فولاد ایرانیان
افشاگری خداداد عزیزی درباره VAR؛ فدراسیون ماجرای ۱.۲ میلیون دلار و آفسایدلاین را تکذیب نکرد
ادعای خداداد عزیزی درباره از کار افتادن قابلیت «آفسایدلاین» برخی دستگاههای VAR فوتبال ایران، حالا به یکی از جدیترین حاشیههای داوری لیگ برتر تبدیل شده است. مدیر تیم تراکتور پس از شکست مقابل استقلال خوزستان مدعی شد فدراسیون فوتبال به دلیل پرداخت نکردن حدود ۱.۲ میلیون دلار برای تمدید لایسنس شش دستگاه، طی ماههای اخیر امکان استفاده کامل از خط مجازی آفساید را نداشته است. واکنش فدراسیون نیز نکته مهمی داشت؛ سخنگوی فدراسیون نه رقم مورد اشاره را تکذیب کرد و نه اصل وجود مشکل در برخی تجهیزات را رد کرد و گفت موضوع مالی «در مسیر مذاکره» است و نواقصی نیز در بعضی مسابقات وجود داشته که از شرکت تأمینکننده خواسته شده برطرف شود. با این حال، هنوز نمیتوان با قطعیت گفت تمام مسابقات پنج ماه گذشته بدون ابزار معتبر آفسایدلاین برگزار شدهاند.
۲۳:۱۷ - ۲۰ شهريور ۱۴۰۵
وانانیوز|
ماجرا پس از دیدار تراکتور و استقلال خوزستان بالا گرفت؛ مسابقهای که چند تصمیم مرتبط با آفساید مورد اعتراض تراکتوریها قرار گرفت و خداداد عزیزی پس از بازی، بحث را از یک اشتباه احتمالی داوری فراتر برد و مستقیماً زیرساخت فنی VAR فوتبال ایران را زیر سؤال برد.
عزیزی مدعی شد شش دستگاه VAR مورد استفاده فدراسیون نیازمند تمدید لایسنس بودهاند و برای هر دستگاه باید حدود ۲۰۰ هزار دلار پرداخت میشد؛ رقمی که در مجموع به یک میلیون و ۲۰۰ هزار دلار میرسد. او همچنین گفت از اردیبهشتماه قابلیت نرمافزاری مربوط به «Offside Line» در این دستگاهها بهروزرسانی نشده است.
خداداد عزیزی دقیقاً چه ادعایی مطرح کرد؟
بخش اصلی ادعای عزیزی این است که آنچه تماشاگران به عنوان VAR میبینند، الزاماً به معنای فعال بودن همه قابلیتهای این سیستم نیست.
VAR میتواند تصاویر چند دوربین را در اختیار داور ویدیویی قرار دهد و امکان بازبینی صحنههایی مانند پنالتی، کارت قرمز یا گل را فراهم کند؛ اما تعیین آفسایدهای میلیمتری ابزار فنی جداگانهای برای کالیبراسیون زمین و ترسیم خط مجازی نیاز دارد.
عزیزی استدلال کرده که در ماههای گذشته در تصاویر مسابقات لیگ کمتر شاهد نمایش خطوط مجازی آفساید بودهایم و از فدراسیون خواسته نمونهای را نشان دهد که تصمیم آفساید با استفاده از این سیستم اتخاذ شده باشد.
این ادعا بسیار مهم است؛ زیرا اگر یک مسابقه با عنوان VAR برگزار شود اما ابزار دقیق تشخیص آفساید در دسترس نباشد، تصمیمهای نزدیک همچنان وابستگی بیشتری به تصاویر خام دوربین و قضاوت انسانی خواهند داشت.
واکنش فدراسیون؛ تکذیب نشد، اما تأیید کامل هم نشد
پاسخ امیرمهدی علوی شاید بیش از یک تکذیب صریح به ابهامهای پرونده اضافه کرده باشد.
سخنگوی فدراسیون فوتبال اعلام کرد جلسات هفتگی بخش تکنولوژی ادامه دارد و شرکت ارائهدهنده تجهیزات باید درباره وضعیت فنی سیستمها گزارش بدهد. او همچنین تأیید کرد که «یکسری نواقص در بعضی مسابقات» وجود داشته و فدراسیون رفع آنها را از شرکت طرف قرارداد خواسته است.
