گزارش کرده‌اند. اختلاف میان نرخ‌های منتشرشده نشان می‌دهد بازار همچنان پرنوسان است و بسته به ساعت، محل و مرجع قیمت‌گذاری، اعداد متفاوتی دیده می‌شود.

روز دوشنبه نیز نرخ‌هایی بالاتر از ۲۱۲ هزار تومان برای دلار تهران گزارش شده بود. بنابراین عقب‌نشینی امروز را فعلاً می‌توان اصلاح از سقف‌های اخیر دانست، نه بازگشت قطعی روند بازار. 

سؤال اصلی اکنون دیگر این نیست که دلار می‌تواند برای چند ساعت زیر ۲۰۰ هزار تومان قرار گیرد یا نه؛ مسئله این است که آیا اقتصاد ایران محرک کافی برای ماندگاری نرخ در سطوح پایین‌تر دارد؟

بانک مرکزی وارد میدان شد؛ تزریق دو میلیارد دلار

همزمان با رکوردشکنی نرخ ارز، بانک مرکزی نیز سیگنال مداخله ارسال کرده است.

عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، روز سه‌شنبه اعلام کرد بانک مرکزی منابع ارزی کافی در اختیار دارد و برای کنترل نوسانات بازار آماده است تا دو میلیارد دلار ارز تزریق کند. او همچنین تأکید کرده که دولت منابع و مطالبات ارزی دیگری نیز در اختیار دارد. 

چنین اقدامی می‌تواند عرضه ارز را در کوتاه‌مدت افزایش دهد، تقاضای هیجانی را عقب براند و معامله‌گرانی را که روی ادامه رشد یک‌طرفه قیمت شرط بسته‌اند به فروش وادار کند.

اما تجربه بازار ارز ایران نشان می‌دهد اثر تزریق ارز بیش از هر چیز به تداوم عرضه و شرایط متغیرهای بنیادی وابسته است.

میلاد زمانی نیز معتقد است سیاست بانک مرکزی قادر است سرعت افزایش قیمت را موقتاً کاهش دهد و حتی اصلاح ایجاد کند، اما اگر علت‌های اصلی رشد نرخ ارز برطرف نشوند، کاهش‌ها ممکن است دوام زیادی نداشته باشند.

چرا دلار این بار تحت فشار بیشتری است؟

مهم‌ترین تفاوت شرایط فعلی با بسیاری از دوره‌های قبلی، شدت همزمان فشارهای خارجی و داخلی است.

وزارت خزانه‌داری آمریکا طی هفته‌های اخیر چند مرحله تحریم تازه علیه شبکه‌های مالی، صرافی‌ها، شرکت‌ها و واسطه‌هایی اعمال کرده که واشنگتن می‌گوید در انتقال منابع مالی یا فروش نفت ایران نقش دارند.

در ۲۴ اوت، دولت آمریکا عملیات تازه‌ای موسوم به Economic Outcast را آغاز کرد و سپس شرکت‌ها و شبکه‌های مالی مرتبط با ایران در امارات و نقاط دیگر را هدف قرار داد. خزانه‌داری آمریکا رسماً اعلام کرده هدف این عملیات قطع مسیرهای باقی‌مانده دسترسی ایران به درآمدهای خارجی و شبکه‌های انتقال ارز است. 

تنها چند روز قبل نیز رویترز گزارش داد بسته تازه تحریم‌ها نزدیک به ۶۰ شخص، شرکت و کشتی را دربر گرفته و شبکه‌های واسطه‌ای در امارات، چین، هنگ‌کنگ و سنگاپور از جمله اهداف آن هستند.

این همان بخشی است که زمانی روی آن تأکید دارد: مسئله فقط حجم ارز موجود در کشور نیست، بلکه هزینه و دشواری انتقال و دسترسی به ارز نیز اهمیت دارد.

صادرات نفت و تجارت خارجی؛ دومین فشار بر بازار ارز

ورود ارز نفتی همیشه یکی از مهم‌ترین متغیرهای بازار ارز ایران بوده است.

