رویای المپیک هنوز زنده است؛ پیاتزا دو مسیر سخت ایران برای رسیدن به لس‌آنجلس ۲۰۲۸ را تشریح کرد

روبرتو پیاتزا از نخستین روزهای حضورش روی نیمکت ایران یک مقصد را به‌عنوان نقطه نهایی پروژه خود معرفی کرده بود: لس‌آنجلس ۲۰۲۸. حالا پس از پایان قهرمانی آسیا، آن هدف از یک شعار کلی خارج شده و شکل بسیار مشخص‌تری پیدا کرده است.

تیم ملی ایران در فوکوئوکا تا یک قدمی گرفتن نخستین سهمیه مستقیم خود پیش رفت، اما در فینال برابر میزبان سه بر صفر شکست خورد. ژاپن با نتایج ۲۵ بر ۲۱، ۲۶ بر ۲۴ و ۲۵ بر ۲۳ قهرمان آسیا شد و سهمیه مستقیم المپیک را گرفت. ایران نیز با مدال نقره، مجوز حضور در قهرمانی جهان ۲۰۲۷ را به دست آورد.

از همین نقطه است که نقشه جدید پیاتزا آغاز می‌شود.

پیاتزا: لس‌آنجلس دیگر رویا نیست، هدف است

سرمربی تیم ملی در تازه‌ترین صحبت‌هایش تفاوت روشنی میان «رویا» و «هدف» قائل شده است.

او می‌گوید انسان می‌تواند تمام عمر درباره یک رویا فکر کند، اما هدف یک محدودیت زمانی دارد و برای تیم ملی ایران، این خط زمانی به سال ۲۰۲۸ ختم می‌شود. پیاتزا حتی گفته وقتی درباره مسیر صعود با بازیکنان صحبت کرده، از میزان آگاهی آنها درباره سیستم امتیازی و راه‌های کسب سهمیه غافلگیر شده است.

این نگاه از یک جهت اهمیت دارد: برخلاف دوره‌های قبلی، دیگر تورنمنت انتخابی مستقل المپیک به شکل گذشته وجود ندارد و هر رقابت مهم بین‌المللی می‌تواند مستقیماً بر سرنوشت المپیکی تیم اثر بگذارد.

FIVB برای المپیک لس‌آنجلس ۱۲ سهمیه در بخش مردان در نظر گرفته است. آمریکا به‌عنوان میزبان سهمیه مستقیم دارد، پنج قهرمان قاره در سال ۲۰۲۶ سهمیه می‌گیرند، سه سهمیه از طریق قهرمانی جهان ۲۰۲۷ و سه سهمیه پایانی نیز از طریق رنکینگ جهانی بعد از مرحله مقدماتی VNL سال ۲۰۲۸ توزیع می‌شود.

راه اول بسته شد؛ ژاپن بلیت مستقیم را گرفت

برای ایران، قهرمانی آسیا آسان‌ترین و سریع‌ترین مسیر بود.

شاگردان پیاتزا با عبور از نیوزیلند، هند، چین، چین‌تایپه و استرالیا به فینال رسیدند و تنها یک برد دیگر با المپیک فاصله داشتند. اما ژاپن در مسابقه نهایی نشان داد چرا طی سال‌های اخیر یکی از قدرت‌های اصلی والیبال جهان بوده است.

پیروزی سه بر صفر ژاپن باعث شد این تیم پس از آمریکا، دومین تیم قطعی بخش مردان المپیک ۲۰۲۸ شود. ایران در مقابل، سهمیه قاره‌ای را از دست داد و دیگر فرصتی برای جبران از مسیر آسیا نخواهد داشت.

پیاتزا نیز این موضوع را پنهان نکرد. او از این راه به‌عنوان مسیر کوتاه یاد کرده اما همزمان تأکید داشته که ژاپن فصل بسیار خوبی را پشت سر گذاشته و شکست دادن آن تیم کار ساده‌ای نبوده است.

راه دوم؛ قهرمانی جهان ۲۰۲۷ می‌تواند ایران را المپیکی کند

اولین فرصت بعدی ایران در مسابقات قهرمانی جهان ۲۰۲۷ خواهد بود.