مهمتر اینکه در پاسخ به سؤال درباره پرداخت نشدن ۱.۲ میلیون دلار، نگفت چنین بدهی یا مذاکرهای وجود ندارد؛ بلکه اعلام کرد مسئله «در حال مذاکره» و «در مسیر» است. گزارش تازه از اظهارات علوی نیز همین موضع را ثبت کرده است.
بنابراین در شرایط فعلی نمیتوان گفت فدراسیون ادعای عزیزی را تکذیب کرده است.
اما در سوی مقابل، این پاسخ بهتنهایی اثبات نمیکند که تمام شش دستگاه از اردیبهشت فاقد قابلیت آفسایدلاین بودهاند.
فدراسیون میگوید خط آفساید یک صحنه را دارد
علوی نکته دیگری نیز مطرح کرده است.
او گفته فیلم صحنهای از مسابقه تراکتور و استقلال خوزستان را در اختیار دارد که روی آن خط آفساید ترسیم شده و تصمیم داور نیز براساس بررسی انجامشده تأیید شده است.
اگر این خط در جریان فرآیند رسمی VAR و با نرمافزار کالیبرهشده همان سیستم تولید شده باشد، ادعای مطلق «هیچ آفسایدلاینی در پنج ماه اخیر وجود نداشته» زیر سؤال میرود.
اما یک سؤال فنی مهم باقی میماند: این خط دقیقاً چه زمانی و توسط چه سامانهای تولید شده است؟
ترسیم یک خط روی تصویر پس از مسابقه با استفاده زنده از فناوری مورد تأیید در اتاق VAR یک چیز نیست. گزارش فنی وعدهدادهشده فدراسیون باید روشن کند خط مورد اشاره علوی از خروجی همان سیستم رسمی بوده یا صرفاً برای بازبینی پس از مسابقه تولید شده است.
آفسایدلاین VAR چگونه کار میکند؟
فیفا توضیح میدهد که «Virtual Offside Line» صرفاً کشیدن یک خط ساده روی تصویر تلویزیونی نیست.
دوربینها باید نسبت به زمین کالیبره شوند و نرمافزار هنگام محاسبه خط، زاویه دوربین، اعوجاج لنز، شیب زمین و موقعیت واقعی بازیکنان را لحاظ کند. در سیستمهای استاندارد، چند دوربین همزمان برای تعیین موقعیت دقیق استفاده میشوند.
فیفا حتی برای فناوری خط مجازی آفساید برنامه کنترل کیفیت مستقلی دارد و سامانه باید در سناریوهای مختلف توانایی تولید خطوط دقیق و تکرارپذیر را اثبات کند.
به همین دلیل همان کاری که تماشاگر با توقف تصویر و کشیدن یک خط گرافیکی انجام میدهد، معادل فناوری استاندارد آفسایدلاین نیست.
این تفاوت در صحنههای میلیمتری بسیار مهم میشود.
«پرو لایسنس» دقیقاً چیست؟
یکی از نقاطی که نیاز به شفافسازی فدراسیون دارد، عبارت «Pro License» است.
در ساختار رسمی فیفا، فناوری VAR و فناوری تشخیص آفساید دارای استانداردها و فرآیندهای صدور گواهی فنی هستند. فیفا برای VAR سطوحی از تأیید فنی دارد و فناوری آفساید نیز برنامه کنترل کیفیت مستقل خود را دارد.
اما این موضوع را نباید خودکار با قرارداد تجاری فدراسیون با شرکت تأمینکننده، هزینه پشتیبانی نرمافزار یا تمدید مجوز استفاده از قابلیت خاص یکی دانست.
بنابراین ادعای پرداخت سالانه یا دوسالانه ۲۰۰ هزار دلار برای هر دستگاه باید با انتشار قرارداد، فاکتور شرکت یا گزارش رسمی فدراسیون روشن شود.
در حال حاضر منبع عمومی مستقلی که ثابت کند تعرفه استاندارد جهانی برای هر دستگاه دقیقاً ۲۰۰ هزار دلار است، در دسترس نیست. عدد ۱.۲ میلیون دلار فعلاً ادعایی است که عزیزی مطرح کرده و فدراسیون نیز درباره آن گفته مذاکرات ادامه دارد.
VAR بدون خط آفساید هم میتواند کار کند؟
بله، اما کیفیت تصمیمگیری در صحنههای نزدیک تفاوت خواهد کرد.
طبق پروتکل IFAB، آفساید یکی از تصمیمهای «فکتمحور» است که VAR میتواند آن را بررسی کند. داور ویدیویی قادر است تصاویر را متوقف کند، لحظه ارسال توپ را پیدا کند و زوایای مختلف را ببیند.