درگیری‌های نظامی ماه‌های اخیر و محدودیت‌های کشتیرانی در منطقه، مسیر تجارت ایران را تحت فشار قرار داده‌اند. رویترز روز ۲۹ اوت به نقل از مسعود پزشکیان گزارش کرد تجارت خارجی ایران تحت تأثیر تحریم‌ها و محدودیت‌های دریایی حدود ۳۵ درصد کاهش یافته است.

جزیره خارک نیز همچنان نقطه‌ای حیاتی در این معادله است. بر اساس گزارش رویترز، پیش از آغاز درگیری اخیر حدود ۹۰ درصد صادرات نفت ایران از زیرساخت‌های مرتبط با خارک عبور می‌کرد. همین موضوع توضیح می‌دهد چرا هر خبر درباره امنیت مسیرهای نفتی می‌تواند انتظارات بازار ارز تهران را تغییر دهد. 

کاهش فروش یا دشوارتر شدن وصول درآمد نفت، در نهایت می‌تواند عرضه ارز در اقتصاد را محدود کند؛ متغیری که مستقیماً برای قیمت دلار اهمیت دارد.

دلار ۲۲۰ هزار تومانی؛ اولین سناریوی بازار

میلاد زمانی محدوده ۲۱۷ تا ۲۲۰ هزار تومان را یکی از سطوح مهم پیش روی دلار می‌داند.

از نگاه او، اگر شرایط سیاسی و اقتصادی فعلی ادامه داشته باشد و دلار بتواند از این محدوده عبور کرده و بالای آن تثبیت شود، چشم‌انداز میان‌مدت بازار تغییر خواهد کرد.

این تحلیل به معنای حرکت بدون توقف قیمت به سمت ۲۲۰ هزار تومان نیست. بازار ارز معمولاً بعد از جهش‌های سریع دوره‌هایی از اصلاح، نوسان و حتی کاهش چنددرصدی را تجربه می‌کند.

خود زمانی نیز احتمال می‌دهد طی یک تا سه ماه آینده حرکت‌هایی رخ دهد که در آن دلار از یک مقاومت عبور کند اما سپس بخشی از رشد خود را پس بدهد.

در بازار فعلی، خبر مذاکرات، تزریق ارز، آرام شدن درگیری‌های نظامی یا باز شدن یک مسیر فروش نفت می‌تواند سرعت بازار را در عرض چند ساعت تغییر دهد.

آیا دلار تا پایان سال ۲۷۰ هزار تومان می‌شود؟

جنجالی‌ترین بخش پیش‌بینی زمانی مربوط به پایان سال است.

او در سناریویی که شرایط بنیادی فعلی ادامه داشته باشد، حرکت به سمت محدوده ۲۴۰ تا ۲۵۰ هزار تومان را در اواخر پاییز یا اوایل زمستان محتمل می‌داند و می‌گوید در سناریوی بدون درگیری نظامی جدید نیز محدوده ۲۵۰ تا ۲۷۰ هزار تومان می‌تواند تا پایان سال مطرح شود.

اما این اعداد باید دقیقاً در جایگاه خود دیده شوند: پیش‌بینی یک تحلیلگر، نه نرخ قطعی آینده.

اتفاقاً خود بازار در ماه‌های گذشته نشان داده خبر سیاسی می‌تواند مسیر نرخ ارز را به‌شدت تغییر دهد. مذاکرات، تغییر سیاست آمریکا، افزایش دسترسی ارزی یا مداخله گسترده بانک مرکزی می‌تواند سناریوی صعودی را تعدیل کند؛ همان‌طور که تشدید تحریم‌ها یا درگیری نظامی می‌تواند مسیر دیگری بسازد.

تتر و تقاضاهای کوچک؛ بازار ارز دیگر فقط چهارراه استانبول نیست

عامل دیگری که زمانی به آن اشاره می‌کند، تغییر ساختار تقاضای ارز است.

در گذشته ورود به بازار دلار فیزیکی نیازمند مراجعه به صرافی یا بازار نقدی بود، اما امروز بخشی از تقاضای ارزی از طریق رمزارزهایی مانند تتر شکل می‌گیرد.

