نسخه تاکتیکی پرسپولیس برای دربی ۱۰۷؛ تارتار چگونه قفل دفاع بدون گل خورده استقلال را باز کند؟
کارنامه پرسپولیس تا اینجای فصل قابل قبول است. شاگردان مهدی تارتار سه مسابقه از چهار بازی نخست خود را بردهاند و تنها شکست آنها مقابل تراکتور رقم خورده؛ شکستی که در دقیقه ۹۰ و با گل تومیسلاو اشترکالی ثبت شد. پرسپولیس پس از آن با پیروزی قاطع ۳ بر صفر برابر ملوان واکنش نشان داد و با ۹ امتیاز در جایگاه سوم جدول ایستاد. استقلال با ۱۰ امتیاز دوم است و تراکتور با ۱۲ امتیاز صدر جدول را در اختیار دارد.
برد ملوان از یک جهت برای تارتار مهمتر بود. پرسپولیس بار دیگر رویکرد هجومی خود را نشان داد و با حضور همزمان علی علیپور و ایگور سرگیف، تیوی بیفوما و محمدمهدی محبی، نفرات زیادی را وارد فاز حمله کرد. سرخها در آن مسابقه ۱۶ بار برای گلزنی تلاش کردند و سه بار به گل رسیدند.
اما دربی با ملوان تفاوت بنیادی دارد.
استقلال در چهار هفته ابتدایی هفت گل زده و هنوز گلی نخورده است. بنابراین پرسپولیس چهارشنبه شب با تیمی روبهرو میشود که تا این مقطع نهتنها امتیاز بیشتری گرفته، بلکه ساختار دفاعیاش هنوز در لیگ شکسته نشده است.
دربی ۱۰۷ ساعت ۱۹:۳۰ چهارشنبه ۱۱ شهریور در ورزشگاه نقش جهان اصفهان برگزار میشود و استقلال میزبان رسمی مسابقه است.
شکست تراکتور چه هشداری به تارتار داد؟
پرسپولیس در تبریز فقط یک بر صفر باخت، اما شیوه شکست برای کادر فنی قابل تأمل بود.
این تیم تا دقایق پایانی بازی را صفر-صفر نگه داشت، ولی نمایش دو تیم در بخشهایی از مسابقه کمموقعیت و محتاطانه بود و در نهایت اشتباه در دفع توپ، فرصت گل دقیقه ۹۰ را به تراکتور داد.
آن مسابقه اولین آزمون بزرگ تارتار در فصل جدید بود و پرسپولیس نتوانست همان قدرت هجومی دو هفته ابتدایی را مقابل یک مدعی مستقیم تکرار کند.
اینجاست که اهمیت دربی بیشتر میشود.
اگر سرخها مقابل استقلال نیز صرفاً با هدف نبازدن وارد زمین شوند، تارتار خیلی زود با این پرسش روبهرو خواهد شد که آیا تیمش در مسابقات بزرگ از هویت هجومی خود فاصله میگیرد؟
البته پاسخ این سؤال «حمله بیمحابا» نیست. دربی مسابقهای نیست که بتوان با شش یا هفت بازیکن حمله کرد و فضای پشت سر را رها گذاشت. هنر تارتار باید پیدا کردن تعادل میان جسارت و کنترل باشد.
۴-۴-۲ یا ۴-۲-۳-۱؛ عدد سیستم مهمترین مسئله نیست
پرسپولیس در این فصل انعطاف تاکتیکی نشان داده است.
پیش از دیدار تراکتور، تارتار حتی آرایشهای ۳-۵-۲ و ۳-۴-۳ را در تمرین آزمایش کرد، هرچند تیمش در نهایت با ساختاری نزدیک به ۴-۲-۳-۱ وارد مسابقه شد. در دیدار ملوان اما حضور همزمان علیپور و سرگیف دوباره پرسپولیس را به ساختاری نزدیکتر به ۴-۴-۲ رساند.
بنابراین سؤال اصلی دربی این نیست که روی کاغذ مقابل نام پرسپولیس چه عددی نوشته خواهد شد.
مسئله این است که تیم با توپ چه شکلی پیدا میکند.
