پیام تازه حسین طائب درباره اسرائیل و مذاکره؛ «اختلافات داخلی را کنار بگذاریم» / رزمایش ۳۱۳ هزار نفری در راه است

نخست یک نکته درباره عنوان سازمانی او اهمیت دارد. حسین طائب از ۱۹ مرداد ۱۴۰۵ با حکم فرمانده کل قوا به‌عنوان رئیس سازمان بسیج مستضعفین سپاه پاسداران منصوب شده است. بنابراین برخلاف سال‌های گذشته که بیشتر با عنوان رئیس پیشین سازمان اطلاعات سپاه یا مشاور فرمانده کل سپاه شناخته می‌شد، عنوان «رئیس سازمان بسیج» در خبرهای فعلی درست است.

بازگشت طائب به این مسئولیت نیز قابل توجه است؛ او پیش‌تر سابقه فرماندهی در ساختار بسیج و سپس ریاست طولانی‌مدت سازمان اطلاعات سپاه را داشته و اکنون در شرایطی دوباره در رأس بسیج قرار گرفته که مأموریت‌های اعلام‌شده این سازمان بیش از گذشته بر انسجام اجتماعی، آمادگی مردمی و مقابله با تهدیدات ترکیبی متمرکز شده است.

طائب: اسرائیل منتظر «۸۰ سالگی» و فروپاشی است

یکی از خبرسازترین بخش‌های سخنان طائب به آینده اسرائیل مربوط می‌شود. او با اشاره به ایده «۸۰ سالگی اسرائیل» گفته است اسرائیلی‌ها خود نیز نگران فروپاشی در این مقطع هستند و ابراز امیدواری کرده این اتفاق حتی زودتر از زمانی رخ دهد که رهبر پیشین جمهوری اسلامی پیش‌بینی کرده بود.

این گزاره را باید به‌عنوان موضع و پیش‌بینی سیاسی طائب بازتاب داد، نه یک واقعیت اثبات‌شده درباره آینده اسرائیل. اسرائیل در سال ۱۹۴۸ تأسیس شد و بنابراین هشتادمین سال تأسیس آن در سال ۲۰۲۸ خواهد بود.

طائب پیش‌تر نیز درباره مفهوم «۸۰ سالگی» صحبت کرده بود و آن را به روایت‌هایی درباره سابقه تاریخی حکومت‌های یهودی و بحث‌های سیاسی در داخل اسرائیل مرتبط می‌کرد. این چارچوب بیشتر بخشی از ادبیات سیاسی جمهوری اسلامی درباره آینده اسرائیل است و مبنای قطعی برای پیش‌بینی زمان فروپاشی یک کشور محسوب نمی‌شود.

پیش‌بینی ۲۵ ساله‌ای که طائب به آن اشاره کرد چه بود؟

اشاره طائب به «زمانی که رهبر شهید انقلاب گفته بود» به سخنان شهریور ۱۳۹۴ بازمی‌گردد.

علی خامنه‌ای در ۱۸ شهریور ۱۳۹۴ گفته بود اسرائیل «۲۵ سال آینده را نخواهد دید» و ابراز امیدواری کرده بود تا ۲۵ سال پس از آن تاریخ، ساختار سیاسی اسرائیل دیگر وجود نداشته باشد. اگر این بازه زمانی صرفاً از سال ۱۳۹۴ محاسبه شود، به حدود سال ۱۴۱۹ شمسی یا ۲۰۴۰ میلادی می‌رسد.

از این زاویه، سخن جدید طائب یک گام جلوتر از آن پیش‌بینی است؛ او می‌گوید امیدوار است این اتفاق زودتر رخ دهد.

با این حال، هم پیش‌بینی سال ۱۳۹۴ و هم سخنان امروز طائب در حوزه مواضع ایدئولوژیک و سیاسی قرار دارند و نباید به‌صورت یک پیش‌بینی قطعی ژئوپلیتیکی بازنشر شوند.

«اختلافات داخلی را کنار بگذاریم»؛ محور اصلی سخنان طائب

بخش مهم‌تر سخنان رئیس سازمان بسیج شاید نه درباره اسرائیل، بلکه درباره داخل ایران باشد.

طائب تأکید کرده آمریکا به دنبال ایجاد اختلاف میان جریان‌های سیاسی و اجتماعی داخل کشور است و در مقابل، ایران باید انسجام داخلی را حفظ کند. این موضع با سخنان اخیر او نیز همخوانی دارد؛ او در هفته‌های گذشته بارها «وحدت و انسجام مردم» را یکی از پایه‌های قدرت بازدارندگی ایران توصیف کرده است.

این تأکید نشان می‌دهد در نگاه مدیریت جدید بسیج، مفهوم امنیت فقط به تجهیزات نظامی محدود نمی‌شود و «تاب‌آوری اجتماعی» نیز در کنار قدرت نظامی قرار گرفته است.

از همین منظر است که طائب در سخنان تازه خود حضور مردم در بحران اخیر را عاملی برای افزایش تاب‌آوری داخلی توصیف کرده و خواستار جلوگیری از تبدیل اختلافات سیاسی و اجتماعی به شکاف‌های امنیتی شده است.

موضع متفاوت درباره حجاب؛ «نباید انسجام داخلی به هم بخورد»

یکی از بخش‌های قابل توجه سخنرانی، ورود طائب به مسائل فرهنگی و اجتماعی از جمله حجاب بود.

