قیمت مرغ در آستانه تغییر؛ درخواست کف ۲۰۰ هزار تومانی برای مرغ زنده و خرید حمایتی ۳۰ هزار تن

اتحادیه سراسری مرغداران گوشتی کشور در اطلاعیه‌ای که امروز شنبه ۲۸ شهریور منتشر شده، از تولیدکنندگان خواسته مرغ زنده را زیر کیلویی ۲۰۰ هزار تومان عرضه نکنند.

بر اساس متن این اطلاعیه، مرغداران در ماه‌های گذشته با زیان قابل توجهی مواجه بوده‌اند و مرغ زنده در روزهای اخیر حدود ۶۰ تا ۷۰ هزار تومان کمتر از نرخی که اتحادیه آن را قیمت واقعی می‌داند، معامله شده است. اتحادیه معتقد است ادامه این وضعیت می‌تواند پایداری تولید را با مشکل مواجه کند.

یک نکته مهم اما باید مورد توجه قرار گیرد: رقم ۲۰۰ هزار تومان در حال حاضر درخواست اتحادیه از تولیدکنندگان است و نباید آن را لزوماً به معنای تعیین یک قیمت رسمی و اجباری از سوی دولت دانست.

اتحادیه از مرغداران خواسته با هماهنگی بیشتر، فروش زیر این سطح را متوقف کنند تا قیمت‌ها به شکل پلکانی اصلاح شود.

چرا مرغداران از قیمت فعلی ناراضی هستند؟

بازار مرغ در هفته‌های اخیر با وضعیتی متفاوت از بسیاری از کالاهای اساسی روبه‌رو بوده است.

مشکل اصلی از نگاه تولیدکنندگان، کمبود مرغ نیست؛ بلکه مازاد عرضه و پایین آمدن قیمت مرغ زنده تا سطوحی است که هزینه‌های تولید را پوشش نمی‌دهد.

گزارش‌های هفته‌های گذشته نیز نشان می‌داد برخی تولیدکنندگان مرغ زنده را ده‌ها هزار تومان پایین‌تر از قیمت تمام‌شده می‌فروشند. مازاد تولید یکی از عواملی بوده که قدرت چانه‌زنی مرغداران را کاهش داده است.

در چنین شرایطی ممکن است مصرف‌کننده کاهش قیمت را اتفاق مثبتی بداند، اما اگر قیمت برای مدت طولانی پایین‌تر از هزینه تولید باقی بماند، بخشی از مرغداران ممکن است جوجه‌ریزی را کاهش دهند.

نتیجه چنین رفتاری می‌تواند چند ماه بعد خود را به شکل کاهش عرضه و جهش قیمت نشان دهد.

به همین دلیل، سیاست‌گذار تلاش دارد میان دو هدف تعادل ایجاد کند: جلوگیری از زیان شدید تولیدکننده و جلوگیری از افزایش بی‌ضابطه قیمت برای مصرف‌کننده.

خرید حمایتی ۳۰ هزار تن مرغ آغاز شد

همزمان با درخواست اتحادیه مرغداران، شرکت پشتیبانی امور دام نیز خرید مرغ مازاد را آغاز کرده است.

پرویز جعفری، مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام، پیش‌تر اعلام کرده بود مرغ مازاد تولیدکنندگان با نرخ کیلویی ۳۳۵ هزار تومان خریداری می‌شود و ظرفیت این برنامه تا ۳۰ هزار تن در نظر گرفته شده است.

مرغ‌هایی که در این طرح تحویل داده می‌شوند باید در محدوده وزنی یک کیلو و ۲۰۰ گرم تا یک کیلو و ۸۰۰ گرم باشند.

تولیدکنندگان نیز می‌توانند در ازای محصول تحویلی، وجه نقد دریافت کنند یا از امکان دریافت نهاده‌های دامی استفاده کنند.