اگر تارتار دو مهاجم را حفظ کند، میتواند مدافعان مرکزی استقلال را درگیر نگه دارد و همزمان وینگرهایش عرض زمین را تأمین کنند. در این حالت، اضافه شدن هافبک یا مدافع کناری به خطوط جلو میتواند آرایش هجومی پرسپولیس را در مقاطعی به چیزی نزدیک به ۲-۳-۵ تبدیل کند.
هدف روشن است: استقلال باید مجبور شود تمام عرض زمین را دفاع کند.
استقلال سهدفاعه؛ چرا عرض زمین حیاتی میشود؟
بررسی فنی بازیهای استقلال نشان میدهد ساختار سهدفاعه یکی از ابزارهای اصلی تیم سهراب بختیاریزاده بوده است. این آرایش اجازه میدهد استقلال در زمان مالکیت هم امنیت بیشتری پشت توپ داشته باشد و هم از وینگبکها برای ایجاد عرض استفاده کند.
برای پرسپولیس، حمله مستقیم به مرکز چنین ساختاری میتواند اشتباه باشد.
وقتی سه مدافع مرکزی و هافبکهای استقلال فضای میانی را فشرده میکنند، راه منطقیتر ابتدا کشیدن ساختار دفاعی به عرض و سپس حمله به فضاهای ایجادشده است.
محمدمهدی محبی و بیفوما در این نقشه نقش مهمی خواهند داشت. اگر هر دو خیلی زود به مرکز بروند، استقلال میتواند فضای میانی را با تراکم بالا کنترل کند. اما حفظ عرض توسط یکی از آنها، مدافع یا وینگبک استقلال را مجبور به خروج میکند و دقیقاً همان لحظهای است که نیمفضا باز میشود.
نیمفضا؛ منطقهای که میتواند قفل استقلال را بشکند
نیمفضا همان منطقه میان کانال مرکزی و کناره زمین است؛ جایی تقریباً بین مدافع کناری یا وینگبک و مدافع مرکزی.
برای پرسپولیس، نفوذ به این منطقه میتواند مؤثرتر از ارسالهای متوالی از کناره باشد.
تصور کنید بیفوما عرض زمین را حفظ کند، علیپور یکی از مدافعان مرکزی را با خود درگیر کند و خدابندهلو یا یک بازیکن سوم از نیمفضا وارد شود. استقلال در چنین صحنهای مجبور به تصمیمگیری میشود.
اگر مدافع بیرون بیاید، فضایی پشت سرش ایجاد میشود. اگر در خط باقی بماند، بازیکن پرسپولیس فرصت دریافت و چرخش دارد.
اما اجرای این نقشه برابر استقلال ساده نیست. آبیها در چهار بازی اول لیگ حتی یک گل نخوردهاند؛ بنابراین پرسپولیس باید با گردش سریع توپ و جابهجایی مداوم، ساختاری را باز کند که تا امروز مقابل حملات مستقیم مقاومت کرده است.
پشت وینگبکهای استقلال؛ فرصت واقعی اما مشروط
در صورت استفاده استقلال از سه مدافع، یکی از جذابترین فضاها برای پرسپولیس پشت وینگبکهاست.
صالح حردانی یکی از مهرههای مهم این ساختار است و طبق آخرین گزارش پزشکی مشکلی برای حضور در دربی ندارد. رستم آشورماتوف نیز برای مسابقه آماده خواهد بود.
وقتی حردانی یا وینگبک سمت مقابل جلو میروند، بهطور طبیعی فضایی پشت آنها ایجاد میشود.
اما این فضا فقط زمانی قابل استفاده است که پرسپولیس توپ را سریع منتقل کند.
اگر گردش توپ کند باشد، مدافعان استقلال فرصت بازگشت و بازسازی خط پنجنفره را پیدا میکنند. بهترین راه میتواند جذب استقلال در یک سمت و سپس تغییر ناگهانی جهت بازی باشد.
در چنین صحنهای سرعت محبی، بیفوما یا حتی ورود اورونوف در نیمه دوم میتواند تعیینکننده شود.
پرس پرسپولیس باید استقلال را به کجا هدایت کند؟
دویدن مهاجمان به سمت مدافعان حریف لزوماً پرس نیست.
