قیمت سیب‌زمینی و پیاز بالا رفت؛ بازار میوه و تره‌بار در هفته پایانی شهریور زیر ذره‌بین

بررسی قیمت محصولات پرمصرف سبزیجات در هفته جاری نشان می‌دهد بیشترین تغییرات مربوط به سیب‌زمینی و پیاز بوده است.

سیب‌زمینی که یکی از اصلی‌ترین اقلام مصرفی خانوارهای ایرانی محسوب می‌شود، در هفته گذشته در بازار عمده‌فروشی تهران با قیمت ۵۵ تا ۷۵ هزار تومان برای هر کیلوگرم معامله می‌شد. اما در هفته جاری این محدوده به ۷۰ تا ۸۵ هزار تومان رسیده است.

به این ترتیب، قیمت کف سیب‌زمینی نسبت به هفته قبل حدود ۲۷.۳ درصد افزایش داشته و نرخ محصول ممتاز نیز حدود ۱۳.۳ درصد رشد کرده است.

پیاز نیز شرایط مشابهی داشته است. این محصول که هفته گذشته در محدوده ۳۵ تا ۸۰ هزار تومان به ازای هر کیلوگرم عرضه می‌شد، اکنون به بازه ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان رسیده است.

رشد قیمت پیاز در کف بازار حدود ۴۲.۹ درصد و در بخش محصولات ممتاز حدود ۱۲.۵ درصد محاسبه می‌شود.

این تغییرات نشان می‌دهد فشار اصلی افزایش قیمت در حال حاضر روی کالاهایی قرار گرفته که مصرف روزانه بالایی دارند و کوچک‌ترین تغییر در میزان عرضه آنها می‌تواند به سرعت روی قیمت اثر بگذارد.

چرا قیمت سیب‌زمینی افزایش یافت؟

اکبر یاوری، رئیس اتحادیه صنف بارفروشان تهران، درباره علت افزایش قیمت سیب‌زمینی اعلام کرده است که عامل اصلی تعیین قیمت در بازار، میزان عرضه و تقاضاست.

به گفته او، بخش زیادی از تولید سیب‌زمینی کشور در استان همدان انجام می‌شود و در شرایط فعلی به دلیل مناسب بودن وضعیت آب‌وهوایی، کشاورزان هنوز برداشت گسترده را آغاز نکرده‌اند.

همین موضوع باعث شده عرضه محصول به شکل محدودتری انجام شود.

یاوری توضیح داده است که کشاورزان در حال حاضر عرضه را به شکل قطره‌ای انجام می‌دهند و همین کاهش ورود محصول به بازار، باعث افزایش قیمت شده است.

با این حال، پیش‌بینی اتحادیه این است که تا آبان‌ماه کشاورزان ناچار به برداشت گسترده‌تر خواهند شد و افزایش عرضه می‌تواند باعث تعدیل قیمت‌ها شود.

کاهش عرضه روزانه؛ عامل فشار کوتاه‌مدت بر بازار

یکی از نکات مهم درباره بازار سیب‌زمینی، کاهش میزان عرضه در روزهای اخیر است.

رئیس اتحادیه بارفروشان تهران اعلام کرده که نیاز روزانه استان تهران به سیب‌زمینی حدود ۶۰۰ هزار تن است، اما طی روزهای اخیر میزان عرضه تقریباً ۵۰ درصد کاهش پیدا کرده و به حدود ۳۰۰ هزار تن رسیده است.

این کاهش عرضه در بازاری که سیب‌زمینی سهم مهمی در مصرف خانوار دارد، می‌تواند به سرعت خود را در قیمت‌ها نشان دهد.

با این حال، فعالان بازار معتقدند این وضعیت بیشتر یک اختلال موقت در عرضه است و در صورت آغاز برداشت‌های جدید، فشار قیمتی کاهش خواهد یافت.

هزینه تولید چهار برابر شد؛ اما مازاد تولید وجود دارد

یکی از نکات قابل توجه در تحلیل بازار سیب‌زمینی، اختلاف میان میزان تولید، مصرف داخلی و شرایط فعلی قیمت‌هاست.

یاوری با اشاره به افزایش هزینه‌های تولید عنوان کرده که هزینه تولید نسبت به سال گذشته حدود چهار برابر شده است.

بر اساس آمار ارائه‌شده، سالانه حدود ۵ میلیون تن سیب‌زمینی در کشور تولید می‌شود. با توجه به جمعیت کشور و مصرف سرانه حدود ۴۰ کیلوگرم، نیاز مصرفی بازار حدود ۳.۶ میلیون تن برآورد می‌شود.