هدف چنین طرحی ساده است: بخشی از مرغی که اکنون به دلیل عرضه زیاد روی دست تولیدکنندگان مانده، از بازار جمع‌آوری و برای ذخایر کشور نگهداری شود.

با کاهش فشار عرضه، انتظار می‌رود قیمت مرغ زنده به سطحی نزدیک‌تر به هزینه تولید بازگردد.

تفاوت قیمت ۳۳۵ هزار تومانی با مرغ زنده ۲۰۰ هزار تومانی چیست؟

ممکن است در نگاه اول این سؤال ایجاد شود که اگر کف موردنظر مرغداران برای مرغ زنده ۲۰۰ هزار تومان است، چرا دولت مرغ را ۳۳۵ هزار تومان می‌خرد؟

دلیل این اختلاف به نوع محصول برمی‌گردد.

عدد ۲۰۰ هزار تومان مربوط به مرغ زنده در مرغداری است، اما نرخ خرید حمایتی ۳۳۵ هزار تومان مربوط به مرغی است که با شرایط و وزن مشخص برای تحویل به شرکت پشتیبانی امور دام آماده می‌شود.

مرغ زنده پس از انتقال، کشتار و فرآوری بخشی از وزن خود را از دست می‌دهد و هزینه‌های کشتار، بسته‌بندی، حمل‌ونقل و توزیع نیز به زنجیره اضافه می‌شود.

بنابراین مقایسه مستقیم این دو رقم بدون درنظر گرفتن تفاوت محصول می‌تواند برداشت اشتباهی از وضعیت قیمت ایجاد کند.

آیا قیمت مرغ برای مصرف‌کننده گران می‌شود؟

این مهم‌ترین سؤال بازار است.

افزایش قیمت مرغ زنده معمولاً با فاصله زمانی کوتاهی می‌تواند روی قیمت مرغ گرم در بازار خرده‌فروشی اثر بگذارد، زیرا مرغ زنده مهم‌ترین بخش هزینه تأمین مرغ کشتارشده است.

با این حال، افزایش قیمت مصرف‌کننده الزاماً متناسب با رشد قیمت مرغ زنده نخواهد بود.

میزان عرضه، هزینه کشتار، حمل، حاشیه سود واحدهای توزیع و سیاست‌های تنظیم بازار همگی در نرخ نهایی نقش دارند.

در روزهای اخیر نیز اختلاف قابل توجهی میان قیمت‌های رسمی و برخی نرخ‌های خرده‌فروشی مشاهده شده است. دبیر انجمن پرورش‌دهندگان مرغ گوشتی در گزارشی اعلام کرده بود عرضه مرغ کامل بالاتر از کیلویی ۲۸۰ هزار تومان را گرانفروشی می‌داند، در حالی که در برخی واحدهای خرده‌فروشی نرخ‌های بالاتر از ۳۰۰ هزار تومان نیز مشاهده شده است.

بنابراین حتی پیش از اجرای کامل سیاست جدید نیز مسئله نظارت بر حلقه توزیع مطرح بوده است.

سیاست جدید چگونه قیمت مرغ را بالا می‌برد؟

اثر همزمان دو اقدام می‌تواند شرایط بازار را تغییر دهد.

از یک سو، مرغداران تشویق شده‌اند محصول خود را زیر ۲۰۰ هزار تومان نفروشند و از سوی دیگر، شرکت پشتیبانی امور دام بخشی از مازاد بازار را خریداری می‌کند.

هر دو اقدام عملاً می‌توانند عرضه فوری مرغ به بازار آزاد را کاهش دهند.

اگر تقاضا ثابت باقی بماند، کاهش عرضه معمولاً فشار رو به بالا بر قیمت ایجاد می‌کند.

اما هدف اعلام‌شده این نیست که بازار وارد جهش قیمتی شود؛ اتحادیه از «افزایش پلکانی» برای رسیدن به قیمت متعادل صحبت کرده است.