پرس مؤثر زمانی اتفاق میافتد که مسیر پاس حریف نیز کنترل شود.
اگر علیپور و سرگیف یا هر ترکیب هجومی دیگری صرفاً مستقیم روی سه مدافع استقلال فشار بگذارد اما راه پاس به هافبکها باز باشد، آبیها بهراحتی پرس را خواهند شکست.
هدف پرسپولیس باید هدایت بازی استقلال به کنارهها باشد.
مهاجم میتواند با زاویه دویدن خود پاس به هافبک مرکزی را ببندد و مدافع صاحب توپ را مجبور کند توپ را به وینگبک منتقل کند. آنجا خط کناری زمین عملاً یک مدافع اضافی برای تیم پرسکننده است و پرسپولیس میتواند با اضافه شدن وینگر و هافبک، حریف را در منطقه محدودتری محاصره کند.
Rest Defense؛ مهمترین نکتهای که تارتار نباید فراموش کند
پرسپولیس برای گل زدن مجبور است نفرات زیادی را جلو ببرد، اما دربی احتمالاً در لحظهای تعیین میشود که توپ از دست میرود.
اینجا مفهوم Rest Defense یا ساختار دفاعی پشت حمله اهمیت پیدا میکند؛ یعنی تیم حتی وقتی صاحب توپ و در حال حمله است، بازیکنانی را در موقعیت مناسب نگه دارد تا در صورت لو رفتن توپ، ضدحمله حریف را متوقف کنند. پژوهشهای جدید فوتبال نیز Rest Defense را دقیقاً بهعنوان ساختاری برای محافظت مقابل انتقال سریع پس از از دست دادن مالکیت تعریف میکنند.
این نکته مقابل استقلال حیاتی است.
تحلیل فنی استقلال نشان میدهد ترکیب صالح حردانی و یاسر آسانی در سمت راست و همچنین استفاده از بازیکنان بین خطوط میتواند یکی از سلاحهای آبیها باشد. استقلال نیز بهدنبال حمله به فضای پشت فولبکهای پرسپولیس خواهد بود.
بنابراین اگر هر دو مدافع کناری پرسپولیس همزمان جلو بروند و دو هافبک نیز در حمله گرفتار شوند، یک توپ لو رفته میتواند تمام ساختار تیم را حذف کند.
پرسپولیس باید هنگام حمله نیز برای ضدحمله بعدی استقلال آماده باشد.
کلید دربی؛ شجاعت بدون بیاحتیاطی
پرسپولیس با ۹ گل زده یکی از خطوط هجومی مؤثر چهار هفته ابتدایی را در اختیار دارد و استقلال با صفر گل خورده، مستحکمترین دفاع را ساخته است. همین تضاد، مهمترین داستان فنی دربی چهارشنبه خواهد بود.
نسخه موفق تارتار نه عقبنشینی کامل است و نه هجوم بیمحابا.
پرسپولیس باید عرض بدهد تا مرکز باز شود، به نیمفضاها حمله کند، فضای پشت وینگبکها را هدف بگیرد، پرس خود را جهتدار کند و همزمان ساختار مناسبی پشت توپ داشته باشد.
در واقع مهمترین آزمون تارتار انتخاب میان ۴-۴-۲ و ۴-۲-۳-۱ نیست؛ تصمیمگیری درباره میزان ریسک در هر لحظه است.
دربی ۱۰۷ برای سرمربی پرسپولیس فرصتی است تا یک برچسب احتمالی را همان ابتدای فصل از خود دور کند؛ اینکه تیمش مقابل حریفان بزرگ بیش از اندازه محتاط میشود.
سه امتیاز دربی میتواند پرسپولیس را از استقلال عبور دهد و حداقل در جدول، موقعیت سرخها را در کورس قهرمانی تقویت کند. شکست نیز دومین باخت پرسپولیس مقابل یک مدعی مستقیم در پنج هفته ابتدایی خواهد بود.
برای همین چهارشنبه شب نقش جهان فقط میزبان یک شهرآورد نیست؛ آزمون بلوغ تاکتیکی پرسپولیسِ مهدی تارتار است.