زمانی معتقد است حتی مبالغ کوچک ریالی نیز توسط بخشی از مردم به دلار یا تتر تبدیل می‌شود و جمع شدن تعداد زیادی از این تقاضاهای کوچک می‌تواند فشار قابل توجهی ایجاد کند.

آمار رسمی جامعی که سهم دقیق این نوع تقاضا را در افزایش اخیر نرخ دلار مشخص کند منتشر نشده است؛ بنابراین نمی‌توان مقدار اثر آن را عددگذاری کرد. با این حال، رشد دسترسی به پلتفرم‌های رمزارزی بدون تردید شیوه ورود بخشی از تقاضای خرد به دارایی‌های دلاری را آسان‌تر کرده است.

این موضوع اهمیت «انتظارات تورمی» را نیز بیشتر می‌کند. وقتی خانوار انتظار دارد ارزش ریال کاهش یابد، تقاضا برای دارایی‌هایی که تصور می‌شود ارزش پول را حفظ می‌کنند افزایش می‌یابد و همین رفتار می‌تواند خود به فشار بیشتر بر بازار منجر شود.

تورم ۶۶ درصدی؛ خطر جدی است اما هنوز «ابرتورم» نیست

یک داده دیگر نیز باید در تحلیل چشم‌انداز دلار دیده شود.

رویترز بر اساس تازه‌ترین داده‌های اقتصادی گزارش کرده نرخ تورم سالانه ایران در ماه ژوئیه به حدود ۶۶ درصد رسیده است؛ سطحی بسیار بالا که فشار زیادی بر قدرت خرید و انتظارات ارزی وارد می‌کند. 

با این حال استفاده از اصطلاح «ابرتورم» درباره شرایط فعلی نیازمند احتیاط است. در تعریف کلاسیک اقتصادی، ابرتورم معمولاً به افزایش بیش از ۵۰ درصدی قیمت‌ها در یک ماه گفته می‌شود، نه تورم سالانه ۵۰ یا ۶۰ درصدی.

بنابراین هشدار زمانی درباره احتمال حرکت به سمت شرایط ابرتورمی را باید یک سناریوی خطر برای آینده دانست، نه توصیف وضعیت فعلی اقتصاد.

پیش‌بینی قیمت دلار؛ مرز ۲۰۰ هزار تومان به میدان اصلی تبدیل شد

مهم‌ترین عدد بازار ارز اکنون شاید نه ۲۲۰ هزار تومان باشد و نه ۲۷۰ هزار تومان؛ بلکه همان ۲۰۰ هزار تومان است.

اگر بانک مرکزی بتواند با عرضه ارز، کاهش انتظارات تورمی و افزایش دسترسی به منابع خارجی دلار را برای مدتی معنادار زیر این سطح نگه دارد، روایت فعلی بازار تغییر خواهد کرد.

اما اگر هر بار کاهش قیمت با موج تازه تقاضا مواجه شود و دلار دوباره بالای ۲۰۰ هزار تومان برگردد، این سطح به‌تدریج از «سقف تاریخی» به «حمایت روانی» بازار تبدیل می‌شود؛ همان اتفاقی که در دوره‌های قبلی برای مرزهای ۱۰، ۵۰، ۱۰۰ و ۱۵۰ هزار تومان رخ داده است.

تزریق احتمالی دو میلیارد دلاری بانک مرکزی می‌تواند نخستین آزمون جدی این سطح باشد. از طرف مقابل، ادامه تحریم‌های آمریکا، محدودیت تجارت و نفت، تورم بالا و تقاضای احتیاطی نیروهایی هستند که در جهت مخالف حرکت می‌کنند.

به همین دلیل، پیش‌بینی دلار ۲۵۰ یا ۲۷۰ هزار تومانی هنوز یک سناریوست، نه سرنوشت قطعی بازار؛ اما تا زمانی که عوامل اصلی فشار بر ریال تغییر نکرده‌اند، معامله‌گران نیز احتمال بازگشت پایدار دلار به قیمت‌های بسیار پایین‌تر را با احتیاط ارزیابی خواهند کرد.