اگر نیاز بذر برای کشت سال آینده و مصرف صنایع تبدیلی نیز در نظر گرفته شود، مجموع مصرف داخلی حدود ۴.۶ میلیون تن خواهد بود.

بر این اساس، حدود ۴۰۰ هزار تن مازاد تولید وجود دارد؛ موضوعی که باعث شده فعالان بازار تأکید کنند افزایش شدید قیمت در شرایط فعلی نباید اتفاق بیفتد.

هویج ارزان‌تر شد؛ بازار همه محصولات یکسان نیست

در مقابل افزایش قیمت سیب‌زمینی و پیاز، هویج روند متفاوتی داشته و کاهش قیمت را تجربه کرده است.

قیمت عمده‌فروشی هویج در هفته جاری بین ۵۰ تا ۹۰ هزار تومان اعلام شده، در حالی که هفته گذشته این محصول در محدوده ۶۰ تا ۱۲۰ هزار تومان معامله می‌شد.

بر این اساس، هویج در کف قیمت حدود ۱۶.۷ درصد و در نرخ ممتاز حدود ۲۵ درصد کاهش داشته است.

البته قیمت فعلی هویج همچنان با نرخ‌های ابتدای تابستان فاصله دارد؛ زمانی که این محصول در محدوده ۳۵ تا ۵۰ هزار تومان در بازار عمده‌فروشی عرضه می‌شد.

این کاهش نشان می‌دهد وضعیت عرضه در محصولات مختلف کشاورزی یکسان نیست و هر محصول تحت تأثیر شرایط تولید، برداشت و توزیع رفتار متفاوتی دارد.

ممنوعیت صادرات؛ چرا قیمت‌ها همچنان بالا رفت؟

یکی از نکات مطرح‌شده در بازار، ممنوعیت صادرات برخی محصولات مانند سیب‌زمینی، پیاز و گوجه‌فرنگی تا پایان سال است.

فعالان بازار معتقدند با توجه به این محدودیت، انتظار می‌رود فشار صادراتی از بازار داخلی کاهش پیدا کند و قیمت‌ها کنترل شود.

یاوری نیز تأکید کرده که مدیریت بازار باید از مبدا تولید انجام شود و وزارت جهاد کشاورزی در دوره‌هایی که قیمت پایین است، باید نسبت به ذخیره‌سازی اقدام کند تا در زمان افزایش قیمت بتواند با عرضه مناسب، بازار را تنظیم کند.

به گفته او، مدیریت مقطعی بازار در زمان التهاب، جایگزین مناسبی برای برنامه‌ریزی پیشگیرانه نیست.

قیمت عمده‌فروشی؛ فاصله تا بازار خرده‌فروشی

بر اساس قانون تنظیم بازار، محصولات کشاورزی معمولاً با افزایش حدود ۳۰ تا ۳۵ درصدی نسبت به قیمت عمده‌فروشی در سطح خرده‌فروشی عرضه می‌شوند.

بنابراین افزایش قیمت در میدان‌های عمده‌فروشی می‌تواند با فاصله کوتاهی در قیمت نهایی فروشگاه‌ها و میوه‌فروشی‌های سطح شهر نیز مشاهده شود.

این موضوع اهمیت کنترل عرضه در مبدا را بیشتر می‌کند؛ زیرا هر افزایش در حلقه عمده‌فروشی، اثر مستقیم روی هزینه خرید روزانه خانوار خواهد داشت.

چشم‌انداز بازار؛ انتظار برای بازگشت تعادل

بازار میوه و تره‌بار تهران در هفته پایانی شهریور همچنان در شرایطی قرار دارد که بیشتر محصولات ثبات نسبی دارند، اما برخی اقلام استراتژیک مانند سیب‌زمینی و پیاز تحت تأثیر کاهش عرضه کوتاه‌مدت قرار گرفته‌اند.

با توجه به پیش‌بینی آغاز برداشت گسترده‌تر سیب‌زمینی در ماه‌های آینده، احتمال کاهش فشار قیمتی وجود دارد. با این حال، کنترل هزینه‌های تولید، مدیریت ذخایر و تنظیم عرضه همچنان عوامل تعیین‌کننده برای جلوگیری از نوسانات شدید خواهند بود.

در مجموع، بازار سبزیجات تهران در این هفته نه با یک موج گرانی عمومی، بلکه با افزایش محدود در چند قلم پرمصرف مواجه است؛ وضعیتی که ادامه آن بیش از هر چیز به میزان عرضه و سیاست‌های تنظیم بازار در هفته‌های آینده بستگی دارد.