موفقیت این سیاست به اندازه خرید حمایتی و همچنین میزان همکاری مرغداران بستگی خواهد داشت.

۳۰ هزار تن خرید حمایتی برای بازار کافی است؟

عدد ۳۰ هزار تن در ظاهر قابل توجه است، اما اثر واقعی آن زمانی مشخص می‌شود که با حجم تولید و مصرف کشور مقایسه شود.

خرید حمایتی قرار نیست کل بازار را در اختیار بگیرد؛ بلکه هدف آن جمع‌آوری بخشی از مازاد و ایجاد یک کف تقاضا برای تولیدکننده است.

مدیرعامل شرکت پشتیبانی امور دام همچنین تأکید کرده برای نیمه دوم سال از نظر تولید و ذخایر مرغ نگرانی وجود ندارد و کالا به اندازه کافی موجود است.

این نکته اهمیت زیادی دارد، زیرا نشان می‌دهد سیاست خرید حمایتی فعلاً با هدف مقابله با کمبود اجرا نمی‌شود؛ مسئله اصلی، مازاد عرضه و زیان تولیدکننده است.

چرا بازار مرغ به این نقطه رسید؟

بازار محصولات پروتئینی معمولاً با تأخیر به تصمیمات تولید واکنش نشان می‌دهد.

مرغداری که امروز اقدام به جوجه‌ریزی می‌کند، چند هفته بعد محصول خود را وارد بازار خواهد کرد. اگر تعداد زیادی از تولیدکنندگان همزمان حجم تولید را افزایش دهند، بازار ممکن است با مازاد عرضه مواجه شود.

برعکس، اگر به دلیل زیان‌های طولانی جوجه‌ریزی کاهش پیدا کند، چند هفته بعد خطر کمبود و افزایش شدید قیمت وجود دارد.

از همین رو، تنظیم بازار مرغ فقط با تعیین قیمت روزانه انجام نمی‌شود و مدیریت حجم جوجه‌ریزی، تأمین نهاده و ذخیره‌سازی نیز اهمیت زیادی دارد.

پیش‌بینی قیمت مرغ در روزهای آینده

با توجه به شروع خرید حمایتی و درخواست اتحادیه برای جلوگیری از فروش مرغ زنده زیر ۲۰۰ هزار تومان، احتمال دارد بازار مرغ زنده در روزهای آینده از کف‌های اخیر فاصله بگیرد.

اما سرعت این افزایش تعیین‌کننده خواهد بود.

اگر اصلاح قیمت مرغ زنده تدریجی باشد و عرضه خرده‌فروشی بدون اختلال ادامه پیدا کند، ممکن است بازار مصرف تنها با افزایش محدود مواجه شود.

در مقابل، اگر عرضه‌کنندگان با تصور افزایش بیشتر قیمت، فروش را به تعویق بیندازند یا عرضه ناگهان کاهش پیدا کند، احتمال ایجاد نوسان در بازار مرغ گرم بیشتر خواهد شد.

از همین رو، عملکرد شرکت پشتیبانی امور دام و نظارت وزارت جهاد کشاورزی در روزهای پیش رو اهمیت زیادی دارد.

بازار مرغ در ۲۸ شهریور ۱۴۰۵ با کمبود محصول روبه‌رو نیست؛ مسئله اصلی، رسیدن قیمت تولیدکننده به سطحی است که ادامه تولید را اقتصادی کند. درخواست کف ۲۰۰ هزار تومانی برای مرغ زنده و خرید حمایتی ۳۰ هزار تن با قیمت ۳۳۵ هزار تومان، دو ابزار برای رسیدن به همین هدف هستند. اکنون مهم‌ترین چالش سیاست‌گذار این است که از تولیدکننده حمایت کند، بدون آنکه اصلاح قیمت در ابتدای زنجیره به یک موج تازه گرانی برای مصرف‌کننده تبدیل شود.