براساس مقررات رسمی FIVB، سه تیم دارای بهترین جایگاه در جدول نهایی که پیش از آن سهمیه المپیک نگرفته باشند، مستقیم راهی لس‌آنجلس می‌شوند. این نکته کمی متفاوت از تعبیر ساده «سه تیم اول جهان» است؛ اگر یکی از تیم‌های بالای جدول قبلاً از مسیر قاره‌ای صعود کرده باشد، سهمیه به تیم واجد شرایط بعدی در رده‌بندی نهایی می‌رسد.

خبر خوب برای ایران این است که حضورش در مسابقات جهانی آینده قطعی شده است.

سه تیم نخست مسابقات قهرمانی آسیا یعنی ژاپن، ایران و کره جنوبی جواز حضور در رقابت جهانی ۲۰۲۷ را دریافت کردند. این مسابقات در بخش مردان در لهستان برگزار خواهد شد.

بنابراین ایران برای رسیدن به المپیک دیگر نیاز ندارد ابتدا نگران صعود به قهرمانی جهان باشد؛ بلیت این تورنمنت را گرفته و اکنون باید برای حضور در مراحل نهایی آن برنامه‌ریزی کند.

چرا پیاتزا می‌گوید نیمه‌نهایی جهان دور از دسترس نبود؟

اشاره سرمربی ایتالیایی به مسابقات جهانی قبلی کاملاً قابل فهم است.

ایران در قهرمانی جهان ۲۰۲۵ پس از پیروزی سخت سه بر دو برابر صربستان وارد مرحله یک‌چهارم نهایی شد و تنها یک مسابقه با حضور در جمع چهار تیم برتر فاصله داشت. حریف ایران در آن مرحله جمهوری چک بود.

ایران حتی ست نخست مسابقه را ۲۵ بر ۲۲ برد، اما جمهوری چک سه ست بعدی را ۲۷ بر ۲۵، ۲۵ بر ۲۰ و ۲۵ بر ۲۱ به سود خود تمام کرد و با پیروزی ۳ بر یک راهی نیمه‌نهایی شد.

فاصله ایران با نیمه‌نهایی بنابراین واقعاً یک مسابقه بود.

اما پیاتزا در ارزیابی این عملکرد عمداً محتاط است. او تأکید کرده گروه ایران در آن مسابقات چندان دشوار نبوده و برخی نتایج لیگ ملت‌ها نیز مقابل تیم‌هایی به دست آمده که با تمامی ستاره‌های اصلی خود بازی نمی‌کردند. نمونه‌ای که خود سرمربی مطرح می‌کند آمریکا بدون آرون راسل؟ نه؛ پیاتزا مشخصاً به غیبت توری دی‌فالکو اشاره کرده و همچنین از غیبت یکی از مهره‌های مهم اوکراین سخن گفته است.

پیام حرف او روشن است: موفقیت‌های قبلی باید اعتمادبه‌نفس ایجاد کنند، اما نباید قدرت واقعی رقبا دست‌کم گرفته شود.

سومین و آخرین راه؛ جنگ برای هر امتیاز در رنکینگ جهانی

اگر ایران از قهرمانی جهان ۲۰۲۷ سهمیه نگیرد، آخرین شانس تا تابستان ۲۰۲۸ ادامه خواهد داشت.

سه سهمیه نهایی مردان پس از پایان مرحله مقدماتی لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ و بر اساس رده‌بندی جهانی FIVB توزیع خواهد شد. سه تیم بالاتر رنکینگ که در آن زمان هنوز سهمیه نگرفته باشند، راهی المپیک می‌شوند.

این سیستم اهمیت فوق‌العاده‌ای برای لیگ ملت‌های ۲۰۲۷ و ۲۰۲۸ ایجاد می‌کند.

رنکینگ FIVB یک جدول ثابت سالانه نیست. این سیستم پویاست و نتیجه هر مسابقه رسمی و حتی قدرت نسبی دو تیم در زمان مسابقه روی میزان امتیاز برد و باخت اثر می‌گذارد. خود Volleyball World توضیح می‌دهد که هر مسابقه و هر ست در محاسبه قدرت تیم‌ها تأثیر دارد.

در نتیجه شکست مقابل یک تیم پایین‌تر در جدول می‌تواند هزینه بیشتری داشته باشد و پیروزی مقابل قدرت‌های بزرگ امتیاز باارزش‌تری به همراه بیاورد.

