هشدار جدی به موعود بنیادیفرد پیش از دربی ۱۰۷؛ VAR همه اشتباهات داور را نجات نمیدهد
کمیته داوران فدراسیون فوتبال، موعود بنیادیفرد را برای قضاوت دیدار استقلال و پرسپولیس در هفته پنجم لیگ برتر انتخاب کرده است. این مسابقه چهارشنبه ۱۱ شهریور ۱۴۰۵ از ساعت ۱۹:۳۰ در ورزشگاه نقش جهان اصفهان برگزار خواهد شد.
ترکیب کامل تیم داوری نیز مشخص شده است. علیرضا ایلدروم و بهمن عبداللهی کمکهای بنیادیفرد هستند، سیدرضا مهدوی بهعنوان داور چهارم حضور خواهد داشت و اسماعیل صفیری ناظر مسابقه است. در اتاق VAR نیز میثم حیدری بهعنوان داور ویدئویی و علی احمدی بهعنوان کمک VAR انتخاب شدهاند.
انتخاب بنیادیفرد چندان غیرمنتظره نبود. طی روزهای منتهی به دربی، نام او در کنار چند داور دیگر مطرح شده بود و مأموریت بینالمللی تعدادی از داوران باتجربه نیز گزینههای کمیته داوران را محدود کرده بود.
هشدار حیدر سلیمانی؛ خطر اصلی جایی است که VAR وارد نمیشود
حیدر سلیمانی در ارزیابی انتخاب بنیادیفرد، روی موضوعی دست گذاشته که در مسابقات پرفشار اهمیت زیادی دارد: قضاوت خطاهای میانه میدان و اطراف محوطه جریمه.
به اعتقاد این کارشناس داوری، دربی میتواند با یک تصمیم بهظاهر کوچک از کنترل خارج شود. خطاهای تاکتیکی، برخوردهایی که ضدحمله حریف را متوقف میکنند، استفاده از دست در نبردهای تنبهتن و تشخیص مرز میان یک برخورد طبیعی و خطای مستحق کارت، از صحنههایی هستند که اگر داور چند بار در آنها دچار بیثباتی شود، اعتراض بازیکنان و نیمکتها افزایش پیدا میکند.
سلیمانی معتقد است بنیادیفرد باید از همان دقایق ابتدایی معیار مشخصی برای اعلام خطا داشته باشد. اگر یک نوع برخورد در دقیقه ۱۰ خطا اعلام شود اما همان برخورد در دقیقه ۳۰ ادامه بازی داشته باشد، حساسیت بازیکنان در دربی خیلی سریع بالا میرود.
این همان نقطهای است که تجربه داور اهمیت بیشتری از تکنولوژی پیدا میکند.
چرا VAR نمیتواند همه تصمیمهای بنیادیفرد را اصلاح کند؟
وجود VAR گاهی این تصور را ایجاد میکند که اشتباههای داوری نهایتاً با بازبینی ویدئویی اصلاح خواهند شد؛ اما قوانین چنین اختیاری به اتاق VAR نمیدهند.
طبق پروتکل رسمی IFAB، مداخله VAR اساساً به تصمیمهای مهم و مشخصی مانند گل یا عدم گل، پنالتی، اخراج و برخی موارد مربوط به تشخیص اشتباه بازیکن محدود است. مقررات فصل ۲۰۲۶-۲۷ نیز دامنه بعضی موارد قابل بازبینی را توسعه داده، اما همچنان هر خطای معمولی در مرکز زمین یا هر کارت زرد محل بحثی قابل ارجاع به VAR نیست.
به همین دلیل تأکید سلیمانی روی خطاهای میانه میدان قابل توجه است. اگر بنیادیفرد یک خطای تاکتیکی را نبیند و آن صحنه مستقیماً در یکی از دستههای قابل بازبینی قرار نگیرد، VAR قرار نیست مسابقه را متوقف کند و تصمیم را تغییر دهد.
حتی ممکن است مجموعهای از همین تصمیمهای کوچک، فضای بازی را عصبی کند؛ بدون اینکه هیچکدام بهتنهایی صحنهای برای بازبینی ویدئویی باشند.
چهارمین دربی بنیادیفرد؛ تجربه زیاد، خاطرات بحثبرانگیز
دربی ۱۰۷ چهارمین شهرآوردی است که موعود بنیادیفرد بهعنوان داور وسط قضاوت میکند. این داور ۴۰ ساله پیش از این سه بار قاضی مسابقه استقلال و پرسپولیس بوده است.
نخستین تجربه او به دربی رفت لیگ نوزدهم برمیگردد که پرسپولیس یک بر صفر برنده شد. دومین بازی با تساوی بدون گل در لیگ بیستویکم پایان یافت و سومین قضاوت بنیادیفرد، دربی رفت لیگ بیستوسوم بود که دو تیم یک بر یک مساوی کردند.
مرورهای منتشرشده از قضاوتهای قبلی نشان میدهد کارشناسان داوری پس از هر سه مسابقه درباره حداقل یک تصمیم مهم او بحث داشتهاند؛ از صحنههای پنالتی در دو دربی نخست گرفته تا ماجرای کارت قرمز احتمالی در سومین مسابقه. این ارزیابیها نظر کارشناسان پس از مسابقه بودهاند، اما نشان میدهند قضاوت چهارم بنیادیفرد از همان ابتدا زیر ذرهبین خواهد بود.