او بر رسیدگی به این موضوعات تأکید کرد اما همزمان گفت نحوه برخورد نباید انسجام داخلی را برهم بزند. این جمله در شرایطی بیان می‌شود که مسئله حجاب همچنان یکی از موضوعات مناقشه‌برانگیز اجتماعی است و حتی در هفته‌های اخیر بیانیه‌ها و واکنش‌هایی از سوی تشکل‌های وابسته به بسیج درباره نحوه رعایت حجاب در دانشگاه‌ها منتشر شده است.

در نتیجه، پیام سخنان طائب را می‌توان این‌طور خلاصه کرد: سازمان بسیج همچنان موضوعات فرهنگی را جزو حوزه مسئولیت خود می‌داند، اما رئیس این سازمان بر جلوگیری از تبدیل این مسائل به عاملی برای از بین رفتن وحدت داخلی نیز تأکید دارد.

این بخش از سخنان او از نظر سیاسی مهم است، زیرا میان دو هدف بالقوه متعارض ــ پیگیری سیاست فرهنگی و حفظ انسجام اجتماعی ــ نوعی اولویت‌بندی جدید را مطرح می‌کند.

طائب درباره مذاکره چه گفت؟

موضع طائب درباره مذاکره نیز برخلاف یک «نه مطلق» به گفت‌وگو بود.

او گفته ایران نباید از روی ضعف، ترس یا سستی پای مذاکره برود، اما اگر طرف مقابل خواهان گفت‌وگو باشد، مذاکره از موضع قدرت و برای گرفتن حقوق کشور قابل انجام است.

این چارچوب با مواضعی که او طی هفته‌های گذشته مطرح کرده نیز همخوان است. طائب اوایل شهریور گفته بود آمریکا پس از درگیری‌های اخیر به سمت درخواست آتش‌بس و مذاکره رفته، اما جمهوری اسلامی نباید نتیجه میدان را در مذاکرات از دست بدهد.

بنابراین پیام او بیش از مخالفت با اصل دیپلماسی، مخالفت با مذاکره‌ای است که از نگاه او به پذیرش خواسته‌های طرف مقابل منجر شود.

این تمایز در شرایط فعلی اهمیت دارد؛ زیرا بحث مذاکره و نحوه تعیین «نقطه ورود» به آن در میان دیگر مقام‌های جمهوری اسلامی نیز همچنان مطرح است.

رزمایش ۳۱۳ هزارنفری «جانفدا» چه زمانی برگزار می‌شود؟

بخش عملیاتی سخنان امروز به رزمایش بزرگ تهران مربوط بود.

برنامه اعلام‌شده این است که ۲۷ شهریور ۱۴۰۵ رزمایش ۳۱۳ هزارنفری «جانفدایان ایران» در تهران برگزار شود. گزارش‌های تازه می‌گویند نیروهای بسیج، سپاه، انتظامی و گروه‌های مردمی در این برنامه حضور خواهند داشت و محور خیابان انقلاب نیز یکی از نقاط اصلی برگزاری خواهد بود.

سردار حسن حسن‌زاده، فرمانده سپاه محمد رسول‌الله تهران بزرگ، پیش‌تر اعلام کرده بود این رزمایش برای نمایش آمادگی مردمی و افزایش هماهنگی میان مجموعه‌های امنیتی و انتظامی طراحی شده است. او در روزهای اخیر نیز ۲۷ شهریور را زمان برگزاری اعلام کرده است.

عدد ۳۱۳ هزار نفر نیز از ابتدا یکی از عناصر اصلی تبلیغاتی این رزمایش بوده و برگزارکنندگان تلاش دارند آن را به نمایش «اقتدار و آمادگی پایتخت» تبدیل کنند.

از امنیت سخت تا «تهدید نرم»؛ مأموریت گسترده‌تر بسیج

سخنان طائب یک نکته ساختاری دیگر نیز داشت: تعریف گسترده از وظایف بسیج.

او مقابله با «تهدید نرم» را از مأموریت‌های بسیج دانست و گفت این نهاد باید در حوزه‌های اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی نیز مطالبه‌گر باشد. چنین تعریفی بسیج را صرفاً یک نیروی ذخیره نظامی نمی‌بیند، بلکه برای آن در حوزه جامعه، اقتصاد و فرهنگ نیز نقش قائل است.

این نگاه با مأموریتی که هنگام انتصاب طائب مطرح شد نیز سازگار است؛ در حکم انتصاب او بر گسترش فرهنگ بسیج و مشارکت اقشار گسترده مردم تأکید شده بود.

از این منظر، رزمایش ۳۱۳ هزارنفری نیز تنها یک تمرین نظامی معرفی نمی‌شود؛ برگزارکنندگان آن را بخشی از نمایش سازماندهی اجتماعی و «تاب‌آوری» می‌دانند.

پیام اصلی سخنان طائب؛ «قدرت بیرونی بدون انسجام داخلی کافی نیست»

جمع‌بندی سخنان رئیس سازمان بسیج نشان می‌دهد سه محور به هم پیوند خورده‌اند: فشار خارجی، انسجام داخلی و نمایش آمادگی مردمی.

طائب از یک سو درباره آمریکا و اسرائیل ادبیات سختی به کار می‌برد و از سوی دیگر بارها تأکید می‌کند که اختلافات سیاسی، اجتماعی و حتی موضوعاتی مانند حجاب نباید به شکاف داخلی تبدیل شوند. در موضوع مذاکره نیز در را کاملاً نمی‌بندد، بلکه شرط آن را مذاکره از موضع قدرت معرفی می‌کند.

در کنار این مواضع، رزمایش ۳۱۳ هزارنفری ۲۷ شهریور قرار است نمود عملی راهبردی باشد که مدیریت بسیج آن را «حضور مردم در میدان» می‌نامد.