اما در یک صحنه واضح ممکن است همین تصاویر برای تشخیص کافی باشند، در حالی که در یک آفساید چندسانتیمتری، فناوری خط مجازی کالیبرهشده ارزش اصلی خود را نشان میدهد.
بنابراین اگر مشخص شود یک مسابقه VAR داشته اما Virtual Offside Line در دسترس نبوده، نمیتوان گفت «VAR اصلاً کار نمیکرد»؛ تعبیر دقیقتر این است که سامانه با مجموعه کامل ابزارهای فنی خود در دسترس نبوده است.
ماجرای گلهای تراکتور چرا حساس شد؟
اعتراض تراکتور دقیقاً از همین نقطه ناشی میشود.
وقتی اختلاف مهاجم و آخرین مدافع آشکار باشد، تصویر تلویزیونی معمولاً پاسخ قابلقبولی میدهد. اما در صحنهای که باشگاه آن را «۵۰-۵۰» میداند، نبود خروجی قابل مشاهده خط آفساید بلافاصله سؤال ایجاد میکند که تصمیم نهایی بر چه مبنایی گرفته شده است.
مشکل بزرگتر نیز بحث اعتماد است.
اگر یک لیگ رسماً اعلام کند از VAR استفاده میکند، باشگاه و هوادار انتظار دارند دقیقاً بدانند چه قابلیتهایی در هر مسابقه فعال بودهاند. وجود دوربین و مانیتور به تنهایی برای ایجاد اعتماد کافی نیست.
گزارش دو روز آینده فدراسیون باید به چه سؤالهایی جواب دهد؟
علوی وعده داده علی حکیم، مسئول دپارتمان VAR، گزارش فنی کاملی را منتشر کند.
اگر این گزارش قرار است ابهام را برطرف کند، باید مشخص کند در هفت هفته نخست لیگ کدام دستگاهها و در کدام مسابقات استفاده شدهاند، وضعیت مجوز و پشتیبانی نرمافزاری هر یک چه بوده، فناوری خط مجازی آفساید در کدام بازیها فعال بوده و صحنه مورد اشاره بازی تراکتور با چه سامانهای بررسی شده است.
همچنین وضعیت رقم ۱.۲ میلیون دلار باید شفاف شود؛ اینکه این مبلغ دقیقاً بابت خرید، تمدید لایسنس، پشتیبانی، ارتقای نرمافزاری یا مجموعهای از خدمات مطالبه شده است.
بدون این جزئیات، عبارتهایی مانند «در حال مذاکره هستیم» مسئله فنی را حل نمیکند.
افشاگری خداداد تأیید شد؟
فعلاً پاسخ دقیق این است: بخشی از مسئله تأیید ضمنی شده، اما ادعای اصلی هنوز اثبات نشده است.
فدراسیون وجود نواقص در برخی مسابقات را پذیرفته و موضوع مالی ۱.۲ میلیون دلاری را نیز تکذیب نکرده و گفته مذاکره ادامه دارد.
در مقابل، سخنگوی فدراسیون مدعی است دستکم برای صحنه بحثبرانگیز بازی تراکتور تصویری با خط آفساید وجود دارد.
بنابراین هنوز نمیتوان با قطعیت نوشت «VAR ایران پنج ماه است آفسایدلاین ندارد»؛ همانطور که دیگر نمیتوان با اطمینان گفت ادعای خداداد عزیزی بیاساس بوده است.
توپ حالا در زمین فدراسیون فوتبال است. انتشار گزارش فنی وعدهدادهشده میتواند مشخص کند آیا فوتبال ایران واقعاً طی هفتههای گذشته با نسخه ناقص VAR مسابقاتش را برگزار کرده یا اختلاف ایجادشده بیش از آنکه یک بحران فنی باشد، نتیجه ابهام در قرارداد، لایسنس و نحوه اطلاعرسانی بوده است.
در پروندهای که مستقیماً با اعتبار نتایج لیگ ارتباط دارد، پاسخ نهایی نه باید از یک ویدیوی اعتراضی استخراج شود و نه از یک توضیح شفاهی؛ تنها انتشار مستندات فنی، وضعیت لایسنسها و خروجی رسمی سیستم میتواند تکلیف آفسایدلاین فوتبال ایران را روشن کند.
پرونده ویژه
لینک کپی شد
ارسال نظر
جدیدترین اخبار
روی خط