در مجموع نیز بنیادیفرد یکی از داوران بسیار باتجربه لیگ برتر است. آمار منتشرشده برای او تا پیش از این مسابقه از ۱۶۵ قضاوت در لیگ برتر، ۶۴۹ کارت زرد، ۳۴ اخراج و ۴۵ پنالتی حکایت دارد.
دربیای که کوچکترین تصمیم در آن اهمیت دارد
حساسیت دربی ۱۰۷ فقط ناشی از رقابت سنتی دو باشگاه نیست. استقلال و پرسپولیس در شرایطی به مصاف هم میروند که فاصله آنها در جدول بسیار اندک است.
پس از پایان هفته چهارم، استقلال با ۱۰ امتیاز در رتبه دوم و پرسپولیس با ۹ امتیاز در جایگاه سوم قرار گرفت. استقلال در هفته قبل مقابل فولاد بدون گل مساوی کرد و پرسپولیس با پیروزی سه بر صفر برابر ملوان به یک امتیازی آبیها رسید.
بنابراین نتیجه دربی میتواند مستقیماً جای دو تیم را تغییر دهد. همین مسئله معمولاً میزان اعتراض به خطاها، کارتها و تصمیمهای مرزی را افزایش میدهد.
از نظر فنی نیز وقتی دو تیم با فاصله کم و با انگیزه بالا وارد مسابقه میشوند، خطاهای تاکتیکی اهمیت بیشتری پیدا میکنند. تیمی که مالکیت را از دست میدهد ممکن است با یک خطای کوچک انتقال سریع حریف را قطع کند. اگر داور این رفتار را در زمان مناسب با اخطار مدیریت نکند، تعداد این خطاها افزایش خواهد یافت.
سلیمانی چرا از «مدیریت مسابقه» حرف میزند؟
وظیفه بنیادیفرد در دربی صرفاً تشخیص درست پنالتی و آفساید نیست. داور باید بداند چه زمانی با تذکر شفاهی مسابقه را کنترل کند و چه زمانی کارت زرد تنها راه جلوگیری از تکرار خطاست.
در دربی، حتی تأخیر در شروع مجدد، اعتراض دستهجمعی به داور، درگیری پس از خطا و بازی با اعصاب حریف میتواند روی روند مسابقه اثر بگذارد. اگر داور از ابتدا اجازه گسترش این رفتارها را بدهد، در نیمه دوم کنترل بازی دشوارتر خواهد شد.
حیدر سلیمانی دقیقاً به همین دلیل روی «تذکرات مدیریتی» بنیادیفرد تأکید کرده است. از نگاه او، کیفیت دو تیم میتواند مسابقه را فنی و جذاب کند، اما تلاش برای متوقف کردن بازیکنان تکنیکی با خطاهای کوچک نیز اجتنابناپذیر خواهد بود.
درخواست متفاوت از کمیته داوران؛ فقط بینالمللیها نباشند
بخش دیگری از صحبتهای سلیمانی به سیاست انتخاب داور برای مسابقات بزرگ مربوط میشود. او پیشنهاد کرده کمیته داوران به داوران ملی باتجربه نیز برای قضاوت مسابقاتی در سطح دربی اعتماد کند.
استدلال او این است که داوران بینالمللی در مقاطع مختلف برای مسابقات آسیایی اعزام میشوند و در آن زمان همین داوران ملی باید بخش زیادی از لیگ را مدیریت کنند. در هفتههای اخیر نیز اعزام چند داور ایرانی به مسابقات انتخابی زیر ۲۰ سال آسیا دست کمیته داوران را برای چینش لیگ محدود کرده است.
دربی ۱۰۷؛ آزمونی برای بنیادیفرد و VAR
تمام توجهها در صحنههای بزرگ روی پنالتی، گل و اخراج متمرکز خواهد بود؛ صحنههایی که اتاق VAR نیز میتواند بنیادیفرد را یاری کند. اما احتمالاً تعیینکنندهترین بخش عملکرد داور جایی خواهد بود که دوربین ویدئویی کمتر به کمکش میآید: صدها تصمیم کوچک در ۹۰ دقیقه مسابقه.
تشخیص خطای تاکتیکی، انتخاب زمان مناسب برای کارت، کنترل اعتراضها و حفظ یک معیار ثابت میتواند تفاوت میان یک قضاوت آرام و یک دربی پرحاشیه باشد.
به همین دلیل هشدار حیدر سلیمانی معنای روشنی دارد: بنیادیفرد تجربه سه دربی و بیش از ۱۶۰ مسابقه لیگ برتر را با خود به نقش جهان میبرد، اما دربی ۱۰۷ مسابقهای است که ممکن است نه با یک پنالتی بزرگ، بلکه با چند سوت کوچک وارد حاشیه شود. VAR میتواند بعضی اشتباهها را اصلاح کند؛ مدیریت خود مسابقه همچنان کاملاً بر عهده داور وسط است.