همین جاست که جمله پیاتزا درباره «همه چیز در دست خودمان است» معنای عملی پیدا می‌کند.

ایران برای رسیدن به المپیک چه چیزی کم دارد؟

نایب‌قهرمانی آسیا نشان داد ایران همچنان فاصله زیادی با سطح اول قاره ندارد، اما شکست مقابل ژاپن برخی تفاوت‌ها را هم آشکار کرد.

در فینال، علی حاجی‌پور ۱۸ امتیاز گرفت و پوریا حسین‌خانزاده نیز ۱۳ امتیاز ثبت کرد، اما ژاپن در لحظات تعیین‌کننده ست دوم و سوم بهتر عمل کرد. یوکی نیشیدا ۱۸ امتیاز و ران تاکاهاشی ۱۷ امتیاز برای میزبان کسب کردند.

برای تیم جوان پیاتزا، مسئله تنها افزایش توان فنی نیست. تیم باید بتواند کیفیت بازی خود را مقابل قدرت‌های جهان در چند تورنمنت متوالی حفظ کند؛ چیزی که برای مسیر رنکینگ اهمیت ویژه‌ای دارد.

یک یا دو برد بزرگ برای المپیکی‌شدن کافی نیست. ایران باید طی لیگ ملت‌ها و مسابقات جهانی مجموعه‌ای از نتایج پایدار بسازد.

VNL آینده تبدیل به مسابقات انتخابی پنهان المپیک می‌شود

پیاتزا به همین دلیل از لیگ ملت‌های فصل آینده به‌عنوان یک بخش حیاتی پروژه یاد می‌کند.

اگر ایران در قهرمانی جهان ۲۰۲۷ نتواند سهمیه بگیرد، تک‌تک نتایجش تا پایان مرحله مقدماتی VNL ۲۰۲۸ در محاسبات نهایی اهمیت خواهند داشت.

این یعنی بازی با لهستان، ایتالیا، فرانسه، ژاپن، آمریکا یا سایر تیم‌های بالای رنکینگ فقط مسابقه‌ای برای جایگاه لیگ ملت‌ها نیست؛ هر برد می‌تواند سرمایه‌ای برای روز نهایی انتخاب سه تیم آخر المپیک باشد.

برای پیاتزا، عبارت «عملکرد شگفت‌انگیز در VNL» اغراق رسانه‌ای نیست. ساختار جدید صعود عملاً تیم‌هایی را پاداش می‌دهد که طی یک دوره طولانی ثبات بیشتری داشته باشند.

لس‌آنجلس؛ خط پایان پروژه پیاتزا

ایران نخستین شانس خود را در فوکوئوکا از دست داد، اما مهم‌ترین دستاورد قهرمانی آسیا را نیز به‌جز مدال نقره به دست آورد: حضور قطعی در قهرمانی جهان ۲۰۲۷.

اکنون دو ایستگاه باقی مانده است.

ابتدا مسابقات جهانی؛ جایی که عملکردی در حد جمع تیم‌های بالای جدول می‌تواند سهمیه را یک سال زودتر قطعی کند. اگر آن فرصت هم از دست برود، همه چیز به رنکینگ و لیگ ملت‌های ۲۰۲۸ کشیده خواهد شد.

پیاتزا به بازیکنانش گفته «۲۰۲۸ خط پایان» است و قوانین FIVB نیز دقیقاً همین تصویر را ترسیم می‌کند. ایران تا پایان مقدماتی VNL آن سال برای جمع‌آوری امتیاز فرصت دارد و پس از آن دیگر مسیری برای جبران باقی نمی‌ماند.

بنابراین شکست مقابل ژاپن پایان رؤیای المپیک نبود؛ فقط کوتاه‌ترین جاده را بست. از اینجا به بعد مسیر سخت‌تر است: یا ایران باید در قهرمانی جهان ۲۰۲۷ یکی از بهترین نتایج تاریخ خود را ثبت کند، یا طی دو فصل آینده آن‌قدر امتیاز جمع کند که در آخرین روز محاسبه رنکینگ، نامش میان سه تیم واجد شرایط باقی‌مانده برای لس‌آنجلس باشد. برای همین است که پیاتزا دیگر از «رویا» حرف نمی‌زند؛ او برای المپیک یک ضرب‌الاجل تعیین کرده است.