خبر مهم برای معلمان؛ مرحله دوم رتبهبندی از مهر آغاز میشود | منابع به ۱۱۰ همت رسید؛ فوقالعاده ویژه هم در راه است؟
مهمترین خبر برای فرهنگیان، زمان آغاز فاز تازه رتبهبندی است.
منادی سفیدان در تازهترین اظهارات خود اعلام کرده مرحله دوم رتبهبندی معلمان از مهرماه آغاز خواهد شد و هدف آن فقط افزایش دریافتی نیست؛ بلکه قرار است ساختار رتبهبندی بیش از گذشته به ارتقای جایگاه حرفهای، عملکرد آموزشی و شایستگیهای معلم متصل شود.
این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا نظام رتبهبندی از ابتدا با دو هدف طراحی شده بود: نخست ایجاد مسیر حرفهای برای ارتقای معلم و دوم بهبود وضعیت معیشتی متناسب با رتبه و شایستگی.
اما طی سالهای اجرای طرح، بخش حقوقی آن بیش از جنبه حرفهای مورد توجه قرار گرفته است.
رئیس کمیسیون آموزش مجلس اکنون تأکید دارد مرحله جدید باید این عدم تعادل را کاهش دهد و رتبههای بالاتر فقط محصول سابقه خدمت و مدرک تحصیلی نباشند.
منابع رتبهبندی از ۵۰ همت به ۱۱۰ همت رسید
یکی از مهمترین اعداد اعلامشده درباره مرحله جدید، میزان منابع اختصاصیافته است.
منادی گفته در مرحله نخست اجرای رتبهبندی حدود ۵۰ هزار میلیارد تومان منابع در نظر گرفته شده بود و این رقم اکنون به حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده است.
یعنی حجم منابع اعلامشده بیش از دو برابر مرحله ابتدایی شده است.
با این حال، افزایش منابع به معنی آن نیست که حقوق همه معلمان به یک نسبت مشخص یا یکسان افزایش پیدا میکند.
اثر واقعی مرحله دوم بر حکم هر فرد میتواند به رتبه فعلی، سابقه، نتیجه ارزیابی، مؤلفههای حقوقی و آییننامههای اجرایی مربوط باشد.
به همین دلیل تا زمانی که جداول رسمی و احکام جدید صادر نشود، اعلام عددهایی مانند «چند میلیون تومان افزایش قطعی برای همه معلمان» قابل اتکا نیست.
حقوق معلمان از مهر چقدر افزایش پیدا میکند؟
این همان پرسشی است که اکنون بیشترین جستوجو درباره رتبهبندی به آن مربوط میشود.
رئیس کمیسیون آموزش گفته قرار است ضرایب مربوط به مؤلفههای حقوقی تغییر کند تا بخشی از آثار تورم و مشکلات معیشتی فرهنگیان جبران شود. اما در گزارش رسمی منتشرشده، درصد واحد و مشخصی برای افزایش حقوق ناشی از خود مرحله دوم رتبهبندی اعلام نشده است.
این نکته مهم است.
برخی خبرهای منتشرشده در شبکههای اجتماعی، مرحله دوم رتبهبندی، افزایش حقالتدریس و افزایش حق مدیریت مدیران را با یکدیگر ترکیب کردهاند؛ در حالی که اینها الزاماً یک پرداخت واحد نیستند.
بنابراین بهتر است فرهنگیان منتظر صدور احکام یا ابلاغ جزئیات رسمی بمانند و هر عددی را که با عنوان «افزایش حقوق مرحله دوم رتبهبندی» منتشر میشود، قطعی تلقی نکنند.
ارتقای رتبه ۲۰۰ هزار معلم؛ پروندهها همچنان در حال بررسی است
مرحله جدید در حالی آغاز میشود که فرآیند ارتقای رتبه تعداد زیادی از فرهنگیان از ماههای قبل جریان داشته است.
معاون وزارت آموزشوپرورش در اردیبهشت اعلام کرده بود پرونده ارتقای رتبه حدود ۲۰۰ هزار معلم بررسی شده و احکام مربوط صادر شده است.
این آمار نشان میدهد رتبهبندی دیگر صرفاً یک پرداخت ثابت در حکم حقوقی نیست و وارد چرخه مستمر ارتقا و ارزیابی شده است.
در نتیجه، بخشی از آنچه «مرحله دوم» نامیده میشود به تثبیت همین فرآیند وابسته خواهد بود؛ یعنی معلمان بتوانند بر مبنای عملکرد و شایستگی از یک رتبه به رتبه بالاتر بروند و افزایش دریافتی متناسب با آن را دریافت کنند.
«استادمعلم» چگونه انتخاب میشود؟
یکی از بحثهای مهمی که منادی مطرح کرده، نحوه رسیدن به رتبههای بالاتر از جمله «استادمعلم» است.
از نگاه رئیس کمیسیون آموزش، نباید صرفاً سالهای خدمت یا تعداد مدارک تحصیلی تعیینکننده باشد.
کیفیت عملکرد، مهارت حرفهای، تأثیرگذاری در آموزش دانشآموزان و جایگاه معلم در فرآیند تعلیم و تربیت باید در ارزیابی نقش داشته باشد.
این جهتگیری در صورت اجرای واقعی میتواند ساختار رتبهبندی را از یک مدل صرفاً سنواتی دور کند.
البته همین مسئله یک چالش بزرگ نیز دارد: شاخصهای ارزیابی باید شفاف، قابل اندازهگیری و قابل اعتراض باشند تا معلمان در استانها و مدارس مختلف احساس نکنند رتبه آنها براساس ارزیابی سلیقهای تعیین شده است.
فوقالعاده ویژه معلمان؛ پرداخت از مهر قطعی شده است؟
نه؛ دستکم براساس اطلاعات فعلی نمیتوان چنین چیزی گفت.
منادی اعلام کرده موضوع فوقالعاده ویژه معلمان با هدف تقویت وضعیت معیشتی در حال پیگیری است و از دولت انتظار دارد نسبت به پرداخت آن اقدام کند. عبارت «پیگیری میکنیم» نشان میدهد این موضوع هنوز با مرحله پرداخت قطعی و عمومی تفاوت دارد.
پیش از این نیز درباره افزایش فوقالعاده ویژه فرهنگیان تا سقفهای بالاتر بحث شده بود، اما تأمین منابع مالی یکی از موانع اصلی اجرای گسترده آن بوده است. گزارشهای قبلی از آموزشوپرورش نیز نشان میدهد برخی کارکنان در حال حاضر درصدهایی از فوقالعاده ویژه را دریافت میکنند و بحث اصلی بر سر افزایش و تعمیم آن است.
بنابراین رتبهبندی مرحله دوم و فوقالعاده ویژه را باید دو پرونده مرتبط با معیشت فرهنگیان، اما جدا از یکدیگر دانست.
افزایش حقالتدریس معلمان از مهر؛ روایت ۷۰ تا ۱۰۰ درصدی
در کنار رتبهبندی، یک خبر مهم دیگر نیز برای سال تحصیلی جدید مطرح شده است.
علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، اخیراً از تأیید افزایش حدود دو برابری حقالتدریس فرهنگیان شاغل و بازنشسته خبر داده و گفته میانگین پرداختی هر ساعت میتواند به حدود ۱۸۰ تا ۲۰۰ هزار تومان برسد.
در مقابل، منادی از رشد حدود ۷۰ تا ۸۰ درصدی حقالتدریس از مهر سخن گفته است.
همین اختلاف در بیان ارقام نشان میدهد فرهنگیان برای رقم نهایی باید منتظر بخشنامه پرداخت باشند.
دو برابر شدن به معنی رشد ۱۰۰ درصدی است و با افزایش ۷۰ تا ۸۰ درصدی تفاوت دارد؛ بنابراین تا زمان ابلاغ رسمی، یکی دانستن این دو رقم دقیق نیست.
مدیران مدارس هم منتظر تغییر حق مدیریت هستند
پرونده دیگری که همزمان با آغاز سال تحصیلی دنبال میشود، حق مدیریت مدیران و معاونان مدارس است.
علی فرهادی، سخنگوی وزارت آموزشوپرورش، اعلام کرده میانگین حق مدیریت قرار است تقریباً دو برابر شود و میانگین رقم جدید حدود ۲ میلیون و ۴۰۰ هزار تومان خواهد بود؛ اما برخلاف گذشته، پرداخت به شکل یکسان نیست و عملکرد مدرسه در میزان آن اثر خواهد داشت.
این طرح نیز با سیاست کلی مورد اشاره در رتبهبندی همسو است: حرکت از پرداختهای تقریباً ثابت به سمت پیوند بخشی از دریافتی با عملکرد.
البته این سازوکار زمانی میتواند مورد اعتماد فرهنگیان قرار گیرد که شاخصهای عملکرد بهطور شفاف اعلام شود.
آیا مرحله دوم رتبهبندی همه مشکلات معیشتی معلمان را حل میکند؟
احتمالاً خیر.
حتی رئیس کمیسیون آموزش نیز صراحتاً گفته با وجود رتبهبندی، افزایش هزینههای زندگی ایجاب میکند موضوع تقویت دریافتی فرهنگیان همچنان در دستور کار باشد.
افزایش منابع رتبهبندی از ۵۰ به ۱۱۰ همت قابل توجه است، اما معیشت معلمان تحت تأثیر تورم عمومی، هزینه مسکن، درمان و سایر مخارج قرار دارد.
به همین دلیل مجلس اکنون همزمان روی رتبهبندی، فوقالعاده ویژه و سایر مؤلفههای حقوقی تأکید دارد.
این موضوع عملاً نشان میدهد حتی مرحله دوم نیز قرار نیست بهتنهایی تمام شکاف معیشتی فرهنگیان را جبران کند.
جمعبندی؛ معلمان از مهر منتظر چه تغییراتی باشند؟
مهمترین خبر قطعی در مقطع فعلی، اعلام آغاز مرحله دوم رتبهبندی از مهرماه ۱۴۰۵ از سوی رئیس کمیسیون آموزش مجلس است. منابع این نظام نیز طبق اعلام او به حدود ۱۱۰ هزار میلیارد تومان رسیده و تغییر ضرایب حقوقی در دستور کار قرار دارد.
اما سه نکته هنوز باید روشن شود: جدول دقیق ضرایب جدید، میزان افزایش حکم هر رتبه و زمان صدور احکام تازه.
از سوی دیگر، فوقالعاده ویژه هنوز در مرحله پیگیری است و نباید آن را پرداخت قطعی از مهر دانست.
افزایش حقالتدریس و حق مدیریت نیز پروندههای موازی هستند که میتوانند دریافتی بخشی از فرهنگیان را افزایش دهند، اما با خود رتبهبندی یکسان نیستند.
پس مهر ۱۴۰۵ میتواند ماه مهمی برای حقوق معلمان باشد؛ اما عدد واقعی افزایش دریافتی زمانی مشخص میشود که بخشنامهها و احکام رسمی منتشر شوند. تا آن زمان، مهمترین تحول قطعی همان ورود رتبهبندی به فاز دوم و افزایش منابع اعلامشده آن به ۱۱۰ همت است.